14 dayax-gacmeed oo Ruush ah iyo weerar khasaaro badan dhaliyay; Gacanta qarsoon ee Ruushka ee weerarkii Iiraan ku qaaday saldhig militari oo Mareykanku leeyahay

Iyadoo dagaalka Iiraan uu galayo bilihii xasaasiga ahaa, warbaahinta Mareykanka ayaa tabisay calaamado cusub oo muujinaya suuragalnimada in Ruushku uu Tehran siiyay xog sirdoon.

Wararku waxay sidoo kale tilmaamayaan wadahadallo qarsoodi ah oo Washington ay la yeelatay Xuutiyiinta Yemen, cadaadis dhaqaale oo sii kordhaya oo ka dhashay dagaalka, iyo mucaaradad siyaasadeed oo ka dhex dhalatay Congress-ka Mareykanka, iyadoo colaadduna sii socoto.

Sida ay CNN sheegtay, laba maalmood ka hor weerarkii culus ee Iiraan ku qaadday saldhig militari oo Mareykanku ku lahaa Sucuudiga bishii ugu horreysay ee dagaalka, 14 dayax-gacmeed oo basaasnimo oo Ruushku leeyahay ayaa dul maray saldhigga.

Arrintan ayaa dhalisay su'aalo ku saabsan suurtagalnimada in Moscow ay Tehran siisay taageero dhinaca xogta sirdoonka ah.

Sida warbaahintu sheegtay, waqtiga ay dayax-gacmeedyadu dul marayeen saldhigga iyo dhaqdhaqaaqooda ayaa u saamaxay inay helaan xog ballaaran oo ku saabsan goobaha saldhigyada militari ee Mareykanka.

CNN waxay sheegtay, iyadoo soo xiganaysa saraakiil Mareykan ah iyo ilo sirdoon, in xogtaasi loo gudbiyay Iiraan, isla markaana ay ka caawisay inay qaaddo qaar ka mid ah weerarradii ugu saxsanaa ee ay ku bartilmaameedsatay saldhigyada iyo qalabka Mareykanka.

Weerarkii Iiraan ee loo adeegsaday diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaallada ayaa dhaawacay 12 askari oo Mareykan ah, sidoo kalena burburiyay diyaarad Mareykan ah oo loo adeegsado digniinta iyo xakamaynta hawada.

Aqalka Cad iyo Wasaaradda Difaaca Mareykanka weli kama aysan jawaabin warbixintan.

CNN waxay warbixinta soo xigatay saraakiil Mareykan ah oo codsaday inaan magacyadooda la shaacin.

Warar iyo su'aalo ku saabsan suurtagalnimada in Shiinaha iyo Ruushku ay Tehran siiyaan taageero dhinaca sirdoonka ah intii uu socday dagaalka Iiraan iyo Mareykanka ayaa horay uga soo baxay warbaahinta Mareykanka.

Si kastaba ha ahaatee, mid ka mid ah saraakiisha sare ee maamulka Trump ayaan si rasmi ah u soo jeedin eedeymo noocaas ah oo ka dhan ah Beijing iyo Moscow.

Wadahadallada Mareykanka iyo Xuutiyiinta; Su'aalo ku saabsan taageerada Washington ay u hayso Riyaad

War kale oo shalay si weyn uga soo baxay warbaahinta Mareykanka waxaa daabacday Reuters. Warbixintu waxay sheegtay in saraakiil Mareykan ah ay kulan la yeesheen wakiillo ka socday Xuutiyiinta. Kulanka ayaa maalmihii u dambeeyay ka dhacay Cumaan.

Sida ay ilo Reuters ah sheegeen, Xuutiyiintu waxay dhinaca Mareykanka u xaqiijiyeen inay ka fogaan doonaan weerarrada maraakiibta Mareykanka iyo Israa'iil, ayna bartilmaameedsan doonaan oo keliya maraakiibta Sucuudiga.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka ma aysan xaqiijin, mana aysan beenin in kulankaasi dhacay, balse waxay carrabka ku adkeysay sida ay uga go'an tahay ilaalinta xorriyadda maraakiibtu ugu kala gooshayaan biyaha caalamiga ah.

