Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
FIFA yaretse guhanda yari yateje impaka y'ishoramari mu gikombe cy'isi
- Umwanditsi, Jack Skelton
- Igikorwa, Umunyamakuru mukuru wa BBC Sport
- Umwanditsi, Simon Stone
- Igikorwa, Umunyamakuru mukuru ku mupira w'amaguru
- Yatangajwe
- Igihe co gusoma: iminota 5
Perezida w'impuzamashyirahamwe y'umupira w'amaguru ku isi (FIFA) Gianni Infantino avuga ko yaretse gahunda yari yateje impaka yo kugurisha ku bashoramari bigenga imigabane mu marushanwa itegura, nyuma yuko iyo gahunda yamaganwe henshi.
Infantino yavuze ko byari byagaragaye ko uwo mushinga "wateje amacakubiri" "atakiri mu nyungu" y'intego iyo gahunda yari ifite mbere.
Uwo Musuwisi yongeyeho ati: "Ku bw'iyo mpamvu, uyu mushinga ntuzakomeza."
Infantino yari yemereye miliyoni 40 z'amadolari y'Amerika (angana na miliyari 58 uyavunje mu mafaranga y'u Rwanda) buri shyirahamwe muri 211 y'ibihugu agize FIFA, iyo ayo mashyirahamwe yemera gushyigikira uwo mushinga w'ishoramari ryigenga mu marushanwa yayo, arimo n'igikombe cy'isi cy'abagabo n'igikombe cy'isi cy'abagore.
Ariko impuzamashyirahamwe y'umupira w'amaguru i Burayi (UEFA) yasubije binyuze mu gutora ko itazongera kwitabira amarushanwa y'igikombe cy'isi niba iyo gahunda ikomeje, ndetse n'izindi mpuzamashyirahamwe na zo zavuze ko zitemera iyo gahunda.
Ku wa gatanu, Kevin Lamour, umuyobozi mukuru nshingwabikorwa muri FIFA, yavuze ko ubutegetsi bwite bwa FIFA "bwashutswe" kuri uwo mushinga.
Carlos Cordeiro – umujyanama mukuru wa Infantino ku igenamigambi ryo ku rwego rw'isi no ku miyoborere – yeguye kubera icyo kibazo, avuga ko uwo mushinga ari "amasezerano mabi ku mupira w'amaguru" ndetse ko uzashyira "mu nguzanyo ejo hazaza h'umupira w'amaguru".
Ibyo byabaye nyuma yuko izindi mpuzamashyirahamwe ebyiri zikomeye z'umupira w'amaguru zamaganye iyo gahunda.
CONCACAF, iyobora umupira w'amaguru muri Amerika ya Ruguru, iyo Hagati no muri Caraïbes – yanakiriye igikombe cy'isi cyo ku mpeshyi y'uyu mwaka – yavuze ko abanyamuryango bayo "banze" uwo mushinga. Abaduhaye amakuru bamwe bakaba bavuga ko menshi mu mashyirahamwe yo muri ako karere arimo gutakariza, cyangwa yatakarije, icyizere Infantino.
Impuzamashyirahamwe y'umupira w'amaguru ku mugabane w'Aziya (AFC) yavuze ko "yifatanyije" na UEFA na CONCACAF, mu gihe Minisitiri w'intebe w'Ubwongereza Andy Burnham yavuze ko Infantino "si we mugabo ukwiye" kuyobora FIFA.
Bisobanuye ko ubu Infantino ari ku gitutu cyinshi cyane, mu gihe arimo gushaka kongera gutorerwa manda ya kane nka Perezida, mu nama nkuru ya FIFA izaba muri Werurwe (3) mu mwaka wa 2027.
Mu itangazo yasohoye, Burnham yongeyeho ati: "Intego yacu yamye ari - kandi izahora ari - guhuriza hamwe no kunoza [gutera imbere]."
"Guhera ubu, intego yanjye ni ukongera guhuriza hamwe impande zose bireba mu minsi no mu byumweru biri imbere mu mwuka w'inyungu rusange mu mukino wacu."
Perezida w'impuzamashyirahamwe ya AFC, Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa, yashimye ikurwaho ry'iyo gahunda.
Yagize ati: "Ejo hazaza h'umupira w'amaguru ku isi buri gihe hagomba kugenwa binyuze mu kujya inama neza, ibiganiro rusange n'iyubahwa ry'inzego ziriho z'ubuyobozi bw'umukino wacu."
Ntibyashobokaga ko iyi gahunda ya Infantino yagerwaho
Nubwo iyo gahunda yari yanzwe na UEFA na CONCACAF, ku wa gatanu FIFA yari yabanje gusezeranya ko izayikomeza, ivuga ko "nta muntu n'umwe urimo kugurisha umupira w'amaguru".
Ariko byari gusaba ko Infantino ashyigikirwa na menshi mu mashyirahamwe y'umupira w'amaguru kugira ngo iyo gahunda ikunde – bisobanuye ko byari gucyenerwa ko amashyirahamwe 106 y'ibihugu mu mashyirahamwe 211 agize FIFA atora ashyigikiye iyo gahunda.
Ibyo byabaye ibidashoboka igihe AFC yifatanyaga na UEFA na CONCACAF mu kurwanya iyo gahunda.
UEFA ifite amajwi 55, CONCACAF 35 naho Aziya ikagira amajwi 46.
Iyo amashyirahamwe y'ibihugu yose ashyigikira aho buri mpuzamashyirahamwe yayo ihagaze, ibyo byari kuba bivuze ko ibihugu 136 byari gutora byanga gahunda ya Infantino.
