టాటా సన్స్ లిస్టింగ్‌ వ్యవహారం: నోయల్ టాటా ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తున్నారు?

దేశంలోని అతిపెద్ద వ్యాపార సంస్థ టాటా గ్రూప్‌కు చెందిన అతిపెద్ద హోల్డింగ్ కంపెనీ టాటా సన్స్‌ను స్టాక్ మార్కెట్‌లో లిస్ట్ చేసే అంశం రోజు రోజుకు మరింత వివాదాస్పదంగా మారుతోంది.

టాటా సన్స్‌లో 66 శాతం వాటా టాటా ట్రస్ట్స్‌దే. టాటా సన్స్ బోర్డు సమావేశంలో కంపెనీని లిస్టింగ్ చేసేందుకు సన్నాహాలు చేయడానికి డైరెక్టర్లు ఆమోదం తెలిపారు.

అయితే ఈ నిర్ణయాన్ని టాటా ట్రస్ట్స్ చైర్మన్ నోయల్ టాటా వ్యతిరేకించారు.

మరి టాటా సన్స్ లిస్టింగ్‌ను టాటా ట్రస్ట్స్ చైర్మన్ ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తున్నారు?

బ్రిటిష్ పత్రిక ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్ ఒక కథనం ప్రకారం "లిస్టింగ్ జరిగితే టాటా సన్స్ విలువ 120 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా ఉండొచ్చని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. అలా జరిగితే ఇది భారత్‌లోనే అతిపెద్ద ఐపీఓగా నిలుస్తుంది. శతాబ్దానికి పైగా కొద్దిమంది చేతుల్లో ఉన్న టాటా గ్రూప్ యాజమాన్య, పాలనా వ్యవస్థలో ఇది కీలకమైన మార్పు అవుతుంది" అని పేర్కొంది.

టాటా ట్రస్ట్స్ ప్రకారం, కంపెనీ లిస్టింగ్‌కు సెప్టెంబర్ 17న జరిగిన టాటా సన్స్ బోర్డు సమావేశంలో ట్రస్ట్స్ చైర్మన్ నోయల్ అంగీకరించలేదు.

టాటా సన్స్, టాటా గ్రూప్ శతాబ్దానికి పైగా కొనసాగిస్తున్న వ్యాపార నిర్మాణాన్నే కొనసాగించాలని ఆయన అన్నారు.

ట్రస్ట్స్ వెల్లడించినదాని ప్రకారం, 2024లో రతన్ టాటా అధ్యక్షతన జరిగిన సమావేశంలో కంపెనీని అన్‌లిస్టెడ్‌గా కొనసాగించాలని నిర్ణయించారని నోయల్ టాటా బోర్డు సమావేశంలో తెలిపారు. సర్ రతన్‌జీ టాటా ట్రస్ట్, సర్ దొరాబ్జీ ట్రస్ట్‌లు కూడా కంపెనీని అన్‌లిస్టెడ్‌గా కొనసాగించేందుకు మద్దతు ఇచ్చాయని చెప్పారు.

టాటా గ్రూప్ నిర్మాణం ప్రత్యేకమైనదిగా ఉండటానికి కారణం అది ఒక ట్రస్ట్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేయడమేనని ఆయన అన్నారు. దాని మెజారిటీ వాటాదారు ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థ. ఆసుపత్రులు, విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధనలకు నిధులు సమకూర్చేందుకు అది డివిడెండ్లను ఉపయోగిస్తుంది.

దాని ఉద్దేశం ప్రజాప్రయోజనం, దేశ నిర్మాణమని ఆయన చెప్పారు.

"ఇది కేవలం సెంటిమెంట్‌కు సంబంధించిన విషయం కాదు. ఇది ఈ సంస్థ పనిచేసే విధానం" అని ఆయన అన్నారు.

ఈ విధానం శతాబ్దానికి పైగా కాలపరీక్షను నిలదొక్కుకొని నిలిచిందని నోయల్ టాటా అన్నారు. "లిస్టింగ్‌గా మార్చాలన్న నిర్ణయం ఈ సూత్రాన్ని దెబ్బ తీసినట్లవుతుంది" అని ఆయన అన్నారు.

‘హక్కులు తగ్గిపోతాయన్న భయం’

టాటా గ్రూప్ కంపెనీల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడం, వాటికి మద్దతు ఇవ్వడం టాటా సన్స్ ప్రధాన విధి.

