Rossiyadan o‘n kunda qariyb 100 ming o‘zbekistonlik qaytdi. Buning sababi nima?
O‘zbekiston Migratsiya agentligi ma’lumotiga ko‘ra, avgust oxiri va sentyabrь boshidagi o‘n kun ichida Rossiyadan 96 mingdan ortiq O‘zbekiston fuqarosi mamlakatga qaytgan.
Rossiyadagi ayrim nashrlar buni so‘nggi yillardagi eng yirik migrantlar oqimlaridan biri sifatida talqin qilmoqda va bunga daromadlar pasayishi hamda Rossiyada migratsiya siyosati kuchaytirilishini sabab qilib ko‘rsatmoqda.
Ammo O‘zbekiston rasmiylari qaytganlarning barchasi mehnat migrantlari bo‘lganini aytmagan. Shuningdek, ularning qancha qismi O‘zbekistonda qolishi yoki yana Rossiya yoxud boshqa mamlakatlarga ishlash uchun ketishi haqida ma’lumot yo‘q.
Bu Rossiyaning O‘zbekiston mehnat migratsiyasidagi o‘rni asta-sekin o‘zgarayotgan bir paytda yuz bermoqda. Rossiya hamon o‘zbekistonliklar uchun asosiy mehnat bozori bo‘lib qolmoqda, biroq so‘nggi ma’lumotlar Yevropa va Sharqiy Osiyo yo‘nalishlarining ahamiyati oshib borayotganini ko‘rsatadi.
O‘n kunda 96 mingdan ortiq odam qaytgan
Migratsiya agentligi ma’lumotiga ko‘ra, 25 avgustdan 5 sentyabrgacha Rossiyadan O‘zbekistonga 96 415 nafar fuqaro qaytgan. Ularning 54 885 nafari Rossiyadan to‘g‘ridan-to‘g‘ri, 41 530 nafari esa Qozog‘iston orqali kelgan.
Ammo bu raqamni Rossiyadan qariyb 100 ming mehnat migranti butunlay ketdi, deb talqin qilishda ehtiyot bo‘lish kerak.
Agentlik xabarida qaytgan 96 415 kishining barchasi mehnat migranti ekani aytilmagan. Ularning qanchasi Rossiyaga yana qaytishni rejalashtirayotgani yoki O‘zbekistonda qolmoqchi ekani haqida ham ma’lumot berilmagan.
Shuning uchun bu raqam hozircha katta miqdordagi fuqarolarning Rossiyadan qaytganini ko‘rsatadi, ammo o‘zbekistonlik mehnat migrantlarining Rossiyadan shuncha miqdorda doimiy ketganini anglatmaydi.
"So‘nggi yillardagi eng katta oqim"
BBC News O‘zbek kontenti endi Sizning WhatsApp da
A’zo bo‘lish uchun bu erga bosing
End of podcast promotion
Rossiyaning ultrakonservativ pravoslav yo‘nalishdagi Tsargrad nashri bu holatni so‘nggi yillardagi eng yirik migrantlar oqimlaridan biri, boshqa bir xabarida esa "so‘nggi yillardagi eng katta oqim" deb atagan. Nashr bunga daromadlarning pasayishi, rublning zaiflashuvi, migratsiya siyosati kuchaytirilishi va o‘zbekistonliklar uchun muqobil mehnat bozorlari paydo bo‘layotganini sabab qilib ko‘rsatgan.
Biroq "eng katta oqim" degan baho O‘zbekiston Migratsiya agentligiga emas, Tsargradga tegishli. O‘zbekiston tomoni oldingi yillarning ayni davrida Rossiyadan qancha fuqaro qaytganiga oid qiyosiy statistikani keltirmagan. Shu sabab bu haqiqatan ham so‘nggi yillardagi rekord ko‘rsatkich ekanini mavjud ma’lumotlar asosida tasdiqlab bo‘lmaydi.
O‘zbekistonning Upl.uz sayti ham fuqarolar Rossiyadan "ommaviy ravishda" qaytayotganini yozib, bunga past ish haqi, beqaror vaziyat va xavfsizlik bilan bog‘liq xavotirlarni ehtimoliy sabablar sifatida ko‘rsatgan.
Qaytganlarga qanday yordam beriladi?
Ayni maqolada Google YouTube tomonidan taqdim qilingan kontent mavjud. Biz bu kontent yuklanmasidan avval sizning roziligingizni so‘raymiz, chunki ular kuki va boshqa texnologiyalardan foydalangan bo‘lishi mumkin. Siz Google YouTube havolasida kukilarga doir va shaxsiy ma’lumotlarga oid qoidalar haqida avval o‘qib, keyin qabul qilishga rozi bo‘lishingiz mumkin. Ko‘rish uchun “qabul qilish va davom etish”ni tanlang.
Oxiri YouTube post
Migratsiya agentligi Rossiyada vaqtincha ishlayotgan fuqarolarning murojaatlari individual tartibda ko‘rib chiqilayotganini bildirgan. Agentlikka ko‘ra, ishsiz qolganlarga muqobil ish imkoniyatlari taklif qilish, og‘ir vaziyatga tushganlarga ko‘maklashish va vatanga qaytishni istaganlarga yordam berish choralari ko‘rilmoqda.
