تبعات جنگ ایران؛ از حمله به مدرسه میناب تا اختلال در اقتصاد جهانی

ساختمان تخریب شده مدرسه میناب

منبع تصویر، Anadolu via Getty Images

    • نویسنده, خشایار جنیدی، بی‌بی‌سی
  • منتشر شده در
  • زمان مطالعه: ۵ دقیقه

هزینه جنگ ایران محور اصلی گزارش‌ها و تحلیل‌های امروز رسانه‌های آمریکاست؛ هزینه‌ای که فقط با میلیاردها دلار مخارج نظامی یا افزایش قیمت نفت سنجیده نمی‌شود.

بلومبرگ از اشتباه اطلاعاتی منتهی به حمله مرگبار به مدرسه‌ای در میناب گزارش می‌دهد، واشنگتن‌پست از شمار نظامیان آمریکایی کشته‌شده‌ای می‌نویسد که از آمار رسمی پنتاگون بیشتر است و سی‌ان‌ان هزینه مستقیم جنگ را بیش از ۴۳ میلیارد دلار اعلام می‌کند.

در همین حال، واشنگتن‌پست درباره پیامدهای گسترده‌تر جنگ برای اقتصاد جهانی هشدار می‌دهد.

بلومبرگ: «اشتباه اطلاعاتی» که به حمله مرگبار به مدرسه میناب انجامید

بلومبرگ در گزارشی تحقیقی به بررسی زنجیره‌ای از نارسایی‌های اطلاعاتی و عملیاتی آمریکا پرداخته است که به حمله مرگبار ۲۸ فوریه به دبستان «شجره طیبه» در میناب منجر شد؛ حمله‌ای که حدود ۱۲۰ کودک و در مجموع نزدیک به ۲۰۰ نفر در آن کشته شدند و از مرگبارترین موارد تلفات غیرنظامیان در عملیات نظامی آمریکا در دهه‌های اخیر به شمار می‌رود.

بر اساس یافته‌های بلومبرگ، آمریکا این محل را سال‌ها پیش به‌عنوان یک تأسیسات نیروی دریایی سپاه پاسداران در فهرست اهداف بالقوه ثبت کرده بود. اما یک تحلیلگر اطلاعاتی در سال ۲۰۱۹ متوجه تغییر کاربری این مکان و تبدیل آن به مدرسه ابتدایی شده و این موضوع را در یک سامانه دیجیتال اطلاعاتی ثبت کرده بود.

به نوشته بلومبرگ، این سامانه به پایگاه داده رسمی مورد استفاده برای تهیه و به‌روزرسانی اهداف نظامی متصل نبود. در نتیجه، هشدار تحلیلگر هرگز به فرماندهان مسئول عملیات نرسید و ساختمان در بررسی‌های بعدی همچنان بر اساس اطلاعات قدیمی ارزیابی شد.

این مسئله اکنون به یکی از محورهای تحقیقات پنتاگون درباره حمله تبدیل شده است؛ تحقیقاتی که نتایج آن هنوز علنی نشده است.

این ماجرا همچنین پرسش‌های گسترده‌تری درباره سازوکار تعیین اهداف، هماهنگی میان سامانه‌های اطلاعاتی و راستی‌آزمایی اطلاعات پیش از حملات مطرح کرده است. رابرت اشلی، رئیس پیشین آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، خواستار انتشار نتایج تحقیقات شده و تأکید کرده است که برای حفظ اعتماد عمومی باید روشن شود چه اشتباهاتی رخ داده است.

هیئت حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل نیز در روزهای اخیر گفته است دلایل معقولی برای این باور وجود دارد که این حمله می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد. کاخ سفید این ارزیابی را رد کرده و پنتاگون می‌گوید تحقیقاتش درباره این واقعه همچنان ادامه دارد.

واشنگتن‌پست: شمار کشته‌های آمریکایی جنگ ایران بیش از آمار اعلام‌شده پنتاگون است

دونالد ترامپ

منبع تصویر، Getty Images

واشنگتن‌پست در گزارشی اختصاصی نوشته است شمار نظامیان آمریکایی کشته‌شده در خاورمیانه از آغاز جنگ با ایران، بیش از رقمی است که تاکنون در پایگاه رسمی آمار تلفات وزارت دفاع آمریکا ثبت شده است.

پنج مقام آمریکایی به این روزنامه گفته‌اند دست‌کم ۲۲ نظامی آمریکایی جان باخته‌اند؛ چهار نفر بیشتر از رقمی که در سامانه رسمی پنتاگون ثبت شده است.

یک مقام دیگر نیز شمار نظامیان کشته‌شده در منطقه را ۲۳ نفر اعلام کرده و گفته است سه پیمانکار آمریکایی نیز کشته شده‌اند.

پنتاگون به پرسش‌های واشنگتن‌پست درباره علت این اختلاف آماری پاسخ نداده است.

شمار مجروحان نیز افزایش یافته و بر اساس تازه‌ترین آمار، بیش از ۸۳۰ نظامی آمریکایی مجروح شده‌اند.

واشنگتن‌پست می‌نویسد موضوع تلفات برای دولت ترامپ حساسیت سیاسی پیدا کرده است. بر اساس این گزارش، ۱۴ مورد مرگ در ارتباط با عملیات «خشم حماسی» ثبت شده و چهار مورد دیگر در طبقه‌بندی جداگانه‌ای مربوط به عملیات برون‌مرزی قرار گرفته‌اند.

وال‌استریت ژورنال: تجمع حکومتی در تهران در سایه جنگ و فشار اقتصادی

وال‌استریت ژورنال به تجمع گسترده هواداران جمهوری اسلامی در تهران پرداخته و آن را در راستای دو فشار هم‌زمان بررسی کرده است: جنگ با آمریکا و مشکلات فزاینده اقتصادی ناشی از محاصره و فشارهای واشنگتن.

