ቀጥታ, ግብፅ የሳዑዲ አረቢያ መንግሥት ከሁቲ ታጣቂዎች ጋር የሚያደርገውን ውጊያ ለማገዝ ተስማማች

የቀጥታ ሽፋን

1. ከ 36 ደቂቃዎች በፊትየሩሲያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር የኢራን ጦርነት ከተቀሰቀሰ በኋላ ለመጀመርያ ጊዜ ቴህራንን ሊጎበኙ ነው

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   የሩሲያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሰርጌይ ላቭሮቭ የኢራን ጦርነት ከተቀሰቀሰ በኋላ ለመጀመርያ ጊዜ ዛሬ ሰኞ ወደ ቴህራን በመጓዝ ጉብኝት ሊያደርጉ ነው።

   የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ እሁድ ዕለት ስለ ጉብኝቱ አረጋግጠው “በቀጣናዊ እና በዓለም አቀፋዊ ጉዳዮች” ላይ ውይይቶች እንደሚካሄዱ ተናግረዋል።

   ከኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ ጋር ለመገናኘት ቀጠሮ የያዙት ላቭሮቭ፣ በቴህራን እና በዋሽንግተን መካከል የሚደረጉ ንግግሮች በተቋረጡበት በአሁኑ ወቅት የሞስኮ ጥረት “መጠነ ሰፊ የሆነ ጦርነት እንዳይቀሰቀስ ለመከላከል ያለመ" መሆኑን ተናግረዋል።

   የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ጉብኝት የሚካሄደው የሩሲያ ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን በጥቅምት ወር መጀመርያ ላይ ለኢራኑ ፕሬዝዳንት ማሱድ ፔዜሽኪያን፣ ሞስኮ በማደራደር ጥረቶች ውስጥ አስተዋጽኦ ለማድረግ ዝግጁ መሆኗን ከገለጹ በኋላ ነው።

   በዓለም ላይ ከፍተኛ ማዕቀብ ከተጣለባቸው አገራት መካከል የሚገኙት ሩሲያ እና ኢራን የጠበቀ ወዳጅነት አላቸው።

   በአውሮፓውያኑ 2022 ሩሲያ ዩክሬንን ከወረረችበት ጊዜ አንስቶ፣ በሁለቱ አገራት መካከል ያለው ወታደራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ትብብር ይበልጥ እየተጠናከረ መጥቷል።

   እስራኤል እና አሜሪካ በኢራን ላይ ጦርነት የከፈቱት ባለፈው ዓመት የካቲት ወር ላይ ነው።

   አሜሪካ እና ኢራን ባለፈው ዓመት ሰኔ የመግባቢያ ሰነድ ቢፈራረሙም በሆርሙዝ ወሽመጥ ዙሪያ መግባባት ባለመቻላቸው ዳግም ግጭቱ አገርሽቷል።

   ኢራን በሆርሙዝ ላይ ሙሉ ቁጥጥር እንዳላት በመግለጽ ለማለፍ የሚሞክሩ የጭነት እና የነዳጅ መርከቦች ላይ ጥቃት ትፈጽማለች።

   ዋሺንግተን በኢራን ወደቦች ላይ ገደብ ጣለች ሲሆን የዓለም አንድ አምስተኛ ነዳጅ የሚተላለፍበት የሆርሙዝ ወሽመጥ ክፍት መሆኑን በተደጋጋሚ ትናገራለች።

   የሩሲያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በላቭሮቭ ጉብኝት ወቅት የሚደረጉ ውይይቶች "አሜሪካ እና እስራኤል በኢራን ላይ በፈጸሙት ሕገ-ወጥ ጥቃት የተቀሰቀሰውን አጣዳፊ ዓለም አቀፍ ቀውስ ለመፍታት በሚያስችሉ መንገዶች" ላይ ያተኩራሉ ብሏል።

   ሚኒስቴሩ አክሎም፣ ይህ ጦርነት "በመካከለኛው ምሥራቅ ብቻ ሳይሆን በዓለም አቀፍ ደረጃም" ለመረጋጋት እና ለደኅንነት ትልቅ እንቅፋት መሆኑን ገልጿል።