Impuzamashyirahamwe y'umupira w'amaguru muri Afurika (CAF) n'impuzamashyirahamwe y'umupira w'amaguru muri Oceania (OFC) zari zavuze ko zizaganira kuri gahunda ya FIFA muri uku kwezi kwa Kanama (8).
CONMEBOL – impuzamashyirahamwe y'umupira w'amaguru muri Amerika y'Epfo – yavuze ko yari yasabye FIFA "amakuru y'inyongera n'ibisobanuro by'inyongera" bijyanye n'"ingano, imiterere, imiyoborere n'ingaruka zishobora kubaho" kuri uwo mushinga.
Gahunda ya Infantino yari iteye ite?
FIFA na Infantino bashakaga gushyiraho ishami ry'ubucuruzi ryo kwita ku marushanwa y'ingenzi yayo, arimo ibikombe by'isi, abashoramari bo hanze bagashobora kuriguramo imigabane.
FIFA yavuze ko yari "guhamagarira abantu ku giti cyabo gukora amashoramari macye, atagenzura [atagenga]", muri iryo shami rishya ryateganywaga – ryitwa FFE (FIFA Forward Enterprise).
Infantino yari yashyizeho itariki ntarengwa ya 19 Nzeri (9) uyu mwaka kugira ngo amashyirahamwe y'umupira w'amaguru azabe yamaze kwemera gahunda ye niba ashaka kubona, kuri buri shyirahamwe, miliyoni 20 z'amadolari y'Amerika (hafi miliyari 30 FRW) zo mu ntangiriro.
Inyandiko y'amapaji 25 yanditswe na banki y'ishoramari JP Morgan igaragaza ukuntu amarushanwa ya FIFA yakwaguka akabyarira buri shyirahamwe riyigize inyongera y'amafaranga agereranywa ko agera kuri miliyoni 24 z'ama-Euro mu cyiciro cy'imyaka ya 2035-2039.
Iyo nyandiko ikomoza ku "mishinga mishya y'ubucuruzi" no "kureshya abanyempano bakomeye binyuze mu ndishyi zishingiye ku nyungu".
Igikombe cy'isi gisobanurwa muri iyo nyandiko nk'igikorwa cy'imikino "cya mbere kirebwa cyane" ariko FIFA yo ikavugwa ko "ibyazwa amafaranga macye".
Muri iyo nyandiko nta gikombe cy'isi cy'abagore kivugwamo.
FIFA yavuze ko byari byitezwe ko kompanyi yitwa Thrive Eternal iyobora iryo tsinda FFE ry'ishoramari ryateganywaga gushyirwaho.
Thrive ni ikigo cy'ishoramari cyashinzwe na Joshua Kushner – umuvandimwe w'umukwe wa Perezida w'Amerika Donald Trump, Jared Kushner.
Ku wa gatanu, ubwo yabivugagaho ku nshuro ya mbere, Trump yavuze ko atavuganye na Infantino kuri iyo gahunda.
Bombi bafitanye ubushuti bwa hafi kuva Trump ageze ku butegetsi ku nshuro ya kabiri mu mwaka wa 2025.
Infantino ashobora kubirokoka?
Infantino yabaye Perezida wa FIFA mu mwaka wa 2016 ubwo yatsindaga Perezida wa AFC Sheikh Salman ku majwi 115 kuri 88.
Perezida utaha wa FIFA azemerezwa mu nama nkuru ya 77 ya FIFA izabera muri Maroc muri Werurwe (3) mu mwaka utaha. Itariki ntarengwa yo kuba abakandida bamaze gutanga amazina yabo ni iya 18 Ugushyingo (11) uyu mwaka.
Mbere y'iki cyumweru, byari byitezwe ko Infantino azongera gutorwa nta muntu bahanganye. Amashyirahamwe y'umupira w'amaguru ku isi, harimo n'amwe mu y'i Burayi, yari yamaze kwemeza ko afite ubushake bwo kumutora.
Ni ugutegereza tukareba niba ibi bibaye muri iki cyumweru bizatuma amashyirahamwe menshi cyane areka kumushyigikira.
Mu itangazo rye, Infantino yashimangiye ko gahunda ye yari igamije kongerera imbaraga amashyirahamwe y'ibihugu y'umupira w'amaguru, "cyane cyane mu bihugu aho ubufasha bucyenewe cyane" – ariko biragaragara ko uwo mushinga wateje amacakubiri muri FIFA ubwayo.
Cordeiro, wari uhagarariye FIFA mu itsinda ryo mu biro bya Perezida w'Amerika (White House) ryari rishinzwe igikombe cy'isi cyo muri uyu mwaka wa 2026, ni we wa mbere wo ku rwego rwo hejuru cyane weguye ku mwanya we muri FIFA kubera iyo gahunda.
Mu itangazo rirerire yasohoye, Cordeiro yavuze ko yamaganye iyo gahunda "mu buryo budasubirwaho" ndetse ko atemera igitekerezo cyuko FIFA icyeneye abashoramari bo hanze kugira ngo "ihange agaciro kenshi cyane kurushaho". Yongeyeho ko nta ruhare yagize muri uwo mushinga.
Byumvikana ko Infantino atanamenyesheje iyo gahunda bamwe muri ba visi perezida umunani ba FIFA. Bivugwa ko iyo gahunda yashoboraga kuvamo miliyari 10 z'amadolari y'Amerika.
Lamour yawise "umushinga w'umuntu umwe" ndetse avuga ko "perezida agomba guhuza abantu, gutuma bunga ubumwe, no kubabera urugero" ariko ko ibyabaye byari "ikinyuranyo" cy'ibyo.
Yongeyeho ati: "Niba ibyo bivuze ko ntakaje akazi kanjye, bibe bityo."
"Nzasobanukirwa kandi nubahe icyo cyemezo. Nibura ndasinzira neza iri joro."