این روزنامه می‌نویسد حکومت ایران با برگزاری این تجمع در پی نمایش حمایت داخلی از خود در شرایطی است که اقتصاد کشور تحت فشار قرار گرفته است.

به نوشته وال‌استریت ژورنال، این نمایش حمایت از حکومت هم‌زمان با سالگرد اعتراضات سال ۲۰۲۲ و در شرایطی برگزار شده که جمهوری اسلامی علاوه بر فشار نظامی خارجی با نارضایتی‌های اقتصادی در داخل روبه‌روست.

فارن پالیسی: پیشروی حوثی‌ها فقط مربوط به ایران نیست

تظاهرات ضدآمریکایی یمنی‌ها

منبع تصویر، Getty Images

فارن پالیسی در تحلیلی درباره تحولات یمن عنوان کرده که پیشروی تازه حوثی‌ها را نباید صرفاً به عنوان گسترش نفوذ ایران یا جبهه‌ای دیگر از جنگ ایران و آمریکا تلقی کرد.

نویسنده تأکید می‌کند که رقابت عربستان و امارات، شکاف‌های داخلی یمن و محاسبات مستقل بازیگران محلی نیز در تحولات اخیر نقش دارند.

به نوشته فارن پالیسی، اهمیت این تحلیل برای جنگ ایران در این است که گسترش درگیری به یمن می‌تواند واشنگتن و متحدانش را با صحنه‌ای روبه‌رو کند که کنترل آن صرفاً با افزایش فشار بر تهران ممکن نیست.

به بیان دیگر، از نگاه فارن پالیسی، جنگ ایران در حال برخورد با مجموعه‌ای از منازعات منطقه‌ای است که برخی از آنها پیش از جنگ وجود داشته و منطق سیاسی و نظامی مستقل خود را دارند.

سی‌ان‌ان: هزینه جنگ ایران برای آمریکا از ۴۳ میلیارد دلار گذشته است

سی‌ان‌ان در گزارشی درباره هزینه‌های فزاینده جنگ با ایران می‌نویسد برآورد تازه وزارت دفاع آمریکا نشان می‌دهد هزینه مستقیم این جنگ تا اوایل سپتامبر به دست‌کم ۴۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار رسیده است؛ رقمی که با ادامه عملیات نظامی همچنان افزایش خواهد یافت. برآوردهای منتشرشده در دیگر رسانه‌های آمریکایی نیز همین رقم را بر اساس ارزیابی تازه فرماندهی مرکزی آمریکا گزارش کرده‌اند.

به گزارش سی‌ان‌ان، بخش بزرگی از هزینه جنگ مربوط به مصرف گسترده مهمات و سامانه‌های دفاع موشکی است.

جنگ علاوه بر هزینه عملیات تهاجمی آمریکا علیه ایران، واشنگتن را ناچار کرده برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی ایران و نیروهای همسو با تهران، حجم زیادی از موشک‌های رهگیر گران‌قیمت خود را مصرف کند. جایگزین کردن این ذخایر نیز می‌تواند سال‌ها زمان ببرد.

اما هزینه مستقیم پنتاگون تنها بخشی از پیامد اقتصادی جنگ است. سی‌ان‌ان در روزهای اخیر همچنین بر افزایش شدید قیمت سوخت تمرکز کرده است. این شبکه گزارش داده قیمت متوسط گازوئیل در آمریکا به حدود ۶ دلار و ۴۴ سنت برای هر گالن رسیده و قیمت بنزین نیز به طور قابل توجهی افزایش یافته است. گسترش درگیری‌ها به یمن و نگرانی درباره امنیت باب‌المندب، در کنار اختلال در تنگه هرمز، فشار بیشتری بر بازار جهانی انرژی وارد کرده است.

واشنگتن‌پست: هزینه پنهان جنگ ایران؛ از گرانی بنزین تا زنجیره تأمین جهانی

کشتی

منبع تصویر، Getty Images

افزایش قیمت نفت و بنزین ملموس‌ترین پیامد اقتصادی جنگ ایران بوده است، اما واشنگتن‌پست می‌نویسد دامنه آثار جنگ می‌تواند بسیار گسترده‌تر باشد. اختلال در انتقال انرژی و مواد اولیه از خلیج فارس، علاوه بر بازار سوخت، صنایع مختلف و زنجیره تأمین جهانی را نیز در معرض فشار قرار داده است.

مورگان بازیلیان در بخش دیدگاه‌های واشنگتن‌پست استدلال می‌کند که تأثیر اقتصادی جنگ ایران را نباید تنها با افزایش قیمت نفت و بنزین سنجید.

به نوشته او، اختلال در جریان انرژی از منطقه خلیج فارس می‌تواند بر عرضه گاز طبیعی مایع و مواد اولیه مهم صنعتی، از جمله هلیوم، نیز اثر بگذارد و از طریق زنجیره تأمین، پیامدهایی بسیار فراتر از بازار انرژی ایجاد کند.

اهمیت این مطلب در تغییر زاویه بحث درباره «هزینه جنگ» است. تا اینجا بخش زیادی از توجه در آمریکا بر قیمت نفت و بنزین و هزینه مستقیم عملیات نظامی متمرکز بوده است؛ اما این تحلیل می‌گوید اختلال طولانی‌مدت در مسیرهای انرژی خلیج فارس می‌تواند به صنایع مختلف و زنجیره‌های تأمین نیز سرایت کند.

بنابراین، پیامدهای اقتصادی جنگ برای آمریکا و اقتصاد جهانی ممکن است بسیار گسترده‌تر از آن چیزی باشد که در قیمت نفت یا بودجه پنتاگون دیده می‌شود.