آمریکا در پی توافق جدید با دانمارک، دو پایگاه نظامی در گرینلند می‌سازد

آمریکا، دانمارک و گرینلند یک توافق دفاعی امضا کرده‌اند که به ایالات متحده اجازه می‌دهد دو پایگاه نظامی جدید در این جزیره پهناور قطبی بسازد و در عین حال بر حاکمیت دانمارک روی آن تاکید می‌کند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه پیش از مراسم امضای این توافق در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، گفت: «ما بلافاصله روند توسعه حضور نظامی گسترده در مکان‌های مناسب را آغاز خواهیم کرد.»

مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، گفت که این توافق «برای آمریکا، دانمارک و گرینلند و همچنین برای اروپا و ناتو خوب است.»

همزمان، ینس-فردریک نیلسن، نخست‌وزیر گرینلند، این توافق را «برد - برد - برد» توصیف کرد.

رهبران این سه کشور با امضای این توافق، ظاهراً به بیش از یک سال تنش بر سر این منطقه قطبی پایان دادند.

آقای ترامپ طی ماه‌های گذشته و با اشاره به موقعیت دفاعی استراتژیک و منابع طبیعی گرینلند، تهدید کرده بود که این منطقه نیمه خودمختار قطبی را، به دلیل آنچه که او نگرانی‌های امنیت ملی می‌نامید، «تصاحب» خواهد کرد.

تهدید‌های آقای ترامپ باعث اعتراض گرینلندی‌ها، دانمارکی‌ها و برخی رهبران اروپایی شد.

مقام‌های اروپا در واکنش با صدور بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که سخنان رئیس‌جمهور آمریکا «روابط دو سوی اقیانوس اطلس را تضعیف می‌کند.»

این توافق‌ جدید، پیمان دفاعی سال ۱۹۵۱ میان دانمارک و آمریکا را اصلاح و به‌روز می‌کند.

بر اساس این پیمان جدید، آمریکا اجازه خواهد داشت که «یک منطقه دفاعی دیگر در نارساسواک (Narsarsuaq) و مسترسویگ (Mestersvig) احداث کند»؛ مکان‌هایی که در جنوب و شرق گرینلند واقع شده‌اند.

نارساسواک یک فرودگاه غیرنظامی و پایگاهی متعلق به دوران جنگ دوم جهانی را دو خود جای داده است.

فرماندهی شمالی ارتش آمریکا به بی‌بی‌سی گفت که این مکان دارای دسترسی به آب‌های عمیق و یک باند فرودگاهی بزرگ است و مهندسان نظامی آمریکا اخیراً در حال بررسی آن بوده‌اند.

پایگاه مسترسویگ، منطقه‌ای دورافتاده و بسیار کمتر توسعه‌یافته است که یگان سورتمه‌ نیروی دریایی دانمارک از ان استفاده می‌کند.

سازوکار و جزئیات فنی مربوط به این پایگاه‌ها هنوز نهایی نشده است و مفاد این توافق، باید مورد تایید همه طرف‌ها قرار گیرد.

این بدان معناست که اقدامات امنیتی آمریکا بدون نظارت و محدودیت نخواهد بود و همچنان باید به تأیید گرینلند و دانمارک برسد.

آمریکا در حال حاضر پایگاه فضایی پیتوفیک (Pituffik) را در شمال غربی گرینلند اداره می‌کند و توافق جدید به ایالات متحده اجازه می‌دهد تا تاسیسات خود را در آنجا نوسازی و فعالیت‌های خود را گسترش دهد.

همچنین در این توافق قید شده است که «کشورهایی که عضو پیمان ناتو نیستند، اجازه نخواهد داشت تأسیسات نظامی (با یا بدون پرسنل) خود را در گرینلند برپا کنند و یا حضور نظامی مستمر در آنجا داشته باشند».

نکته حائز اهمیت این است که هیچ بخشی از قلمرو این منطقه به آمریکا واگذار نمی‌شود و این توافق، هم حق حاکمیت دانمارک و هم حق تعیین سرنوشت گرینلند را به رسمیت می‌شناسد.

از یک سو، این امر عقب‌نشینی قابل‌توجهی نسبت به درخواست‌های پیشین ترامپ برای تصاحب این جزیره محسوب می‌شود.