2. ከ 1 ሰአት በፊት“ትብብር ለኅልውና” የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮን "ተገንጣይ" እና "ሽብርተኝነት" የሚሉ አገላለጾች ተቃወመ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   የሰባት አማፂ ኃይሎች ጥምረት የሆነው የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ኃይሎች ትብብር ለኅልውና ለአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ ንግግር ምላሽ ሰጠ።

   ታጣቂ ኃይሎቹን “ተገንጣይ ቡድኖች” ሲሉ የጠሯቸው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ፤ በአዲስ አበባ የድሮን ጥቃት መፈፀሙን ተናግረዋል።

   ከኢትዮጵያ መንግሥት በኩል ስለ ጥቃቱ ምንም ባይባልም፤ ሩቢዮ ጥቃቱን እንደ ሽብርተኝነት አይተውታል።

   ጥምረቱ ጥቅምት 8/2019 ዓ.ም. ባወጣው መግለጫ እየወሰድኳቸው ያሉ “ራስን የመከላከል” ወታደራዊ እርምጃዎች “የተገንጣይነት ዒላማ” ያለው አይደለም ብሏል።

   ንቅናቄውን “ተገንጣይ” ብሎ መግለፅ ትክክል እና ተገቢ አይደለም በማለት መሠረታዊ ግቡ በአገሪቱ አንድነት፣ ሰላም እና መረጋጋት ማምጣት እንደሆነም በመግለጫው ጠቅሷል።

   “ትብብር ለኅልውና” ወታደራዊ እርምጃዎቹን የፕሪቶሪያ ስምምነትን ጨምሮ ለእርቅ ለማውረድ ሰላማዊ መንገዶች ውድቅ በመደረጋቸው “የመጨረሻ አማራጭ” ሲል ገልጿቸዋል።

   ወታደራዊ ተቋማት ላይ የሚፈፅማቸውን ተልዕኮዎች “ሽብር” ብሎ መጥራት "ለእውነታ የተንሸዋረረ መልክ" መስጠት ነው ሲልም የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩን ንግግር አጣጥሏል።

   “ትብብር ለሕልውና” ማርኮ ሩቢዮ ግጭቱን የገለፁበት መንገድ መንግሥት “የጦርነት አጀንዳውን ያለ ተጠያቂነት” እንዲቀጥል እና ለሁሉም የሰላም ጥረቶች በሩን የሚያዘጋ ነው ሲልም ነቅፏል።

   ጥምረቱ በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላም ለማምጣት አሜሪካ በአጠቃላይ በግጭቱ ላይ “ሚዛናዊ እና ገንቢ” አቋም እንዲኖራት ጥሪ አቅርቧል።

   ሰባት ታጣቂ ቡድኖች "ትብብር ለኅልውና" የተሰኘ ጥምረት መመሥረታቸውን ያስታወቁት መስከረም 10/2019 ዓ.ም. ነው።

   ይህንን ጥምረታቸውን ይፋ ካደረጉ ከሦስት ቀናት በኋላ መስከረም 13/2019 ዓ.ም. ላይ በሰሜን ኢትዮጵያ ዳግመኛ ግጭት ተቀስቅሷል።

3. ከ 2 ሰአት በፊትከእስራኤል ወደ ኦስትሪያ እየበረረ የነበረ አውሮፕላን የቦምብ ጥቃት ሊኖር ይችላል በሚል በድንገት እንዲያርፍ ተደረገ

   

   የፎቶው ባለመብት, NurPhoto via Getty Images

   ከእስራኤል ወደ ኦስትሪያ እየበረረ የነበረ የኦስትሪያ አየር መንገድ አውሮፕላን የቦምብ ጥቃት ሊኖር እንደሚችል ማስጠንቀቂያ ከደረሰው በኋላ በድንገት ቡልጋሪያ ለማረፍ ተገደደ።

