ప్రసవం తర్వాత పొట్ట రావడానికి సిజేరియనే కారణమా? అపోహలు - సమాధానాలు

సిజేరియన్ (సి-సెక్షన్) అయితే ప్రసవం జరిగిన నెలల తర్వాత కూడా చాలా మంది మహిళలకు పొత్తికడుపు ముందుకు వచ్చినట్టుగా, ఉబ్బినట్టుగా కనిపిస్తుంది. అందుకే చాలా మంది " సిజేరియన్ వల్ల పొట్ట వస్తుంది'' అని భావిస్తారు.

'సి-సెక్షన్ పౌచ్' అని పిలిచే ఈ మార్పు గురించి సోషల్ మీడియాలో చాలా చర్చ జరుగుతున్నప్పటికీ, వాస్తవం కాస్త వేరేలా ఉంది. శరీరంలో ఈ మార్పు కేవలం శస్త్రచికిత్స వల్ల కాదు.. గర్భధారణ సమయంలో శరీరంలో జరిగే మార్పులు కూడా దీనికి ప్రధాన కారణమని నిపుణులు అంటున్నారు.

గర్భధారణ సమయంలో పెరుగుతున్న పిండానికి అనుగుణంగా పొట్ట కండరాలు, చర్మం, అనుసంధాన కణజాలం (కనెక్టివ్ టిష్యూస్) బాగా సాగుతాయి. ప్రసవం తర్వాత మళ్లీ సాధారణ స్థితికి రావడానికి చాలా సమయం పడుతుంది. కొంతమంది మహిళల్లో కండరాల బలం తగ్గడం, పొట్ట కండరాల మధ్య ఖాళీ ఏర్పడడం, చర్మం వదులవడం, బరువు పెరగడం వంటివి జరగొచ్చు. దీని వల్ల పొట్ట మరింత ముందుకు పొడుచుకు వచ్చినట్టు కనిపించొచ్చు.

ప్రసవం తర్వాత పొట్ట వెంటనే దాని మునుపటి ఆకృతికి తిరిగి రాకపోవడం శరీర సహజ ప్రక్రియలో ఒక భాగం.

సిజేరియన్ తర్వాత పొట్ట కనిపించడానికి గల కారణాలు ఏంటో తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం.

'సి-సెక్షన్ పౌచ్' ఎందుకు కనిపిస్తుంది? కారణాలేంటి?

ప్రసవం తర్వాత పొట్ట ఉబ్బినట్టుగా కనిపించడానికి అనేక కారణాలుండొచ్చు. గర్భధారణ సమయంలో పొట్ట కండరాలు, అనుసంధాన కణజాలంపై పడే ఒత్తిడి వల్ల కొంతమంది మహిళల్లో పొట్ట ముందుభాగంలోని కండరాల మధ్య దూరం పెరుగుతుంది.

ఈ పరిస్థితిని 'డయాస్టాసిస్ రెక్టి' అని అంటారు. దీనికి అదనంగా ప్రసవానంతర కాలంలో బరువు పెరగడం, చర్మం వదులుగా మారడం, హార్మోన్ల వల్ల కలిగే మార్పులు, శరీరంలో నీరు చేరడం, శారీరక శ్రమ తగ్గడం వంటివి కూడా పొత్తికడుపు సైజుని ప్రభావితం చేస్తాయి.

సిజేరియన్ తర్వాత, గాయం మానేటప్పుడు ఏర్పడే కణజాలం వల్ల పొత్తికడుపు దగ్గర చిన్న మడత ఉన్నట్టుగా లేదా ఎత్తుగా ఉన్నట్టుగా అనిపించవచ్చు. అందుకే శస్త్రచికిత్స కారణంగానే పొట్ట ముందుకొచ్చిందని మహిళలు అనుకుంటారు. అయితే, చాలా సందర్భాల్లో ఈ మార్పు శరీరం కోలుకునే ప్రక్రియలో ఒక భాగం.

ప్రసవం తర్వాత పొట్ట కండరాల పునర్నిర్మాణం వారాల్లో పూర్తి కాదు. కండరాలు, చర్మం, కణజాలాలు సాధారణ స్థితికి రావడానికి నెలల సమయం పట్టొచ్చు.

