Madaxweynaha Iiraan oo u sheegay Trump inaysan weligood 'jilbaha u dhigan doonin'

Madaxweyne Masoud Pezeshkian ayaa sheegay in Iran aysan marnaba "u jilba-dhigi doonin" cadowgeeda ka dib ku dhawaad toddoba bilood oo dagaal ah oo ay kula jirtay Mareykanka iyo Israa'iil, balse ay diyaar u tahay xal diblomaasiyadeed oo lagu soo afjarayo khilaafka.

Isagoo ka jawaabayey hanjabaadda Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ee ah inuu "baabi'in doono" Jamhuuriyadda Islaamiga ah haddii aan heshiis degdeg ah la gaarin, ayuu u sheegay Golaha Guud ee Qaramada Midoobay: "Iska-caabbinta shacabka Iiraan way sii kordhi doontaa marka ay wajahayaan cunaqabatayn, cadaadis sii kordhaya iyo cagajugleyn".

Pezeshkian ayaa sidoo kale ku adkaystay in heshiis kastaa uu qasab ku yahay inuu ku daro joojinta xayiraadda Mareykanka ee ka horjoogsanaysa maraakiibta Iiraan inay isticmaalaan marin-biyoodyada muhiim ah oo ku yaalla Gacanka.

"Ma noqon karto mid la aqbali karo in qof kastaa uu ka faa'iidaysto Marinka Hormuz, iyadoo annaga naloo diidayo inaan isticmaalno" ayuu yiri.

Ma jirin wax jawaab degdeg ah oo ka timid dhinaca Mareykanka oo wafdigoodu ay ka baxeen hoolka shirka markii uu bilaabay khudbadda Pezeshkian.

"Madaxweynaha Mareykanka ayaa nagu tilmaamay argagixiso. Annaga laftayadu waxaan nahay dhibanayaal argagixiso" ayuu madaxweynaha Iiraan u sheegay fadhiga loo dhan yahay ee Qaramada Midoobay.

Kadibna, wuxuu kor u qaaday sawirka Hoggaamiyihii Sare ee dalkaas, Ayatollah Ali Khamenei, kaas oo lagu dilay weerar lagu qaaday hoygiisa xilli Mareykanka iyo Israa'iil ay qaadeen weerar wadajir ah dabayaaqadii bishii Febraayo.

Waxa kale oo uu soo bandhigay sawirro qaar ka mid ah in ka badan 175 qof oo rayid ah, laba meelood saddex meelna ay carruur ahaayeen, kuwaas oo mas'uuliyiinta Iiraan ay sheegeen in lagu dilay gantaallo lagu qaaday dugsi hoose oo ku yaal Minab iyo xarun isboorti oo ku taal Lamerd maalintaas. Mareykanka ayaa beeniyay inuu weeraray Lamerd wuxuuna sheegay inuu weli baarayo waxa ka dhacay Minab.

"Dadkeenna aan waxba galabsan ayaa bartilmaameed u ahaa weeraro fulaynimo ah iyo gardarro lagu soo rogay dalkeenna. Waxaanna iskaga difaacnay si xooggan" ayuu yiri Pezeshkian.

Sidoo kale Arbacadii, weerar lagu qaaday markab xamuul ah oo ku sugnaa Gacanka Hormuz ayaa lagu dilay badmaaxe Hindi ah, sida ay werisay wakaaladda wararka ee Agence France-Presse, iyadoo soo xiganaysa mas'uuliyiinta Cumaan iyo Hindiya.

Weerarka waxaa cambaareysay wasaaradda arrimaha dibadda ee Hindiya, oo ku baaqday in meel aan caqabad lahayn oo la mari karo lagu soo celiyo marinka.

Bishii Febraayo, Iiraan waxay ka aargoosatay ololaha ballaaran ee cirka ee Mareykanka iyo Israa'iil iyadoo gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ku qaadday Israa'iil iyo dalalka deriska la ah ee Khaliijka Carabta oo martigeliya saldhigyada militariga Mareykanka.

Waxay sidoo kale si wax ku ool ah u xirtay Marinka Hormuz, kaas oo shan meelood meel ka mid ah maraakiibta saliidda iyo gaaska adduunka ay badanaa maraan, iyagoo weeraraya maraakiibta ganacsiga ee Gacanka, Gacanka Cumaan iyo Badda Carabta. Mareykanka ayaa ka jawaabay isagoo xayiraad ku soo rogay dekedaha iyo maraakiibta Iiraan bishii Abriil.

Bishii Juun, Mareykanka iyo Iiraan waxay gaareen heshiis hordhac ah si loo soo afjaro dagaalka loona furo marinka, laakiin wuxuu burburay toddobaadyo gudahood ka dib markii weeraradii Iiraan ee maraakiibta ay dib u bilaabmeen, Mareykankuna uu dib u soo celiyay xayiraaddii.

Iiraan waxay rabtaa inay sii haysato xoogaa xakameyn ah marinka oo ay ka ururiso lacagaha maraakiibta isticmaala, taas oo Mareykanku diiday.

Khudbaddiisii uu ka jeediyay Golaha Guud ee Qaramada Midoobay Talaadadii, Trump wuxuu sheegay inuu wajahayo "go'aan weyn", inuu ka gorgortamo heshiis u oggolaanaya Iiraaniyiinta inay dib u dhisaan dalkooda, ama "inay baabi'iyaan Jamhuuriyadda Islaamiga ah oo ay si dhakhso ah u sameeyaan".

Pezeshkian wuxuu sheegay in hanjabaaddu ay ahayd "calaamad muujinaysa maskax xoog sheegasho".

"Trump waa inuu ogaadaa in iska caabbinta dadka Iiraan ay sii kordhi doonto oo keliya marka la eego cunaqabataynta, cadaadiska sii kordhaya, xoog sheegashada sii kordheysa. Weligeen madaxa ma foorarin doonno ama jilbaha ma dhigan doonno" ayuu yiri.

Laakiin wuxuu raaciyay: "Waxaan diyaar u nahay wadahadal iyo diblomaasiyadeed iyo wadahadallo iyada oo aan la aqbalin luqadda xoogga."

Pezeshkian wuxuu caddeeyay in xannibaadda Mareykanka ay tahay inay dhammaato iyadoo qayb ka ah heshiis kasta.

"Ma dhici karto in qof walba uu ka faa'iidaysto marin biyoodka Hormuz inta naloo diidayo marin u helidda maraakiibta marin biyoodkan," ayuu yiri.

Wuxuu sidoo kale ku celiyay in Iiraan aysan ka tanaasuli doonin xuquuqdeeda ay ku leedahay inay yeelato barnaamij nukliyeer oo rayid ah iyo inaysan raadin doonin inay horumariso hubka nukliyeerka.