เหตุใดยังมีคนยอมซื้อโปรตีนถุงละกว่า 4,400 บาท อะไรคือสาเหตุของ 'ภาวะราคาโปรตีนแพง'

อมาร์ปรีต ซิงห์ ดื่มโปรตีนเชคมาตั้งแต่อายุ 16 ปี

ปัจจุบันเขาอายุ 30 ปี อาศัยอยู่ในกรุงลอนดอนและทำงานในภาคธนาคาร เขาเริ่มเข้ายิมในช่วงเวลาที่เขาบอกว่าอาหารเสริมโปรตีนส่วนใหญ่ยังคงเข้าใจว่าเป็นเรื่องของนักเพาะกาย

14 ปีต่อมา โปรตีนเชคยังคงเป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวันของเขา แต่ราคากลับเพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก

เขาเล่าว่า ในปี 2020 เวย์โปรตีนขนาด 4.5 กิโลกรัมที่เขาซื้อมีราคาอยู่ที่ราว 60 ปอนด์ (ราว 2,600 บาท)

แต่ภายในปีที่แล้ว ราคาพุ่งขึ้นเป็น 120 ปอนด์ (ราว 5,300 บาท) แม้ว่าเขาจะสามารถซื้อได้ถุงหนึ่งจาก eBay ในราคา 90 ปอนด์ (ราว 3,900 บาท) ก็ตาม

ปัจจุบัน เวย์โปรตีนถุงเดียวกันมีราคาอยู่ที่ 170 ปอนด์ (ราว 7,500 บาท)

"ผมถึงกับอึ้งไปเลย" เขากล่าว

ในหมู่เพื่อนที่เข้ายิมด้วยกัน ราคาที่พุ่งสูงขึ้นนี้ถึงขั้นมีชื่อเรียกเฉพาะว่า "โปรตีนเฟลชัน" (proteinflation) หรืออาจแปลเป็นภาษาไทยได้ว่า "ภาวะราคาโปรตีนพุ่ง" ซึ่งเป็นการผสมคำระหว่าง "โปรตีน" (protein) กับ "เงินเฟ้อ" (inflation).

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ผงโปรตีนและเครื่องดื่มโปรตีนเชคได้รับความนิยมจากผู้บริโภคในวงกว้างมากขึ้น ขณะที่ผู้ผลิตอาหารต่างออกสินค้าที่มีโปรตีนสูงออกมาหลากหลาย ตั้งแต่เบเกิลไปจนถึงน้ำดื่ม

อีวี ลูอิส ปัจจุบันเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์วัย 19 ปี เริ่มใช้ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวเมื่อไม่กี่เดือนที่ผ่านมา เพราะรู้สึกว่าตนเองได้รับโปรตีนจากอาหารไม่เพียงพอ

"ตอนนี้เราได้ยินเรื่องโปรตีนบนโซเชียลมีเดียมากขึ้นมาก" เธอกล่าว

แต่ด้วยราคากระปุกละ 32.99 ปอนด์ (ราว 1,400 บาท) สำหรับขนาด 420 กรัม เธอเริ่มได้รับผลกระทบจากราคาที่สูงขึ้น และพยายามจะใช้มันอย่างประหยัดเพื่อให้สามารถใช้ได้นานที่สุด

"ฉันต้องแบ่งใช้ และใช้ในปริมาณน้อยกว่าที่มีการแนะนำ" เธอยอมรับ

'ผมดื่มโปรตีนเชคทุกวัน'

แม็กซ์ ลองแมน วัย 32 ปี จากเมืองแมนเชสเตอร์ ทำงานในธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ และรับประทานอาหารเสริมโปรตีนมานาน 10 ปี โดยในช่วงแรกมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มน้ำหนักตัว

ปัจจุบัน เขาดื่มโปรตีนเชคทุกวัน และระบุว่า ค่าใช้จ่ายรายเดือนในการซื้อเวย์โปรตีนเพิ่มขึ้นจากราว 45 ปอนด์ (ราว 2,000 บาท) เมื่อปีที่แล้ว เป็น 60 ปอนด์ (ราว 2,600 บาท) ในขณะนี้

"ตอนนี้มีอาหารจำนวนมากที่เสริมโปรตีนเข้าไปด้วย เมื่อไม่กี่ปีก่อน ผมยังไม่เคยได้ยินโยเกิร์ตโปรตีนสูงเลย แต่ตอนนี้ผมกินมันสัปดาห์ละสามถึงสี่ครั้ง" เขากล่าว

เมื่อไม่นานมานี้ ยาลดน้ำหนักอย่างเวโกวี (Wegovy)และ มุนจาโร (Mounjaro) ได้กลายเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่เพิ่มความต้องการโปรตีนในสังคม

ผู้ที่ใช้ยากลุ่มนี้มักรับประทานอาหารน้อยลง และมักได้รับคำแนะนำให้ได้รับโปรตีนในปริมาณที่เพียงพอระหว่างการลดน้ำหนัก เพื่อช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อไว้

แต่ความต้องการโปรตีนที่เพิ่มขึ้นนี้กำลังเผชิญปัญหา เนื่องจากอุปทานไม่ได้เพิ่มขึ้นทันกับความต้องการ

ผลที่ตามมาคือ ราคาขายส่งของวัตถุดิบสำคัญบางชนิดปรับตัวสูงขึ้นอย่างมาก และผู้บริโภคก็เริ่มได้รับผลกระทบจากภาระค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ตามข้อมูลจากแพลตฟอร์มเอ็กซ์ปานา (Expana) ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มวิเคราะห์ข้อมูลทางการตลาดระดับโลก เมื่อช่วงปลายเดือน ส.ค. ราคาซื้อขายในยุโรปของเวย์โปรตีนชนิดโปรตีนสูงประเภทหนึ่งที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย สูงกว่าระดับเมื่อปีก่อนถึง 130% และสูงกว่าเมื่อสามปีก่อนมากกว่า 4 เท่า