ఓపిగ్గా ఉండడం చాలా ముఖ్యం. సమతుల్య ఆహారం తీసుకోవడం, నిపుణులు సూచించిన విధంగా వ్యాయామం చేయడం మంచిది. నొప్పి, అసాధారణ వాపు, జ్వరం, లేదా గడ్డ వంటివి కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి.

సి - సెక్షన్ పౌచ్ కనిపించడానికి ప్రధాన కారణం ఏంటనే దానిపై మేం డాక్టర్ నేహా అభిజిత్ పవార్‌తో మాట్లాడాం. ఆమె ముంబైలోని కోకిలాబెన్ ధీరూభాయ్ అంబానీ హాస్పిటల్‌లో గైనకాలజీ కన్సల్టెంట్‌గా పనిచేస్తున్నారు.

"'సి-సెక్షన్ పౌచ్' కనిపించడానికి ప్రధాన కారణం గర్భధారణ సమయంలో శరీరంలో జరిగే మార్పులే. గర్భధారణ సమయంలో పొత్తికడుపు గోడ బాగా సాగుతుంది. పొత్తికడుపు కండరాలు ఒకదానికొకటి దూరంగా వెళ్తాయి. సిజేరియన్ కోసం కోతపెట్టడం, ఆ తర్వాత ఏర్పడే మచ్చ, కణజాలం కలిసి ఒక చిన్న మడతలా ఏర్పడతాయి. దీనివల్ల పొత్తికడుపు మరింత పైకి వచ్చినట్టు కనిపిస్తుంది" అని ఆమె అన్నారు.

"దీనికి శస్త్రచికిత్స మాత్రమే కారణం కాదు. శరీర నిర్మాణం, చర్మం సాగే గుణం, గాయం మానడం, కండరాల బలం అన్నీ" అని తెలిపారు.

సిజేరియన్ తర్వాత పొట్ట ముందుకు రావడానికి ప్రధాన కారణాలు

మామూలు స్థితికి రావడానికి ఎంత సమయం పడుతుంది?

"సిజేరియన్ (సి-సెక్షన్) శస్త్రచికిత్స తర్వాత ప్రారంభ గాయం నయం కావడానికి సాధారణంగా 6 నుంచి 8 వారాలు పడుతుంది. అయితే, పొత్తికడుపు గోడ పూర్తిస్థాయిలో పునర్నిర్మాణం జరగడానికి 6 నెలల నుంచి ఒక సంవత్సరం లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సమయం పట్టొచ్చు.

కండరాలు తిరిగి బలం పుంజుకోవడం, అనుసంధాన కణజాలం మరమ్మత్తు కావడం, చర్మం బిగుతుగా మారడం అనేవి క్రమంగా జరిగే ప్రక్రియలు. ఆహారం, శారీరక శ్రమ, తల్లిపాలు ఇవ్వడం, మొత్తం ఆరోగ్య స్థితి , ఎన్నిసార్లు గర్భం దాల్చారు వంటి అంశాలపై కోలుకోవడం ఆధారపడి ఉంటుంది.

మహిళలు తమ శరీరాలకు తగినంత సమయం ఇవ్వాలి. ఇతరులతో పోల్చుకోకూడదు" అని డాక్టర్ నేహా పవార్ సూచించారు.

డయాస్టాసిస్ రెక్టీ అంటే ఏంటి?

డయాస్టాసిస్ రెక్టీ అనేది గర్భధారణ సమయంలో ఏర్పడే ఒక సాధారణ పరిస్థితి. అనుసంధాన కణజాలం సాగడం వల్ల పొట్ట ముందు భాగంలోని రెండు ప్రధాన కండరాలు ఒకదానికొకటి దూరంగా వెళ్తాయి. ఇది ప్రసవానంతరం తలెత్తే ఒక మామూలు సమస్య.

సాధారణ ప్రసవం, సిజేరియన్ ద్వారా జరిగే ప్రసవాలు రెండింటిలోనూ ఇలా జరగొచ్చు. దీనికి ప్రధాన కారణం ప్రసవం కాదు. గర్భధారణే.

"పొట్ట ఉబ్బినట్టుగా కనిపించడం, ప్రధాన కండరాలు బలం కోల్పోవడం, నడుము నొప్పి వంటివి ఉంటాయి. చాలా సందర్భాల్లో ప్రసవం తర్వాత మొదటి సంవత్సరంలో ఈ పరిస్థితి సహజంగానే మెరుగుపడుతుంది. అయితే, కండరాల అంతరం ఎక్కువ కాలం కొనసాగితే, నిపుణుల మార్గదర్శకత్వంలో ప్రధాన కండరాలను బలోపేతం చేయడానికి చేసే ఫిజియోథెరపీ, నిర్దిష్ట వ్యాయామాలు ప్రయోజనకరంగా ఉంటాయి" అని డాక్టర్ నేహా పవార్ అంటున్నారు.