   የቡልጋሪያ የትራንስፖርት ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ የኤርባስ ኤ320 አውሮፕላን እሁድ ምሽት ከቴል አቪቭ ወደ ቪየና እየተጓዘ ሳለ በዋና ከተማዋ ሶፊያ በድንገት እንዲያርፍ እና ተሳፋሪዎቹ ከአውሮፕላኑ እንዲወርዱ ተደርጓል ብሏል።

   የቡልጋሪያ አየር ኃይል አውሮፕላኑን ለማጀብ ሚግ-29 የተዋጊ አውሮፕላን ተጠቅሟል ሲል የትራንስፖርት ሚኒስትሩ ጨምሮ ገልጿል። በአውሮፕላኑም ሆነ በመንገደኞች ላይ ምንም ዓይነት ጉዳት አለመድረሱን ጠቅሰው ምርመራም እንደተጀመረ አስታውቀዋል።

   ባለፈው ወር አንድ ረዳት አብራሪ ወደ ቴል አቪቭ ሲጓዝ የነበረውን የፍላይዱባይ አውሮፕላን ካፒቴን ላይ ጥቃት ፈጽሟል።

   የቡልጋሪያና የእስራኤል መገናኛ ብዙኃን የቦምብ ማስፈራሪያ እንደተሰነዘረ ዘግበዋል። የኦስትሪያ አየር መንገድ ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ሳይሰጥ ስጋት መፈጠሩን አረጋግጧል። አንድ ቃል አቀባይ ለኤኤፍፒ የዜና ወኪል እንደተናገሩት በአውሮፕላኑ ውስጥ 51 ተሳፋሪዎች እና ስድስት የበረራ አባላት ነበሩ።

   ባለሥልጣናት አውሮፕላኑ ሶፊያ ውስጥ ካረፈ በኋላ የደኅንነት ፍተሻ አካሂደዋል።

   የበረራ ክትትል መረጃዎች እንደሚያሳዩት የኦስትሪያ አየር መንገድ አውሮፕላን እሁድ ምሽት ከቴል አቪቭ ቤን ጉሪዮን አውሮፕላን ማረፊያ ከወጣ ከሦስት ሰዓታት በኋላ ሶፊያ በሚገኘው ቫሲል ሌቭስኪ አውሮፕላን ማረፊያ አርፏል።

   ባለፈው ሳምንት ክሮሺያ እና ጀርመን ከግሪክ ደሴት ኮርፉ ወደ ጀርመን ኑረምበርግ ከተማ እየበረረ የነበረ አውሮፕላን ላይ በስህተት የጠለፋ ማስጠንቀቂያ ከተላከ በኋላ የጦር አውሮፕላኖቻቸውን አሰማርተው ነበር።

   ቢቢሲ የኦስትሪያ አየር መንገድ ባለቤት የሆነውን ሉፍታንዛን ተጨማሪ አስተያየት ጠይቋል።

4. ከ 3 ሰአት በፊትኔታንያሁ አሜሪካን ወደ አዲስ ጦርነት እየገፉ ሲሉ የኢራኑ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ከሰሱ

   

   የፎቶው ባለመብት, EPA

   የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ ከእስር ለማምለጥ ሲሉ አሜሪካን ከኢራን ጋር ወደ ሌላ ጦርነት ለማስገባት እየሞከሩ ነው በማለት ወነጀሉ።

   ሚኒስትሩ ዋሽንግተን አዲስ ወታደራዊ እርምጃ እንዳትወስድ እሁድ ዕለት አስጠንቅቀዋል።

   አራግቺ “ኔታንያሁ ከእስር ለማምለጥ ሲሉ አሜሪካን ወደ ሌላ ጦርነት እየገፏት ነው” ሲል በኤክስ ገጻቸው ላይ ጽፈዋል።

   ዳግም ጦርነት የሚቀሰቀስ ከሆነ በእስራኤል እና በአሜሪካ ላይ የሚኖረውን መዘዝ ችላ ብለዋል ሲሉም አክለዋል።

   “ባለፈው ጊዜ ማጠናቀቅ የሚፈልገው ስራ እንዳለ ተናግሮ፣ ኢራን የበለጠ ጠንካራ ሆና ብቅ አለች። ዕድልህን እንደገና መሞከር ትፈልጋለህ? እንግዲያው እንግዳችን እንድትሆን ተጋብዘሃል። ግን ተጠንቀቅ፤ እኛም ያልተጠናቀቁ ስራዎች አሉን” ሲሉ ዝተዋል።