టాటా సన్స్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో లిస్ట్ అయితే మెజారిటీ వాటాదారుగా ఉన్న టాటా ట్రస్ట్స్ హక్కులు తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉందని ది హిందూ పేర్కొంది.

కంపెనీ లిస్టింగ్ అయిన తర్వాత అది సంస్థాగత, విదేశీ పెట్టుబడిదారులకు జవాబుదారీగా ఉండాల్సి ఉంటుంది. లాభాలను మాక్సిమైజ్ చేయడంలో ఆ పెట్టుబడిదారులు ఆసక్తిగా ఉంటారన్నది స్పష్టం.

అలాంటి పెట్టుబడిదారులు తక్షణ లాభాలను కోరుకుంటారని ట్రస్ట్స్ వాదిస్తున్నాయి.

ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న కంపెనీని టాటా గ్రూప్ ఆదుకోవడం లేదా 15 ఏళ్ల తర్వాత రాబడులు వచ్చే అవకాశం ఉన్న కొత్త గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టులకు నిధులు సమకూర్చడాన్ని ఇలాంటి వాటాదారులు ఆమోదించే అవకాశం తక్కువని ట్రస్ట్స్ చెబుతున్నాయి.

పాత పాలనా విధానానికి మద్దతుదారులు

లిస్టింగ్‌ను వ్యతిరేకిస్తున్నవారి అభిప్రాయం ప్రకారం, టాటా ట్రస్ట్స్, వాటి ఆధీనంలోని మెజారిటీ కంపెనీల పాత విధానాన్ని కొనసాగించాలని నోయల్ టాటా కోరుకుంటున్నారు.

లిస్టింగ్‌కు మద్దతు ఇస్తున్నవారు దేశంలోనే అతిపెద్ద వ్యాపార సంస్థ మరింత పారదర్శకంగా కనిపించాల్సిన అవసరం ఉందని అంటున్నారు.

లిస్టింగ్‌కు అనుకూలంగా ఆర్‌బీఐ తీసుకున్న నిర్ణయానికి టాటా ట్రస్ట్స్‌లో 18శాతం వాటా ఉన్న షాపూర్జీ పల్లోంజీ గ్రూప్ చైర్మన్ షాపూర్జీ పల్లోంజీ మిస్త్రీ మద్దతు తెలిపారు.

పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, బాధ్యతతో కూడిన సంస్థను నిర్మించేందుకు లిస్టింగ్ అవసరమని ఆయన అన్నారు. లిస్టింగ్‌తో గ్రూప్ ట్రస్ట్స్ విలువలను మరింత స్పష్టంగా తెలియజేయగలదని చెప్పారు.

ఇది పెట్టుబడిదారుల ప్రయోజనాలను మెరుగ్గా కాపాడటంతో పాటు సమానత్వ ప్రాతిపదికన డివిడెండ్ విధానాన్ని నిర్ణయించేందుకు వీలు కల్పిస్తుందని అన్నారు.

టాటా ట్రస్ట్స్ ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థ అని మిస్త్రీ నొక్కిచెప్పారు. టాటా సన్స్ లిస్ట్ అయితే భవిష్యత్ తరాలకు కూడా తన దాతృత్వ బాధ్యతలను నిర్వర్తించగలదని ఆయన అన్నారు.

రుణాలు లేని కంపెనీగా ఉండాలన్నదే లక్ష్యం

టాటా సన్స్ ఏ రుణాలు లేని కంపెనీ. 2024 మార్చిలో జరిగిన బోర్డు సమావేశంలో కంపెనీని అన్‌లిస్టెడ్‌గా కొనసాగించాలన్న నిర్ణయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని ఒక కీలకమైన అడుగు వేసింది.

అంతర్గత వనరులు, గ్రూప్ వాటాల విక్రయం ద్వారా సమీకరించిన నిధులను ఉపయోగించి రూ.20,000 కోట్ల రుణాన్ని చెల్లించింది. వాటికి బదులుగా ప్రిఫరెన్స్ షేర్‌హోల్డర్లకు వారి వాటాలకు సంబంధించిన చెల్లింపులు చేసింది.

ఇకపై ఎలాంటి రుణం తీసుకోకూడదని టాటా సన్స్ నిర్ణయించింది. నోయల్ టాటా ప్రకారం, 2024 మార్చి నుంచి ఈ నిర్ణయాన్ని కొనసాగిస్తోంది.