แม้จะไม่มีเกณฑ์การวัดราคาในลักษณะเดียวกันในสหราชอาณาจักร แต่เอ็กซ์ปานาระบุว่าตลาดในสหราชอาณาจักรก็เชื่อมโยงใกล้ชิดกับตลาดยุโรปแผ่นดินใหญ่ ซึ่งเป็นแหล่งจัดหาเวย์โปรตีนของธุรกิจอังกฤษบางแห่ง

โปรตีนจากนมประเภทอื่นก็มีราคาแพงขึ้นเช่นกัน โดยเวย์โปรตีนอีกชนิดหนึ่งมีราคาสูงขึ้น 60% เมื่อเทียบรายปี ขณะที่โปรตีนนมเข้มข้น (milk protein concentrate) ประเภทหนึ่งมีราคาปรับเพิ่มขึ้น 80% ในช่วงเวลาเดียวกัน

การปรับปรุงผลิตภัณฑ์

ผู้ผลิตหลายรายระบุว่า การเพิ่มกำลังการผลิตต้องใช้เวลาและมีต้นทุนสูง เนื่องจากการผลิตเวย์โปรตีนชนิดโปรตีนสูงจำเป็นต้องใช้อุปกรณ์เฉพาะทางดำเนินกระบวนการแปรรูปและการอบแห้ง

ด้วยเหตุนี้ ผู้ผลิตบางรายจึงเริ่มปรับเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ของตน ไม่ว่าจะเป็นการปรับสูตรการผลิต หรือมองหาแหล่งโปรตีนที่มีต้นทุนต่ำกว่า

วอร์ริเออร์ (Warrior) บริษัทโภชนาการทางการกีฬาจากสหราชอาณาจักร เป็นหนึ่งในผู้ผลิตที่กำลังมองหาทางเลือกใหม่ ๆ

"ปีที่แล้ว ผงเวย์โปรตีนของเราวางขายในราคา 12.50 ปอนด์ (ราว 550 บาท) แต่ตอนนี้เราปรับขึ้นเป็น 17.99 ปอนด์ (ราว 800 บาท) และถึงอย่างนั้น เรายังต้องนำรายได้จากส่วนอื่นของธุรกิจมาช่วยรับภาระต้นทุนอยู่" คีแรน ฟิชเชอร์ ผู้ก่อตั้งบริษัท กล่าว

ขณะนี้ บริษัทกำลังเปิดตัวผลิตภัณฑ์ใหม่ที่ใช้โปรตีนจากแหล่งอื่น ซึ่งฟิชเชอร์ระบุว่ามีต้นทุนราวครึ่งหนึ่งของเวย์โปรตีน

ผลกระทบจากราคาที่สูงขึ้นไม่ได้จำกัดอยู่แค่ตลาดผลิตภัณฑ์เพื่อการออกกำลังกายเท่านั้น

โปรตีนจากนมยังเป็นส่วนประกอบที่ใช้ในนมผงสำหรับทารกด้วย และเอ็กซ์ปานาระบุว่า ต้นทุนโปรตีนจากนมที่เพิ่มสูงขึ้นเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ราคาสินค้ากลุ่มนี้ปรับตัวสูงขึ้นเช่นกัน

คนจะยังซื้อโปรตีนกันอยู่ไหม

อย่างไรก็ตาม มีสัญญาณเบื้องต้นว่าตลาดกำลังเริ่มปรับตัว

ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา ราคาขายส่งของเวย์โปรตีนชนิดโปรตีนสูงเริ่มทรงตัว แม้ว่าจะยังคงสูงกว่าระดับเมื่อไม่กี่ปีก่อนมากก็ตาม

แต่ในตอนนี้ ราคาที่สูงขึ้นยังไม่ทำให้แม็กซ์เลิกรับประทานโปรตีน

"รู้สึกว่าโปรตีนมีความสำคัญมากในทุกวันนี้ มากกว่าที่เคยเป็นมา และมันก็มีอยู่แทบทุกที่" เขากล่าว

"ถ้าคุณออกกำลังกายแต่ไม่ได้รับประทานโปรตีนเลย คุณจะรู้สึกเหมือนร่างกายฟื้นฟูได้ไม่เต็มที่"

แต่สำหรับนักศึกษาอย่างอีวี ซึ่งต้องบริหารเงินที่ต้องใช้จ่ายที่จำกัดมากว่า เรื่องนี้กลับแตกต่างออกไป

"เวย์โปรตีนยังคงเป็นสิ่งที่ฉันจ่ายไหวในช่วงปีที่ฉันพักการเรียน [ซึ่งเป็นช่วงที่ทำงานไปด้วย] แต่ตอนนี้ฉันเรียนมหาวิทยาลัยแล้ว คิดว่าคงไม่ซื้อต่อ เพราะตอนนี้มันไม่ใช่สิ่งจำเป็น" เธอกล่าว

ส่วนอมาร์ปรีตบอกว่าเขาจะยังคงซื้อโปรตีนต่อไป แต่ยอมรับว่า "มันกำลังกลายเป็นสิ่งฟุ่มเฟือยไปแล้ว"

เขากล่าวว่า ราคา 170 ปอนด์ (ราว 7,500 บาท) ต่อถุงสูงเกินกว่าที่เขาจะจ่ายไหว ดังนั้นจึงหันไปใช้ยี่ห้อที่ถูกกว่า ซึ่งสามารถซื้อได้ในราคาประมาณ 100 ปอนด์ต่อถุง (ราว 4,400 บาท)