Israel inajenga vizuizi vipya Gaza na kuzihamisha familia kwa lazima

"Tumekuwa tukihama kutoka sehemu moja hadi nyingine, na sasa hatuna mahali pengine pa kwenda," anasema Umm Mohammed al-Shawish.

Anatafuta kwa hamu mahali pa kuishi baada ya Israel kuhamisha vizuizi vya zege vya rangi ya njano vinavyoashiria maeneo inayoyadhibiti katika Ukanda wa Gaza.

Familia zinazoishi al-Tuffah, kaskazini mwa Gaza, ziliamka siku ya Jumatatu na kukuta vizuizi hivyo vimehamishiwa upande wa magharibi, katikati ya barabara ya Salah al-Din,njia kuu inayounganisha kaskazini na kusini mwa Gaza.

Karibu na hapo, bendera ya Israel ilikuwa ikipepea juu ya tuta la udongo lenye urefu wa takriban mita 3.

Nyumba ya familia ya al-Shawish iliharibiwa wakati wa vita. Jumapili, ilibidi wakimbie tena baada ya jeshi la Israel kupiga simu na kutoa onyo kuhusu shambulio dhidi ya jengo la karibu. Makazi yao pekee yalikuwa hema, ambalo liliraruliwa vibaya na shambulio hilo.

"Tutafia hapa," alisema Mohammed al-Shawish. "Kifo ni bora kuliko udhalilishaji. Hakuna anayetuunga mkono."

Chini ya makubaliano ya kusitisha mapigano yaliyoongozwa na Marekani kati ya Israel na Hamas mwezi Oktoba mwaka jana, Israel ilikubali kuondoa majeshi yake kutoka maeneo mbalimbali ya Gaza hadi kwenye mstari maalum wa mpaka,ujulikanao kama 'Mstari wa Njano'.

Makubaliano hayo yalilenga kuipa Israel udhibiti wa muda wa eneo lililo nyuma ya Mstari wa Njano,ambalo ni sawa na asilimia 53 ya eneo lote la Gaza. Hata hivyo, hivi karibuni Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, alisema kuwa Jeshi la Israel (IDF) linadhibiti zaidi ya asilimia 60 ya eneo hilo. Mwezi Mei, alisema hadharani kuwa "agizo" lake lilikuwa ni kusonga mbele hadi kufikia asilimia 70.

Hamas inaishutumu Israel kwa kukiuka makubaliano ya kusitisha mapigano ya Oktoba kwa kuhamisha Mstari wa Njano kuelekea magharibi.

Mojawapo wa maafisa wakuu wa serikali ya Israel alisema Israel ilikataa madai ya Hamas moja kwa moja.

BBC iliambiwa," Kupelekwa kwa majeshi na kuwekwa kwa mistari ya usalama ni hatua za kiutendaji zilizochukuliwa ili kuwalinda raia wa Israel na kuzuia Hamas kujenga upya jeshi lake la kigaidi. Israel itaendelea kuchukua hatua dhidi ya ukiukaji wowote wa kusitisha mapigano."

Hapo awali jeshi la Israel liliweka alama kwenye Mstari wa Njano kwa matofali ya zege, kabla ya kuhamisha alama zingine zaidi hadi Gaza. Lakini Israel sasa imejenga mtandao wa vizuizi, baada ya kuanza muda mfupi baada ya kusitisha mapigano. Vizuizi sasa vinaenea zaidi ya kilomita 42 na vinafunika 85% ya Mstari wa Njano wa Israel, huku sehemu ndefu zaidi ikiwa tayari ni kilomita 13.8 .

Wataalamu wameiambia BBC kwamba kazi za ardhini zinaonyesha kuwa Israel inapanga kudhibiti ukanda huo kwa muda mrefu. Katika baadhi ya maeneo kizuizi cha ardhini husogeza kwa kwa uhalisia "mpaka" halisi, na mstari wa Njano ndani zaidi ya Gaza, na kuongeza zaidi eneo hatari la kutoegemea watu wa Gaza.

