Илон Маск: Starlink чабуул үчүн колдонулбашы керек. Эмне үчүн бул система Украина үчүн өтө маанилүү?

SpaceX компаниясына ээлик кылган Илон Маск украин куралдарынын айрым түрлөрүнүн ылдамдыгын чектеп, алардын интернетке туташуусуна тоскоолдук жаратуунун артында АКШ өкмөтү турушу мүмкүн экенин божомолдоду. SpaceX спутниктик байланыш кызматын көрсөткөн Starlink системасынын оператору болуп саналат.

Starlink Украинага Орусиянын буталарына дрондорду багыттоого жана өзүнүн аба мейкиндигин коргоого жардам берет. Бирок шейшемби күнү кечинде Украина күтүүсүз киргизилген жаңы ылдамдык чектөөлөрү аскердик тапшырмаларды аткарууга тоскоол болуп жатканын билдирди.

Масктын айтымында, Starlinkтин аскердик максаттарга арналган Starshield системасы АКШ өкмөтүнүн көзөмөлүндө.

Маск бул тууралуу X социалдык тармагына жазып, Украинанын расмий өкүлдөрүнүн байланышты калыбына келтирүү өтүнүчтөрүнө жооп берди. Алардын арасында Украина президенти Владимир Зеленский да бар. Ал британ басылмаларына берген маегинде: "Бул жаңылыштык деп үмүттөнөм. Балким, олуттуу техникалык көйгөй болгондур", — деген.

Шейшемби күнү кечинде Starlink кыймылдын ылдамдыгын саатына 160 чакырым менен чектеген. Натыйжада мындан ылдам жүргөн бардык курал-жарак системалары спутниктик байланышка туташпай калган.

Шаршемби күнү кечке жуук кызматтын иши жарым-жартылай калыбына келтирилгенин Украинанын мурдагы коргоо министри Михаил Федоров билдирди.

"Starshield системасындагы ылдамдык чектөөсүн толугу менен алып салуу азыр Украинанын коргонуусу үчүн өтө маанилүү", — деп жазды ал X социалдык тармагына. Федоров Илон Маскка ыраазычылык билдирип, андан мындан ары да колдоо көрсөтүүнү өтүндү.

Болжол менен бир сааттан кийин Маск бул билдирүүгө жооп берди.

Маск Starlink системасы "жарандык же коргонуу максатында колдонууга арналганын" белгиледи. Анын айтымында, бул система чабуул коюу максатындагы аскердик аракеттерде колдонулбашы керек, анткени "коммерциялык компания үчүн бул туура эмес болмок".

АКШ өкмөтү бул боюнча комментарий берген жок. Бирок аты-жөнү айтылбаган америкалык жогорку кызмат адамы Axios басылмасына Вашингтондун Украинадагы Starlink кызматынын ишине чектөө киргизүүгө тиешеси жок экенин билдирген.

Масктын SpaceX компаниясына таандык болгону менен, Starlink жана Starshield кызматтарынын максаты ар башка. Starlink — Жерге жакын орбитадагы спутниктер аркылуу, өзгөчө алыскы аймактарда, интернетке туташууга мүмкүндүк берген жарандык кызмат. Ал эми Starshield мамлекеттик мекемелер менен аскердик түзүмдөрдүн пайдалануусуна арналган.

Шейшемби күнү кечинде киргизилген чектөөлөр Орусиянын Украинага жасаган жапырт чабуулдарынын фонунда болду. Анын кесепетинен Киевде бир нече адам каза болуп, украин аскерлери колдонгон байланыш жана энергетикалык инфраструктура объектилерине сокку урулду.

Украинанын аймагында кеминде 600 миң адам электр жарыгысыз калды. Жергиликтүү тургундардын айтымында, Орусиянын дрондору сокку урганга чейин аларга жакындап келе жаткан чабуул тууралуу эскертүү берилген эмес.

"Бул кадам кокустук эмес экени жана азыркы саясий кырдаалга байланыштуу экени айдан ачык", — деп жазды Зеленскийдин кеңешчиси Сергей Бескрестнов (Флэш) шаршемби күнү эртең менен өзүнүн Telegram-каналына.

АКШ президенти Дональд Трамп Украина Орусиянын энергетикалык объектилерине сокку урууну улантып жатканына улам нааразы болуп жатат.

Зеленскийдин айтымында, эгер ал Трамп сунуштаган энергетикалык объектилерге сокку урбоо келишимин колдобосо, АКШ чалгын маалыматтарын алмашууну чектей турганын эскерткен. Бирок шейшемби күнү Трамп мындай болгонун четке какты.