డయాస్టాసిస్ రెక్టీని ఇంట్లో గుర్తించవచ్చా?

మహిళలు ఇంట్లోనే సులభంగా స్వీయ పరీక్ష చేసుకోవచ్చని ముంబయి సెంట్రల్‌లోని వోక్‌హార్డ్ ఆస్పత్రుల్లో ప్రసూతి, గైనకాలజిస్ట్ అయిన డాక్టర్ రిచా భరద్వాజ్ చెప్పారు. అయితే, ఇంట్లో పరీక్షించుకోవడం నిపుణుల పరీక్షకు ప్రత్యామ్నాయం కాదన్నారు.

" గైనకాలజిస్టులు, ఫిజియోథెరపిస్టులు కండరాల మధ్య ఖాళీ ఎంత ఉందో, ప్రధాన కండరాల పనితీరు ఎలా ఉందో కచ్చితంగా అంచనా వేసి దానికి తగ్గట్టుగా ఏం చేయాలో చెప్పగలరు.

పొట్ట ఉబ్బినట్టుగా కనిపించడం ఎక్కువ కాలం కొనసాగితే, నొప్పిగా ఉంటే, లేదా రోజువారీ పనులపై ప్రభావం పడివతే నిపుణులను సంప్రదించడం చాలా అవసరం" అని రిచా భరద్వాజ్ వివరించారు.

సి-సెక్షన్ తర్వాత, ఎప్పుడు వ్యాయామం ప్రారంభించవచ్చు?

''సిజేరియన్ తర్వాత ప్రారంభంలో తేలికపాటి శ్వాస వ్యాయామాలు, పెల్విక్ ఫ్లోర్ వ్యాయామాలు, డీప్ కోర్ యాక్టివేషన్, నెమ్మదిగా నడవడం చేయొచ్చు. గాయం మానుతున్న కణజాలంపై అదనపు ఒత్తిడి లేకుండా ఈ వ్యాయామాలు సాయపడతాయి. కండరాల పనితీరును తిరిగి మెరుగుపరుస్తాయి.

వేగంగా పరుగెత్తడం, బరువులు ఎత్తడం, పొట్టకు సంబంధించిన కఠిన వ్యాయామాలు, సిట్-అప్స్, క్రంచెస్, ప్లాంక్స్ వంటివి మొదట్లో చేయకూడదు. ఈ వ్యాయామాలు పొట్ట గోడపై ఒత్తిడిని పెంచి కోలుకునే ప్రక్రియను నెమ్మదింపజేస్తాయి. డయాస్టాసిస్ రెక్టీ ఉంటే ఈ ప్రభావం ఎక్కువ ఉంటుంది" అని డాక్టర్ రిచా భరద్వాజ్ చెప్పారు.

ఏ వ్యాయామాలు ఎక్కువ ప్రయోజనం?

ఏ రకమైన వ్యాయామం అత్యంత ప్రయోజనకరమైనది అనే విషయాన్ని పన్వెల్‌లోని బాలెన్సియా ఫిజియోథెరపీ సెంటర్‌కు చెందిన డాక్టర్ ప్రియాంక ధారగళ్కర్ వివరించారు.

"ప్రారంభ దశల్లో పొట్ట కండరాలపై అధిక ఒత్తిడిని కలిగించే వ్యాయామాలను నివారించాలి. గాయం బాగా మానిన తర్వాతే వాటిని ప్రారంభించాలి. ప్రధాన కండరాలపై పూర్తి నియంత్రణ వచ్చిన తర్వాత మాత్రమే ఇలాంటి వ్యాయామాలు చేయాలి'' అని తెలిపారు.