"కేవలం పైకి కనిపించే విధానాన్ని కొనసాగించేందుకు ఒక కంపెనీ రూ.20,000 కోట్లు ఖర్చు చేయదు. తన పునాదిని కాపాడుకునేందుకే అలా చేస్తుంది" అని నోయల్ టాటా అన్నారు.

అదనపు నియంత్రణను తప్పించుకునే ప్రయత్నం

స్కేల్ ఆధారిత నియంత్రణ విధానంలో టాటా సన్స్‌ను ఆర్‌బీఐ అప్పర్ లేయర్ ఎన్‌బీఎఫ్‌సీగా వర్గీకరించింది.

ఆర్‌బీఐ విధానం ప్రకారం ఇలాంటి కంపెనీలకు అదనపు నియంత్రణ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. కోర్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ కంపెనీగా తమ రిజిస్ట్రేషన్‌ను ఉపసంహరించుకోవాలని టాటా సన్స్ కోరింది.

అయితే సెప్టెంబర్ 11, 2026న ఆర్‌బీఐ ఈ అభ్యర్థనను తిరస్కరించింది. అవసరమైన నియంత్రణ నిబంధనలను పాటించే దిశగా ముందుకు సాగాలని టాటా సన్స్‌ను ఆదేశించింది.

దీంతో టాటా సన్స్‌పై లిస్టింగ్ చేయాలన్న ఒత్తిడి పెరిగింది. అయితే లిస్టింగ్ తర్వాత ఈ అదనపు నియంత్రణ వ్యవస్థ పరిధిలోకి రావాలని టాటా సన్స్ కోరుకోవడం లేదు.

బహుశా ఈ కారణం వల్లే నోయల్ టాటా లిస్టింగ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం లేదని భావిస్తున్నారు.

లిస్టింగ్‌ను తప్పించే మార్గాలేంటి?

టాటా సన్స్ పబ్లిక్ లిస్టింగ్‌ను తప్పించుకునేందుకు అనేక మార్గాలను అనుసరించవచ్చని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.

తమ ఆస్తులు లేదా వాటాల నిర్మాణాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరించడం నుంచి విధానాల్లో మార్పులకు మినహాయింపులు కోరడం వరకు ఇందులో పలు మార్గాలు ఉన్నాయి.

దీనికి తోడు ఆర్‌బీఐ నిర్ణయాన్ని కోర్టులో సవాలు చేయచ్చు.

టాటా సన్స్ ఆస్తుల విలువను రూ.1 లక్ష కోట్ల పరిమితి కంటే తగ్గించడం ద్వారా కంపెనీని అప్పర్ లేయర్ ఎన్‌బీఎఫ్‌సీగా వర్గీకరించకుండా చూడటం ఒక మార్గం కావచ్చని మాజీ రెగ్యులేటరీ సంస్థ అధికారి బిజినెస్ స్టాండర్డ్‌కు తెలిపారు.

ఆర్‌బీఐ నిబంధనల ప్రకారం, అప్పర్ లేయర్ ఎన్‌బీఎఫ్‌సీలు ఈ కేటగిరీలోకి వచ్చిన మూడు సంవత్సరాల్లో తప్పనిసరిగా స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో లిస్ట్ కావాల్సి ఉంటుంది.

టాటా సన్స్ ఈ కేటగిరీ నుంచి బయటకు వస్తే లిస్టింగ్ తప్పనిసరి కాదని ఆ అధికారి తెలిపారు.

బిజినెస్ స్టాండర్డ్ ప్రకారం, టాటా సన్స్ తన వాటాల నిర్మాణాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరించవచ్చు. షాపూర్జీ పల్లోంజీకి ఉన్న 18 శాతం వాటాను కొనుగోలు చేయడం కూడా ఇందులో ఒక మార్గం కావచ్చు. దీంతో వాటాల నిర్మాణం మారుతుంది. ఇది లిస్టింగ్ తప్పనిసరి అనే నిబంధనను తొలగించకపోయినా, రెగ్యులేటరీ సంస్థతో టాటా సన్స్ తన స్థానాన్ని బలోపేతం చేసుకునేందుకు ఉపయోగపడచ్చు.

లిస్టింగ్‌కు సన్నాహాలు చేసి, అవసరమైన నిబంధనలను పూర్తి చేసేందుకు మరింత సమయం కావాలని చెప్పడంతో పాటు లిస్టింగ్ నుంచి మినహాయింపు కోరడం మరో మార్గం కావచ్చు. అయితే దీనివల్ల లిస్టింగ్ ఎక్కువ కాలం వాయిదా పడుతుందని మాత్రం చెప్పలేం.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)