   ትራምፕ እሁድ ዕለት እስራኤል እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር ጥቅምት 27 ከምታካሄደው ምርጫ በፊት ለኔታንያሁ ያላቸውን ድጋፍ ከገለጹ በኋላ፣ ከኢራን ጋር በነበራቸው ጦርነት ስላሳዩት አጋርነት አወድሰዋቸዋል።

   ትራምፕ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ላይ “እስራኤል የተሳሳተ መሪ ከመረጠች፣ ይህም ከቢቢ ውጪ ሌላ ማንም ቢሆን፣ አሜሪካ ይህንን ሥራ ራሷ መሥራት አለባት፣ እኔ እንደዚያ እንዲሆን አልፈልግም” ሲሉ ጽፈዋል።

   ኔታንያሁ እአአ ከ2022 መጨረሻ ጀምሮ የአሁኑን መንግሥት ሲመሩ ቆይተዋል። የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ በጉቦ፣ በማጭበርበር እና እምነትን በመጣስ ክስ ተመስርቶባቸዋል።

   ጠቅላይ ሚኒስትሩ ግን የቀረቡባቸውን ክሶች አስተባብለዋል።

   የዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት በበኩሉ በእርሳቸው እና በቀድሞው የመከላከያ ሚኒስትር ዮአቭ ጋላንት ላይ በጦር ወንጀሎች ምክንያት የእስር ማዘዣ አውጥቷል።

   ኔታንያሁ ይህንን የፍርድ ቤቱን እርምጃ “ፀረ ሴማዊ” ሲሉ ማውገዛቸው ይታወሳል።

   ተቃዋሚ ፓርቲዎች የኔታንያሁን መንግሥት ከሥልጣን ለማውረድ ትብብራቸውን አጠናክረዋል።

   እስራኤል እና አሜሪካ ባለፈው ዓመት የካቲት 21/2018 ዓ.ም. ቴህራን ላይ በጋራ በመሆን ጦርነት ከፍተዋል። ይህም ቴህራን የአጸፋ እርምጃ እንድትወስድ እና በባሕረ ሰላጤው የሚገኙ የአሜሪካ አጋር አገራት ላይ በሚሳኤል እና በድሮን የታገዘ ጥቃት እንድትፈጽም አድርጓታል።

5. ከ 4 ሰአት በፊትግብፅ የሳዑዲ አረቢያ መንግሥት ከሁቲ ታጣቂዎች ጋር የሚያደርገውን ውጊያ ለማገዝ ተስማማች

   

   የፎቶው ባለመብት, AFP

   የግብፅ ከፍተኛ የደኅንነት አካል ሳዑዲ አረቢያ በየመን ከሁቲ አማጺያን ጋር የምታደርገውን ጦርነት ለመደገፍ መስማማቱን እሁድ ዕለት አስታወቀ።

   ሳዑዲ አረቢያ አጋሮቿ ድጋፍ አንዲያደርጉላት ስትጠይቅ ቆይታለች። የሁቲ አማፂያን በተደጋጋሚ የሳዑዲ አረቢያ የነዳጅ መሠረተ ልማቶች እንዲሁም አውሮፕላን ማረፊያዎች በሚሳዔሎች እና ድሮኖች እያጠቁ ነው።

   ሁቲዎች ጥቃት የሚፈጽሙባቸው ሚሳዔሎች እየተምዘገዘጉ ሳለ አቅጣጫ መቀየር የሚችሉ በመሆናቸው ለማክሸፍ መቸገሯን ሳዑዲ አስታውቃለች።