పెల్విక్ ఫ్లోర్ వ్యాయామాలు

" పెల్విక్ ఫ్లోర్ కండరాలు, పొట్టలోని లోతైన కండరాలు, డయాఫ్రామ్, వెన్ను కండరాలు ఒక క్రియాత్మక యూనిట్‌గా కలిసి పనిచేస్తాయి. పెల్విక్ ఫ్లోర్ కండరాల బలం పెరిగితే కోర్ కండరాలకు మళ్లీ స్థిరత్వం వస్తుంది. దీంతో పొట్ట పనితీరును మెరుగుపడుతుంది. పిట్‌నెస్‌ మెరుగుపడుతుంది. మొత్తంగా ప్రసవానంతరం మొత్తం కోలుకునే ప్రక్రియకు ఇది సాయపడుతుంది" అని పెల్విక్ ఫ్లోర్ వ్యాయామాల గురించి డాక్టర్ ప్రియాంక ధారగళ్కర్ చెప్పారు.

సిజేరియన్ మచ్చ కదలికలకు ఇబ్బంది కలిగిస్తుందా?

''సిజేరియన్ తర్వాత చాలా మంది మహిళలు వెంటనే మునుపటిలా కనిపించాలని కోరుకుంటారు. కానీ, దానికి సమయం పడుతుంది.

కొంతమంది మహిళలు త్వరగా తీవ్రమైన వ్యాయామాలు మొదలుపెడతారు. పొట్టకు సంబంధించిన వ్యాయామాలను తప్పుగా చేస్తారు. శిశువుకు పాలు ఇస్తూనే కఠినమైన ఆహార నియమాలను పాటిస్తారు. సోషల్ మీడియాలో ఇతర మహిళలతో తమను తాము పోల్చుకుంటుంటారు.

కొందరు బెల్ట్‌లు వాడటంపై మాత్రమే దృష్టి పెడతారు. కానీ, కోర్ కండరాలను బలోపేతం చేసుకోవడంపై దృష్టిపెట్టరు. . గర్భధారణ, శస్త్రచికిత్స తర్వాత కోలుకోవడం అనేది సహనం, సమతుల్య ఆహారం, క్రమంగా శారీరక శ్రమను పెంచుకోవడం, తగినంత విశ్రాంతిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

సిజేరియన్ చేసిన చోట గాయం పూర్తిగా మానడం చాలా ముఖ్యం'' అని డాక్టర్ ప్రియాంక తెలిపారు.

"సిజేరియన్ గాయం మానుతున్న సమయంలో స్కార్ టిష్యూ(మచ్చ)సహజంగానే ఏర్పడుతుంది'' అని డాక్టర్ రిచా భరద్వాజ్ చెప్పారు.

'‘కొంతమంది మహిళల్లో ఈ కణజాలం గట్టిగా మారొచ్చు. దీంతో కదలికలకు పరిమితి ఏర్పడవచ్చు.

కొన్ని కదలికల సమయంలో లాగుతున్నట్టుగా, అసౌకర్యంగా అనిపించవచ్చు. గాయం పూర్తిగా మానిన తర్వాత, వైద్యుల అనుమతితో ఫిజియోథెరపిస్ట్ ద్వారా చేసే స్కార్ మొబిలైజేషన్ పద్ధతులు కణజాలం మరింత వదులుగా, సులభంగా కదిలేలా చేయడంలో సాయపడతాయి. అసౌకర్యాన్ని తగ్గింస్తాయి. కదలికలను సులభతరం చేస్తాయి. గాయం పూర్తిగా మానకముందే దాన్ని మసాజ్ చేయకూడదు. తాకి ఇబ్బంది పెట్టకూడదు."

బెల్ట్‌తో ప్రయోజనం ఉంటుందా?

సిజేరియన్ తర్వాత చాలా మంది మహిళలు పొట్టకు బెల్ట్ పెట్టుకుంటారు. కానీ, అది పొట్ట కొవ్వును తగ్గిస్తుందో లేదో, అది నిజంగా ఎంతవరకు ఉపయోగడుతుందో వారికి తెలియదని రిచా భరద్వాజ్ అన్నారు.

"ప్రసవం తర్వాత అబ్డామినల్ బైండర్ లేదా బెల్టు సిజేరియన్ తర్వాత తొలి కొన్ని వారాల్లో కాస్త సౌకర్యంగా అనిపించవచ్చు. నడిచేటప్పుడు, దగ్గేటప్పుడు లేదా రోజువారీ పనులు చేసేటప్పుడు ఏదో ఆధారం ఉన్న భావన కలుగుతుంది.

