اختلال در آب‌شیرین‌کن‌های اسرائیل؛ آیا جنگ غزه امنیت آبی این کشور را تهدید می‌کند؟

قطعی اخیر تقریبا همه تاسیسات اصلی نمک‌زدایی آب در اسرائیل، نگرانی‌ها درباره امنیت آبی آینده این کشور را برانگیخته است و کارشناسان هشدار می‌دهند که جنگ غزه این وضعیت را وخیم‌تر می‌کند.

توده عظیمی از ریزجلبک‌ها در دریای مدیترانه که در اوج خود به طول ۱۰۰ کیلومتر و عرض ۷ کیلومتر رسید، فیلترهای پنج مورد از شش تاسیسات اصلی نمک‌زدایی را که آب دریا را به آب آشامیدنی تبدیل می‌کنند، مسدود کرد.

این تاسیسات اکنون دوباره فعال شده‌اند، هرچند حداکثر با ۵۰ درصد ظرفیت کار می‌کنند. با این حال، ریزجلبک‌ها پس از نزدیک به سه هفته همچنان در آب حضور دارند و نگرانی جدی درباره تکرار رویدادی مشابه وجود دارد.

گمان می‌رود منشا این ریزجلبک‌ها دلتای نیل باشد. کارشناسان به جریانی رو به شمال در امتداد سواحل شرقی مدیترانه اشاره می‌کنند که آن‌ها را به غزه و اسرائیل رسانده است. ریزجلبک‌ها که برای رشد از نور خورشید و مواد مغذی موجود در آب استفاده می‌کنند، از آن زمان به‌سرعت گسترش یافته‌اند، روندی که دمای بالاتر از معمول آب دریای مدیترانه به آن شتاب داده است.

برخی پژوهشگران دانشگاهی گفته‌اند تخریب تصفیه‌خانه‌های فاضلاب غزه به دست اسرائیل در جنگ با حماس، تا حدی در این وضعیت نقش داشته است.

گیدئون برومبرگ، از گروه محیط‌زیستی «اکوپیس خاورمیانه»، می‌گوید: «هنوز برای نتیجه‌گیری زود است، اما می‌دانیم که فاضلاب منبع مواد مغذی است و وقتی مواد مغذی فراوانی در اطراف جلبک‌ها وجود داشته باشد، با سرعت زیادی تکثیر می‌شوند.»

برومبرگ می‌گوید حتی پیش از آغاز جنگ نیز محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی اسرائیل بر ورود کالاها و تجهیزات به غزه باعث شده بود تاسیسات تصفیه فاضلاب این منطقه فرسوده و از رده خارج شوند.

او می‌گوید: «یکی از دلایلی که ساخت تاسیسات مدرن تصفیه فاضلاب در غزه تکمیل نشد، این بود که برای ساخت و بهره‌برداری از آنها به تجهیزاتی نیاز داشتید که ارتش اسرائیل آنها را در رده اقلام دومنظوره قرار می‌دهد؛ یعنی تجهیزاتی که از نظر اسرائیل ممکن است حماس از آنها به عنوان سلاح استفاده کند.»

او سیمان را به عنوان نمونه‌ای از این اقلام ذکر می‌کند.

ادو بار زئیو، استاد موسسه پژوهش‌های آب زاکربرگ در دانشگاه بن‌گوریون، آنچه را رخ داده «رویدادی عظیم و غیرمنتظره» توصیف کرد.

او گفت: «حدود ۲۰ سال است که در زمینه نمونه‌برداری از آب اقیانوس کار می‌کنم و این قطعا غیرعادی است. در بیشتر موارد، این پدیده ظرف چند روز، شاید یک هفته، می‌آید و می‌رود... اما این بار مدتی است که ماندگار شده است.»

این شش تاسیسات که بیش از ۶۰ درصد آب آشامیدنی اسرائیل را تامین می‌کنند، تحت تاثیر آنچه لیور گوتمن، سخنگوی شرکت ملی آب اسرائیل «مکوروت»، «توده‌ای عظیم از ریزاندامگان» توصیف کرد، قرار گرفتند.

برخی کشاورزان تحت تاثیر این اختلال قرار گرفتند، هرچند بیشتر کسانی که برای آبیاری از آب بازیافتی استفاده می‌کنند با کمبود آب روبه‌رو نشدند. گوتمن گفت ۹۹ درصد خانوارها نیز با کمبودی مواجه نشدند.

اینکه اسرائیلی‌ها تقریبا متوجه بحران آب نشدند، با زندگی روزمره مردم غزه تفاوتی آشکار دارد. بنا بر گزارش سازمان پزشکان بدون مرز، بمباران‌های اسرائیل ۹۰ درصد زیرساخت‌های آب و بهداشت نوار غزه را تخریب کرده است و مردم برای تامین آب سالم با مشکل روبه‌رو هستند.

اسرائیل در زمینه تاسیسات آب‌ شیرین‌کن که آب دریا را به آب آشامیدنی تبدیل می‌کنند، به یکی از پیشگامان جهان تبدیل شده است. ترکیبی از تغییرات اقلیمی و رشد جمعیت باعث شده است اسرائیل بیش از پیش به این تاسیسات وابسته شود، تاسیساتی که عمدتا در امتداد سواحل آن قرار دارند.

این رویداد کارشناسان را نگران کرده است که پدیده‌ای مانند ریزجلبک‌ها چگونه می‌تواند تاسیسات آب‌ شیرین‌کن اسرائیل را فلج کند. اسرائیل همچنین یکی از صادرکنندگان عمده فناوری شیرین‌سازی آب است و شرکت‌های اسرائیلی در سراسر جهان چنین تاسیساتی را طراحی و احداث می‌کنند.

گیدئون برومبرگ گفت: «فکر می‌کنم این زنگ هشداری برای همه فعالان بخش آب و قطعا همه ما در خاورمیانه است، جایی که شیرین‌سازی آب تحولی مهم برای دستیابی به سطحی از امنیت آب بوده است.»