ዋሕዚ ስደተኛታት ሲውታ፡ ንመንግስቲ ስጳኛ ዝፈጠሮ ዲፕሎማስያዊ ሕማም ርእሲ

እቲ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ኣስታት 60,000 ስደተኛታት ናብታ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ እትርከብ ግዝኣት ስጳኛ ዝዀነት ሲውታ ብምሕምባስ ዝገበርዎ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ዋሕዚ፡ ንቐዳማይ ምኒስተር ፔድሮ ሳንቸዝ ብርቱዕ ዲፕሎማስያዊ ጸቕጥን ፖለቲካዊ ርእሰ-ሕማምን ኰይኑዎም ኣሎ።

እቲ ንመዓልታት ተፈጢሩ ዝነበረ ህጹጽ ወጥሪ፡ ኣብዝሓ እቶም ስደተኛታት ናብ ሞሮኮ ክምለሱ ብምጅማሮም ሕጂ ክሃድእ ዝጀመረ ይመስል፤ ይዅን'ምበር እቲ ፍጻመ ኣብ መንጎ ስጳኛን ሞሮኮን ዘሎ ዝተሓላለኸ ዝምድና ዘቃልዐ እዩ።

ቀዳማይ ምኒስተር ፔድሮ ሳንቸዝ፡ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሰፊሕ ዋሕዚ ንምግታእ ሰራዊትን ተወሳኺ ሓይሊ ፖሊስን ናብቲ ዶብ ኣዋፊሩ ኣሎ።

ንሱ ናብታ ከተማ ብምጕዓዝ፡ ነቲ ዋሕዚ ብዝምልከት ንኣሰጋገርቲ ሰባት ብምዅናን፡ ነቲ ስደተኛታት ብቐጥታ ንኽይስጐጉ ዝቐየደ ናይ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ውሳነ ብምጥቃስ "ብኣሰጋገርቲ ይምዝመዝ ኣሎ" ክብል ነቒፉ።

እዚ ዘጋጠመ ዋሕዚ ካብቲ ኣብ 2021 ዘጓነፈ ብዝሒ ስደተኛታት ብሽድሽተ ዕጽፊ ዝዓበየ እዩ።

ሰብመዚ ሞሮኮ፡ መንእሰያት፡ ኣንስትን ቈልዑን ናብታ ክፋል ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝዀነት ግዝኣት ክሰግሩ ዕድል ሂቦም እዮም።

ኣብዚ ሓደገኛ ፈተነ'ዚ እንተ ወሓደ 57 ሰባት ብማይ ተዋሒጦም ህይወቶም ከም ዝሰኣኑ ይግመት።

እቲ ቀንዲ ምኽንያት ናይዚ ዘይተኣደነ ዋሕዚ፡ ምስቲ ኣብ መንጎ ሞሮኮን ኣልጀርያን ዘሎ ናይ ነዊሕ እዋን ናይ ዶብን ፖለቲካን ምስሕሓብ ዝተተሓሓዘ እዩ።

ስጳኛ ቅድሚ ሓምሳ ዓመት ካብ "ምዕራባዊ ሳህራ" ምስ ወጸት፡ ሞሮኮ ነቲ ዞባ ክትቈጻጸሮ ከላ፡ ኣልጀርያ ድማ ነቲ ናጽነት ዝጠልብ ምንቅስቃስ "ፖሊሳሪዮ" ክትድግፍ ጸኒሓ።

ክሳብ ሎሚ ክልተአን ሃገራት ኣብቲ ጉዳይ ምዕራባዊ ሳህራ ተታፋነንቲ ኰይነን፡ ብርቱዕ ዲፕሎማስያዊ "ዝሑል ውግእ" የካይዳ ኣለዋ።

ስጳኛ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ሲውታን መሊላን ዝተባህላ ክልተ ግዝኣታት ስለ ዘለዋ፡ ሞሮኮ ኣብ ዝደለየቶ እዋን ንስደተኛታት ከም መሳርሒ ሕነ ምፍዳይ ትጥቀመሎም ኣላ።

ንኣብነት፡ እቲ ኣብ 2021 ዝነበረ ዋሕዚ ስደተኛታት፡ ስጳኛ ንመራሒ ፖሊሳሪዮ ብራሂም ጋሊ ንሕክምና ኣብ ሆስፒታላታ ምቕባላ ስዒቡ ዝመጸ እዩ።

እቲ ናይ ሕጂ ዋሕዚ ድማ ሳንቸዝ ኣብ ኣልጀርያ ምብጻሕ ገይሩ ድሕሪ ሓጺር እዋን ዝተኸሰተ እዩ።

ስጳኛ ኣብ 2022 ነቲ ሞሮኮ ንምዕራባዊ ሳህራ መሰል ርእሰ-ምምሕዳር ክወሃባ ዝጠለበቶ እማመ ብምድጋፍ፡ ንኣልጀርያ ኣቍጥዒዋ ነይሩ።

እዚ ፍጻመ'ዚ ንመንግስቲ ሳንቸዝ ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ ተናሓናሕቲ ሰልፍታት ብርቱዕ ነቐፌታ ኣውሪዱሉ ኣሎ።

ብተወሳኺ፡ ገለ መንግስታት ኤውሮጳ፡ ብፍላይ ኢጣልያ፡ ስጳኛ ካብቲ ናጻ ምንቅስቓስ ሰባት ዝፈቅድ ዞባ ሸንገን ክትእገድ ከም ዘለዋ ጸቕጢ የካይዳ ኣለዋ።

ይዅን'ምበር፡ ስጳኛ ካብ ሲውታን መሊላን ናብ ቀንዲ መሬታ ንዝግበሩ ናይ ነፈርትን መራኽብን ጕዕዞታት ጥብቂ ናይ ዶብ ቍጽጽር ስለ እተካይድ፡ እቶም ስደተኛታት ብቐጥታ ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ ከም ዘይክእሉ መንግስቲ የረድእ።

ቀዳማይ ምኒስተር ሳንቸዝ፡ ምስ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ክወዳደር ከሎ ንስደት ዝሓሸ ፖሊሲ እዩ ዘለዎ። ንኣብነት፡ ምስ ሰነጋል ብምስምማዕ ግዝያዊ ሰራሕተኛታት ናብ ስጳኛ ዘምጽኣሉ መደብ ኣዳልዩ ኣሎ።

እዚ ሰብኣዊ ኣቀራርባ'ዚ ግን ብመንግስታት ኤውሮጳ ስግኣት ዝፈጠረ ኰይኑ፡ ነቲ ኣብ ሲውታ ዘጋጠመ ዲፕሎማስያዊ ቅልውላው ዝያዳ ኣቓልቦ ከም ዝረክብ ገይሩዎ ኣሎ።