Sehemu moja ya kizuizi karibu na kambi ya al-Mawasi iko zaidi ya kilomita 1.5 zaidi ya mahali ambapo Mstari wa Njano ulichorwa ramani hapo awali. Sehemu nyingine huko Khan Younis iko zaidi ya mita 500 juu yake.

Jeshi la israel IDF linasema linafanya kazi "kuweka alama wazi mahali pa Mstari wa Njano ardhini" ili "kupunguza kutoelewana". Hapo awali limekataa "madai yote kwamba Mstari wa Njano umehamishwa au kuvuka kwake na wanajeshi wa IDF".

Matukio mengine ya kuhama yameripotiwa Gaza katika miezi ya hivi karibuni huku jeshi likihamisha vitalu vya manjano zaidi katika eneo hilo hadi maeneo ambayo Wapalestina wamekuwa wakiishi wakati wa kusitisha mapigano.

Mnamo Julai 18, familia kadhaa zilipakia pikipiki kwa magodoro na mali yoyote ambayo wangeweza kuisimamia walipokimbia eneo la Zeitoun, mashariki mwa Jiji la Gaza. Jeshi la IDF lilikuwa limetoa amri ya kuondoka, na wakazi wa Gaza walisema walidhani hii ilikuwa ishara kwamba Mstari wa Njano ulikuwa ukihamishwa tena. Baadhi waliondoka mikono mitupu katika haraka yao ya kuhama.

Wakazi walielezea matukio ya kufyatuliwa risasi kutoka kwenye magari ya kijeshi ya Israel na ndege zisizo na rubani ,pamoja na mashambulizi ya mizinga.

"Vita havijaisha. Huo ni uwongo mkubwa. Kila siku kuna mashambulizi, watu kuyahama makazi yao na kufukuzwa," alisema Ismail Kashko. Alieleza kuwa familia yake iliogopa kupigwa risasi za Israel wakati wanajeshi wakikaribia: "Tunaishi kwenye mahema, siyo ndani ya nyumba. Hakuna miundo imara ya kutulinda."

Kulingana na ofisi ya Umoja wa Mataifa inayoshughulikia misaada ya kibinadamu (OCHA), takriban familia 30 zilipoteza mahema yao huko Zeitoun na kulazimika kupewa msaada wa mahitaji muhimu. Picha za satelaiti zinaonyesha makazi mengi ya muda yakitoweka katika eneo hilo mwezi Julai.

Wakazi wa Zeitoun wanasema kuwa upande wa mashariki, wameona tingatinga na mitambo mikubwa ya Israel katika eneo ambapo jeshi limekuwa likijenga kambi mpya.

Jeshi la Israel liliiambia BBC kuwa "msimamo wake wa kujilinda" unajumuisha "eneo la usalama, kizuizi halisi, uwezo wa kukusanya taarifa za kijasusi, njia za kiteknolojia, na shughuli za kijeshi zinazofanywa na wanajeshi wa IDF."

Ilisema: "Hatua hizi zinalenga kuzuia uvamizi na shughuli za uadui, na kulinda wanajeshi na jamii zinazowazingira. Kwa sababu za usalama wa operesheni, hatutatoa maelezo zaidi kuhusu vipengele vya kupelekwa kwa wanajeshi, njia ya kizuizi, au kiwango chake."

Mashariki mwa jiji kuu la Deir al-Balah, familia zinazoishi kwenye mashamba ziliiambia BBC kwamba zilipewa ilani ya siku mbili na jeshi la Israeli kabla ya eneo hilo kushambuliwa. Picha za setilaiti zinaonyesha njia za vifaru na miundo iliyoharibiwa katika eneo hilo, huku shamba la mizeituni zaidi ya mita 500 zaidi ya Mstari wa Njano likionekana kubomolewa.

Video iliyothibitishwa inaonyesha vitalu vitatu vya manjano vilivyowekwa hapo hivi karibuni, ambavyo mbali zaidi ni zaidi ya mita 300 kutoka Mstari wa Njano uliochorwa ramani baada ya kusitisha mapigano.