Qaytgan mehnat migrantlarining ayrimlari uchun o‘z biznesini boshlash yoki mavjud biznesini rivojlantirishga grant olish imkoniyati ham taklif etilmoqda. 2026 yil sentyabrda Migratsiya agentligi va Xalqaro migratsiya tashkiloti hamkorligida 2025-2026 yillarda xorijda ishlab, O‘zbekistonga qaytgan fuqarolar uchun tanlov e’lon qilingan. Unda munosib biznes-loyihalarga 60 million so‘mgacha grant ajratilishi ko‘zda tutilgan. Dastur Shvetsiya Adliya vazirligining moliyaviy ko‘magida amalga oshirilmoqda.
Grant oluvchilarni tanlashda biznes g‘oyaning asoslanganligi, yangi ish o‘rinlari yaratish imkoniyati hamda loyihaning barqarorligi hisobga olinadi. Ayollarning ishtirokini rag‘batlantirishga ham alohida e’tibor qaratilgan. Arizalar 2026 yil 21 sentyabrgacha qabul qilinishi belgilangan.
Bundan tashqari, 2024-2026 yillarda Britaniyaning mavsumiy ishchilar dasturida qatnashib qaytgan o‘zbekistonliklar uchun ham alohida biznes-grant dasturi mavjud. Nomzodlar biznes bo‘yicha treningdan o‘tib, o‘z biznes-rejasini taqdim etishi talab qilinadi.
Ammo bu dasturlarni 25 avgustdan 5 sentyabrgacha Rossiyadan qaytgan 96 mingdan ortiq kishining barchasiga mo‘ljallangan maxsus yordam paketi, deb bo‘lmaydi. Rasmiy xabarda 96 415 kishining barchasi mehnat migranti ekani ham aytilmagan. Biznes-grant esa belgilangan talablarga javob beradigan va tanlovdan o‘tgan qaytgan mehnat migrantlariga mo‘ljallangan.
Rossiya hamon asosiy yo‘nalish
Rossiyaning O‘zbekiston mehnat migratsiyasidagi salmog‘i pasayib borayotgan bo‘lsa-da, mamlakat hanuz o‘zbekistonliklar uchun eng katta tashqi mehnat bozori bo‘lib qolmoqda.
Avgustda e’lon qilingan ma’lumotlarga ko‘ra, qariyb 1,4 million O‘zbekiston fuqarosi 40 ga yaqin davlatda ishlagan va ularning qariyb 60 foizi Rossiya hissasiga to‘g‘ri kelgan.
Shu bilan birga, migratsiya geografiyasi o‘zgarib bormoqda. Markaziy bank ma’lumotlari Yevropa va Sharqiy Osiyo yo‘nalishlarida o‘sish kuzatilganini ko‘rsatadi.
Bu tendentsiya pul o‘tkazmalarida ham ko‘rinadi.
2026 yilning birinchi choragida O‘zbekistonga xorijdan yuborilgan pul miqdori oshgan, biroq unda Rossiyaning ulushi bir yil avvalgi 77,6 foizdan 72,4 foizga tushgan. Markaziy bank buni, jumladan, Rossiyada ishlash patentlari narxining oshishi, rubl kursidagi o‘zgarishlar va mehnat migratsiyasi yo‘nalishlarining kengayishi bilan bog‘lagan.
Shuning uchun Rossiyadan kelayotgan pullar keskin kamaymoqda, deyishdan ko‘ra, O‘zbekistonga kelayotgan pul o‘tkazmalarida Rossiyaning ulushi kamaymoqda, deyish aniqroq.
Hozirgi ma’lumotlar Rossiya o‘zbekistonlik migrantlar uchun o‘z ahamiyatini yo‘qotganini ko‘rsatmaydi. U hamon asosiy mehnat bozori va pul o‘tkazmalarining eng katta manbai bo‘lib qolmoqda.
Ammo boshqa tendentsiya ham ko‘zga tashlanmoqda: O‘zbekiston fuqarolari uchun Yevropa, Janubiy Koreya va boshqa mehnat bozorlarida ishlash imkoniyatlari kengaymoqda, O‘zbekiston esa mehnat migratsiyasi yo‘nalishlarini diversifikatsiya qilishga harakat qilmoqda.
Shu sabab o‘n kun ichida 96 mingdan ortiq fuqaroning Rossiyadan qaytishi e’tiborga molik raqam bo‘lsa-da, buni hozircha o‘zbekistonlik mehnat migrantlarining Rossiyadan ommaviy va doimiy ketishi deb baholashga yetarli dalil yo‘q.
Buning uchun qaytganlarning qanchasi mehnat migranti bo‘lgani, qanchasi O‘zbekistonda qolishi va qanchasi yana xorijga ishlash uchun ketishi haqida qo‘shimcha ma’lumot zarur.
Hozircha aytish mumkin bo‘lgani shuki, Rossiya O‘zbekiston uchun asosiy mehnat migratsiyasi yo‘nalishi bo‘lib qolmoqda, ammo o‘zbekistonliklar ishlash uchun borayotgan mamlakatlar geografiyasi tobora kengaymoqda.