Шаршемби күнү Лондонго болгон сапары учурунда Зеленский АКШ Орусия менен 300 миң тонна дизель майын импорттоо боюнча келишим түзгөндөн кийин өзүн чыккынчылыкка кабылгандай сезгенин айткан.

Британиялык журналист Пирс Морган андан өзүн чыккынчылыкка кабылгандай сезип жатабы деп сураганда, Зеленский мындай деп жооп берген:

"Балким, ооба. Бирок бул менин сезимдерим менен эмоцияларымдан алда канча татаал маселе".

Зеленскийдин келерине бир күн калганда Британиянын өкмөт башчысынын Даунинг-стриттеги №10 резиденциясы Украинага жеңил көп максаттуу ракеталарды жеткирүү тездетилерин жарыялады. Бул ракеталар Орусиянын дрондорун жок кылуу үчүн колдонулат.

"Биз силер тараптабыз жана бул өзгөрбөйт", — деди Британиянын премьер-министри Энди Бернем Зеленскийге.

Starlink Украина үчүн эмне себептен абдан маанилүү?

Starlink спутниктери жогорку ылдамдыктагы интернет байланышын камсыздайт. Бул азыркы согуштагы негизги технологиялардын бири.

Киев Starlink системасын согуш талаасында байланыш үчүн, ошондой эле дрондор колдонулган согуштук аракеттерде пайдаланат.

Starlink аркылуу украин дрондору кадимки радиобайланышка караганда алда канча алыс аралыкта операторлор менен туруктуу байланышта боло алат. Мындан тышкары, алардын байланышын радио тоскоолдуктар аркылуу үзгүлтүккө учуратуу кыйыныраак.

Сергей Бескрестновдун айтымында, украин тарапка ылдамдыкты саатына 160 чакырымга чейин чектөө чечими тууралуу алдын ала эскертүү берилген эмес.

Согушту изилдөө институтунун (ISW) ачык булактардан алынган чалгын маалыматтарын талдоо жана жаңы ыкмаларды иштеп чыгуу боюнча директору Жорж Баррос Starlink "Украинанын аскердик байланыш системасынын негизин түзөрүн" билдирди. Анын айтымында, бул системаны Украинанын деңиз, кургактагы жана аба күчтөрү колдонушат.

Баррос Би-Би-Сиге билдиргендей, мындай чектөөлөр олуттуу кесепеттерге алып келиши мүмкүн. Анткени бул технология "дрондордун, артиллериянын жана командалык пункттардын бирдиктүү тармак катары реалдуу убакыт режиминде иштешине шарт түзөт. Натыйжада бутаны аныктоо менен ага сокку уруунун ортосундагы убакыт эң аз деңгээлге кыскарат".

Starlink Орусиянын аймагында иштебейт. Бирок украин дрондору Орусияга сокку урууда операторлору менен байланышуу үчүн бул спутниктерди колдоно алышат. Азырынча бул тармакты толук алмаштыра турган даяр альтернатива жок.

Анын айтымында, Starlink аркылуу башкарылган тосуп алуучу дрондор да Украинанын Орусиянын реактивдүү "Шахед" дрондоруна каршы күрөшүүдөгү эң натыйжалуу каражаттарынын бири болуп саналат.

"Шахед" дрондору саатына 318 чакырымдан ашык ылдамдыкта учат. Демек, SpaceX киргизген чектөө Украинанын аларды кууп жетүү аракеттерин дээрлик мүмкүн эмес кылат.

Радиоэлектрондук күрөш боюнча эксперт, Падышалык бириккен коргонуу изилдөөлөр институтунун (RUSI) илимий кызматкери Том Уиттингтон Би-Би-Синин Radio 4 радиосуна берген маегинде спутниктик система Украинага видео, текст жана үн чалуулары сыяктуу чоң көлөмдөгү маалыматтарды берүүгө мүмкүндүк берерин айтты. Бул жагынан ал смартфондорго окшош, бирок мобилдик байланыштын иштеши үчүн зарыл болгон инфраструктураны талап кылбайт.

Уиттингтондун айтымында, ылдамдыкка киргизилген чектөө тармакка туташкан бардык түзмөктөрдүн саатына 160 чакырымдан ашык ылдамдыкта кыймылдашына "иш жүзүндө мүмкүнчүлүк бербейт". Бул Украинанын өз аймагында жана Орусия басып алган украин аймактарында дрондордун багыт алышын кыйындатат.