Kusini zaidi, karibu na al-Mawasi, Wapalestina wanasema vitalu vingine vya kuashiria Mstari wa Njano vimesogea karibu na kambi zao. Wanaelezea mienendo ya kila siku ya vifaru vya Israeli, milio ya risasi ya mara kwa mara na ujenzi wa kizuizi kirefu cha mchanga.

Mwanzilishi wa kampuni ya uchambuzi wa akili MAIAR, Tony Reeves, alichambua picha za setilaiti na akakadiria kwamba sehemu moja ya kizuizi hicho huko Gaza kilikuwa na urefu wa hadi mita 7.

Video na picha za setilaiti zilizothibitishwa zinaonyesha ardhi na barabara zimevunjwa na baadhi ya majengo yamebomolewa ili kutoa nafasi kwa vizuizi vya ardhi, huku Israeli ikiendelea na kampeni yake ya ubomoaji kote Gaza tangu kusitisha mapigano.

Mnamo Juni, siku chache kabla ya kuanza ujenzi wa kizuizi karibu na jiji la kusini mwa Rafah, wanajeshi wa Israeli waliharibu miundo na safu za nyumba za kijani kibichi katika njia yake, kama inavyoonyeshwa katika picha za setilaiti.

Katika Khan Younis iliyo karibu, picha za ndege zisizo na rubani za IDF zilionyesha ubomoaji uliodhibitiwa wa kundi la majengo zaidi ya Mstari wa Njano. Kufikia Julai kizuizi kilichokuwa kimejengwa karibu na majengo mengi zaidi yaliharibiwa.

Israel yabomoa majengo karibu na Khan Younis berm

Mnamo Julai pekee, picha za setilaiti zinaonyesha majengo mengi zaidi yaliharibiwa zaidi ya Mstari wa Njano huko Khan Younis, Deir al-Balah, Zeitoun, na katika miji ya kaskazini ya Jabalia na Beit Lahia.

Jeshi pia limejenga vituo kadhaa, vituo vya nje nyuma ya kizuizi kando ya Mstari wa Njano. Nafasi kumi na nne mpya zimeanzishwa tangu kusitisha mapigano Oktoba, zikiwemo mbili zinazojengwa kwa sasa, huku zingine saba zilizowekwa kabla ya kusitisha mapigano zikiwa zimetengenezwa au kupanuliwa.

IDF haikujibu moja kwa moja ilipoulizwa kuhusu shughuli za ubomoaji zaidi ya Mstari wa Njano. "Wanajeshi wa IDF chini ya Amri wamepelekwa katika eneo la Mstari wa Njano kwa mujibu wa makubaliano ya kusitisha mapigano," ilisema.

Brigedia Jenerali mstaafu wa Israel, Assaf Orion, ambaye ni mtafiti mkuu katika Taasisi ya Mafunzo ya Usalama wa Taifa ya Israel (INSS), alisema kuwa ujenzi wa vizuizi na kambi unaashiria kuwa "Jeshi la Israel (IDF) linajiandaa kukaa kwa muda mrefu kando ya 'Mstari wa Njano', kwani hakuna maendeleo makubwa yaliyopatikana katika kuitoa silaha Hamas".

Dkt. Andreas Krieg, mtaalamu wa masuala ya usalama kutoka Chuo cha King's College London, alisema matokeo ya uchunguzi wa BBC yanaonyesha kuwa "Israel inabadilisha 'Mstari wa Njano' kutoka kuwa mpaka wa muda wa kujiondoa na kuufanya kuwa mpaka wa ndani wa kudumu kwa vitendo".

Wakazi wa Gaza wanasema kuwa 'Mstari wa Njano' tayari una athari mbaya sana, kwa kuibana idadi ya watu zaidi ya milioni mbili katika eneo linalozidi kuwa dogo huku kukiwa na hali mbaya ya kibinadamu.

"Mstari wa Njano unaendelea kusogezwa kila siku," alisema Abu Kamel Hamami, ambaye ni mkimbizi wa ndani katika Jiji la Gaza.