అయితే, ఈ బెల్టులు విడిపోయిన పొట్ట కండరాలను తిరిగి కలపవు. లేదా పొట్ట కొవ్వును శాశ్వతంగా తగ్గించవు. డాక్టర్ మార్గదర్శకత్వంలో, సరైన పద్ధతిలో, క్రమమైన వ్యాయామం, ఇతర కోలుకునే కార్యక్రమం ద్వారానే ఇవి తగ్గుతాయి. దీర్ఘకాలిక పరిష్కారంగా బెల్టులపై ఆధారపడకూడదు'' అని ఆమె వివరించారు.

సిజేరియన్ సెక్షన్‌పై సాధారణ అపోహలు

సిజేరియన్ వల్ల పొట్ట వస్తుందనేది ఒక సాధారణ అపోహని డాక్టర్ నేహా పవార్ చెప్పారు. వాస్తవానికి, గర్భధారణ సమయంలో శరీరంలో జరిగే మార్పులే ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతాయని అన్నారు.

ప్రసవం అయిన వెంటనే కఠినమైన వ్యాయామాలు ప్రారంభిస్తే త్వరగా కోలుకుంటామని అనుకుంటారని, అలా చేయడం వల్ల కోలుకునే ప్రక్రియ నెమ్మదించవచ్చని హెచ్చరించారు. సురక్షితంగా, క్రమంగా చేసే వ్యాయామాలే ఆరోగ్యకరమైన మార్గమని సూచించారు.

‘‘ఎప్పుడూ నొప్పి అనిపించడం, క్రమంగా నొప్పి పెరగడం, గాయం చుట్టూ ఎర్రదనం ఎక్కువవుతుండడం, జ్వరం, దుర్వాసనతో కూడిన స్రావం, వాపు లేదా గాయం నుంచి రక్తస్రావం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి. దగ్గినప్పుడు లేదా ఒత్తిడికి గురైనప్పుడు పొట్ట బాగా కనిపించడం హెర్నియాకు సంకేతం కావచ్చు.

కడుపు నొప్పి తీవ్రంగా ఉండడం, మొద్దుబారినట్టు ఉండడం లేదా నొప్పితో కూడిన వాపు వంటి వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. సమయానికి పరీక్షలు చేయించుకుంటే సకాలంలో చికిత్స తీసుకుని, మరింత తీవ్రమైన సమస్యల బారిన పడకుండా నివారించవచ్చు.

ప్రసవానంతరం కోలుకోవడంపై అనేక అంశాలు ప్రభావం చూపిస్తాయి. బరువు ఎక్కువగా ఉంటే గాయాలు మానడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టవచ్చు. అదే సమయంలో హార్మోన్ల మార్పులు అనుసంధాయక కణజాల మరమ్మత్తు ప్రక్రియను ప్రభావితం చేస్తాయి. తల్లిపాలు ఇవ్వడం వల్ల కొంతమంది క్రమంగా బరువు తగ్గొచ్చు. కానీ ఫలితాలు వ్యక్తిని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి.

వయసు పెరిగే కొద్దీ చర్మం సాగే గుణాన్ని కోల్పోవచ్చు. కండరాలు మునపటి స్థితికి రావడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టొచ్చు. పొట్ట బాగా కనిపించొచ్చు. జన్యువులు, ఆహారం, నిద్ర, వ్యాయామం, గతంలో ఎన్నిసార్లు గర్భందాల్చారు వంటి అంశాల ప్రభావం ఉంటుంది. ప్రతి మహిళ కోలుకునే విధానం భిన్నంగా ఉంటుంది. ఇతరులతో పోల్చుకోకూడదు.

జీవనశైలిలో ఏవైనా ముఖ్యమైన మార్పులు చేసుకోవాలనుకుంటే, ఆహారపు అలవాట్లను మార్చుకోవాలనుకుంటే, మందులు వాడాలనుకుంటే, లేదా శారీరక వ్యాయామం ప్రారంభించాలనుకుంటే, వైద్యులు, అర్హత కలిగిన శిక్షకుల సలహా తీసుకోవాలి.

శరీరాన్ని, లక్షణాలను వైద్యునితో సరిగ్గా పరీక్షించుకుని వారి సలహాతో మాత్రమే జీవనశైలి మార్పులు చేసుకోవాలి. వైద్యులను సంప్రదించకుండా సొంతంగా చికిత్స చేసుకోవడం ప్రమాదకరం’’ అని డాక్టర్ నేహా పవార్ వివరించారు.

( బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)