اما در عین حال، توافق جدید موجب تقویت حضور نظامی آمریکا و گسترش مفاد توافقنامه قبلی می‌گردد؛ از این رو، برخی آمریکایی‌ها، این دستاورد را یک «پیروزی تاریخی» تلقی می‌کنند.

این توافق جدید همچنان باید به تصویب پارلمان‌های دانمارک و گرینلند برسد.

با وجود ماه‌ها بحران، فضای حاکم بر مراسم امضای توافقنامه در روز سه‌شنبه، بسیار مثبت و دوستانه به نظر می‌رسید.

آقای ترامپ در این مراسم گفت: «ما رابطه‌ای فوق‌العاده و امن خواهیم داشت. این توافق برای اروپا، آمریکا و همگان عالی است و برای گرینلند نیز فوق‌العاده خواهد بود.»

در همین حال، خانم فردریکسن امضای این توافق‌نامه را «نقطه‌عطفی در همکاری‌های دیرینه دو طرف» توصیف کرد.

او گفت: «۷۵ سال پیش، ما توافقی را در مورد دفاع از گرینلند منعقد کردیم. امروز، توافقی بزرگ‌تر و بهتر را امضا می‌کنیم؛ توافقی که می‌تواند برای همیشه پایدار بماند.»

نخست‌وزیر دانمارک تأکید کرد که این توافق‌نامه «به حاکمیت و تمامیت ارضی پادشاهی دانمارک و همچنین حق تعیین سرنوشت گرینلند احترام می‌گذارد.»

آقای نیلسن نیز گفت: «از دید گرینلند، این توافقی درباره ما نیست، بلکه توافقی با ماست. این توافق، مردم گرینلند، حقوق، معیشت و توسعه کشورمان را مد نظر قرار می‌دهد.»

او گفت: «گرینلند برای امنیت آمریکای شمالی و امنیت دو سوی اقیانوس اطلس اهمیت دارد» و تاکید کرد که ناتو در شرایط امنیت ناپایدار امروز، نقشی کلیدی در مناطف شمال اقیانوس اطلس ایفا می‌کند.

این توافق همچنین تأیید می‌کند که در صورت استقلال گرینلند و جدایی از دانمارک، این کشور همچنان عضو ناتو باقی خواهد ماند.

توافق‌نامه سال ۱۹۵۱ به آمریکا اجازه داده بود تا هر تعداد نیروی نظامی که می‌خواهد به گرینلند اعزام کند. در حال حاضر ایالات متحده بیش از ۱۰۰ نیروی نظامی را به‌طور دائم در پایگاه پیتوفیک مستقر کرده است.

آقای ترامپ ماه‌ها تلاش کرده بود تا گرینلند را خریده یا آن را به خاک آمریکا ضمیمه کند؛ استدلال او این بود که این سرزمین در برابر دشمنانی همچون روسیه و چین آسیب‌پذیر است.

او معتقد بود که این جزیره قطبی، بخش حیاتی طرح او برای ساخت یک سامانه دفاعی مدرن به نام «گنبد طلایی» برای حفاظت از ایالات متحده در برابر حملات موشکی است.

با این حال، در متن توافق جدید، تنها یک بار به این پروژه اشاره شده و هیچ پیشنهاد مشخصی درباره آن ارائه نشده است.

یک سخنگوی ناتو در واکنش به توافق میان سه کشور گفت که این ائتلاف نظامی از توافق مذکور استقبال می‌کند و تاکید کرد که این پیمان «به ارتقای امنیت، ثبات و همکاری در این منطقه استراتژیک کمک خواهد کرد».

در دانمارک، از این توافق به عنوان یک دستاورد دیپلماتیک یاد می‌شود و چندین حزب سیاسی این کشور نیز اعلام کرده‌اند که از آن حمایت خواهند کرد.

برای گرینلند، کشوری با ۵۶ هزار نفر جمعیت، این توافق دلیل موجهی برای آسودگی خاطر بود؛ رهبر این کشور در کنار قدرتمندترین مرد جهان نشست و به توافقی دست یافت که انتظار می‌رود به ماه‌ها بحران پایان دهد.