   እስካሁን ድረስ በሳዑዲ አረቢያ ውስጥ ብቻ 19 ሰዎች ሲገደሉ በሺህዎች የሚቆጠሩ በረራዎች ደግሞ ተሰርዘዋል።

   እሁድ ዕለት የሳዑዲ መከላከያ ከተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ፕሬዝዳንት ጋር ተገናኝተው ሁለቱ አገራት ያላቸውን ትብብር ማጠናከር ስለሚችሉበት ሁኔታ ተነጋግረዋል።

   ሁለቱ አገራት በየመን ውስጥ የተለያዩ ቡድኖችን ስለሚደግፉ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በመካከላቸው ውጥረት ሰፍኖ ነበር።

   ግብፅ ወታደራዊ ድጋፍ ለማድረግ የተስማማችው የሳዑዲው ልዑል አገሪቱን ከጎበኙ ከአንድ ወር በኋላ ነው።

   በፕሬዝዳንት አብደል ፋታህ አል ሲሲ የሚመራው የብሔራዊ መከላከያ ምክር ቤት፣ ሳዑዲ አረቢያ ደህንነቷን እንድታስጠብቅ “የሚቻለውን ሁሉ ድጋፍ” ለማድረግ መስማማቱን በመግለጫው ላይ ተጠቅሷል።

   መግለጫው ዝርዝር ባይሰጥም አል ሲሲ እሁድ ዕለት ፓርላማው ጦሩን እና ጦር መሣሪያ ማሰማራት እንዲችሉ ፈቃድ እንዲሰጣቸው ጥሪ አቅርበዋል።

   እሁድ ከሰዓት በኋላ የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራጋቺ እና የግብፁ አቻቸው ባድር አብደላቲ “በቀጠናዊ ጉዳዮች ዙሪያ” በስልክ መወያየታቸው ተዘግቧል።

   በሳዑዲ እና ሁቲዎች መካከል እየተካሄደ ያለው ውጊያ በሁለቱም ወገን ሰላማዊ ሰዎች ላይ ጉዳት አድርሷል።

   ዓለም አቀፍ እውቅና ያለው የየመን መንግሥት የሚጠቀምበት አውሮፕላን ማረፊያ እንዲሁም ቤተ መንግሥት ባለፈው ሳምንት ጥቃት ደርሶበታል።

   እሁድ ዕለት በአማፂያኑ ቁጥጥር ስር በምትገኘው ሳዳ በተፈጸመ የአየር ድብደባ ሕጻናት እና ሴቶችን ጨምሮ ዘጠኝ ሰዎችን መግደሉን የሁቲ ጤና ሚኒስቴር አስታውቋል።

   ቃል አቀባዩ አኒስ አል-አስባሂ ጥቃቱ በሳሃር ወረዳ የሚገኝ አንድ መኖሪያ ቤት ላይ ያነጣጠረ ነው በማለት 11 ሕጻናትን ጨምሮ 19 ሰዎች ቆስለዋል ብለዋል።

   አንዳንዶቹ በከባድ የጤና ሁኔታ ላይ እንደሚገኙም ገልጸዋል። አል አስባሂ ለጥቃቱ ሳዑዲ አረቢያን ተጠያቂ ቢያደርጉም ከሳዑዲ አረቢያ በኩል ግን እስካሁን የተሰጠ አስተያየት የለም።

   ሁቲዎች በበኩላቸው ባለፉት 24 ሰዓታት በሳዑዲ በሚደገፉት ወታደሮች ላይ በፈጸሙት ጥቃት ከ30 በላይ መግደላቸውን አስታውቀዋል።

   የሁቲዎች ወታደራዊ ቃል አቀባይ ብርጋዴር ጄኔራል ያህያ ሳሪ፣ በሰነዓ እና በሌሎች ከተሞች በሚገኙ የሰላማዊ ሰዎች መኖሪያ ላይ 110 ሚሳኤሎች መተኮሳቸውን ወይም የአየር ጥቃቶች መፈጸማቸውን ተናግረዋል።