Si kastaba ha ahaatee, qaar ka mid ah falanqeeyayaasha ayaa isweydiiyay in, iyadoo la tixgelinayo awoodda cusub ee Xuutiyiintu heleen iyo saameynta ay ku yeesheen marin-biyoodka istiraatiijiga ah ee Bab al-Mandab, ballanqaadkooda ah inay weerarrada ku koobayaan maraakiibta Sucuudiga si dhab ah loo qaadan karo.

Xuutiyiintu ma yihiin koox si dhab ah u tixgelisa xaaladda oo dano siyaasadeed ku dhaqanta, mise waxay isku dayayaan oo keliya inay ka hortagaan in isbahaysi ballaaran oo ka dhan ah la sameeyo, iyagoo doonaya inaysan sii kordhin qalalaasaha ka jira suuqyada tamarta adduunka?

Qaar ka mid ah falanqeeyayaasha ayaa sidoo kale aaminsan in go'aanka Trump ee ahaa inuusan weerarin Xuutiyiinta uu dhaawici karo xiriirka Washington iyo Riyaad, isla markaana uu sii wiiqi karo kalsoonida Maxamed bin Salmaan iyo dalalka kale ee Carabta Khaliijka ay ku qabaan isku hallaynta taageerada militari ee Mareykanka.

Wakaaladda Associated Press ayaa sidoo kale sheegtay in Sucuudigu hadda wajahayo cadaadis xooggan, isla markaana kaydka gantaallada uu u adeegsado qabashada ama dhexda u gelinta gantaallada soo socda uu sii yaraanayo.

Sida ay wakaaladdu sheegtay, Riyaad ayaa kaalmo ka codsatay Faransiiska, Britain, Pakistan iyo Masar.

Associated Press waxay sheegtay in yaraanta gantaalladaasi ay ka dhalatay adeegsiga ballaaran ee gantaallada Mareykanka ee ka hortagga gantaallada, intii uu socday dagaalka Iiraan.

Saameynta dhaqaale ee dagaalka ku leeyahay Mareykanka

Warbaahinta Mareykanka ayaa si weyn uga hadashay go'aanka Bangiga Dhexe ee Mareykanka uu ku kordhiyay dulsaarka 25 dhibcood.

Mas'uuliyiinta sare ee nidaamka maaliyadeed ee Mareykanka ayaa ku dhawaaqay kororka dulsaarka, iyagoo iska indhatiray baaqyada Donald Trump ee ahaa in dulsaarka la dhimo iyo weerarrada uu ku qaaday madaxda bangiga.

Sababta ayaa ah walaaca laga qabo in sicir-bararku sii kordho, iyadoo dagaalka Iiraan uu socdo, qiimaha shidaalkuna uu kor u kacayo, taas oo iyaduna kordhinaysa qiimaha baatroolka iyo naaftada.

Kororka celceliska qiimaha hal litir oo naafto ah oo ka badan $1.50 ayaa saameyn ballaaran ku yeelanaya dhaqaalaha Mareykanka, maadaama qayb weyn oo ka mid ah badeecadaha dalka lagu qaado gaadiidka xamuulka ee naaftada ku shaqeeya.

Kororkani wuxuu si toos ah u saameynayaa qiimaha badeecadaha, laga bilaabo wax soo saarka beeraha ilaa qalabka guryaha.

CNBC ayaa sheegtay in shirkadaha waaweyn ee gaadiidka xamuulka ee Mareykanka ay walaac xooggan muujiyeen. Sida ay sheegeen, qiimaha litirka naaftada ee qaar ka mid ah gobollada, oo ay ku jirto California, ayaa ka sarre maray $2, taas oo u dhiganta qiyaastii $8 halkii gallon.

Waxay sidoo kale sheegeen in qiimahani uu ku dhowaad 70% ka sarreeyo kii lix bilood ka hor.

Jacob Aiken-Phillips, oo ah madaxa cilmi-baarista macaamiisha iyo tafaariiqda ee Melius Research, ayaa sheegay in isku beeganka qiimaha naaftada oo rikoodh sare gaaray iyo xilliga goosashada dalagyada ay ka dhigan tahay in kharashaadka beeraleyda soo saarta dalagyada sida galleyda iyo qamadiga ay si weyn u kordhi doonaan.