ዘመናዊ ውግእ፡ ኢንተርነት ሳተላይት ብኸመይ ወሳኒ ኣጽዋር ኰይኑ?

ልዑል ፍጥነት ዘለዎ ኢንተርነት ሳተላይት - ስታርሊንክ፡ ንመራኸቢ መርበባት ከም ታንክታት፡ ነፈርቲ ወይ ከቢድ ብረት ማዕረ ዝዀነ ኣገዳሲ ጸጋታት ኲናት ብምዃን፡ ውጽኢት ዘመናውያን ውግኣት ብዝያዳ ይቕይርን ይውስንን ኣሎ።

ሰበስልጣን ዩክረይን ኣብ ልዕሊ ገለ ወተሃደራዊ ስርሒታት ድሮን ጽልዋ ዘለዎ ሓድሽ ናይ ፍጥነት ቀይድታት ድሕሪ ምሕባሮም፡ እቲ ናይ ቀረባ እዋን ትዅረት ኣብቲ ብስፔስ-ኤክስ (SpaceX) ናይ ኢሎን ማስክ ዝንቀሳቐስ መርበብ ኢንተርነት ሳተላይት ዝዀነ ስታርሊንክ (Starlink) ወዲቑ ኣሎ።

እቲ ጉዳይ ግን ኣዝዩ ዝሰፍሐ ክውንነት ዘርኢ እዩ። ዘመናውያን ሰራዊት፡ ሓይልታት ንምውህሃድ፡ ድሮናት ንምቍጽጻርን ስለያዊ ሓበሬታ ብእዋኑ ንምክፋልን፡ ኣብ ኣተኣማማኒ ርክብ ሳተላይት ብዝያዳ ይምርኰሱ ኣለዉ።

ብኣንጻር ናይቲ ልምዲ መራኸቢ ስርዓታት፡ ማእከላት ሞባይል ተሌፎን፡ ኬብላት ፋይበር-ኦፕቲክ ወይ ወተሃደራዊ መደበራት ክህረም ወይ ክዓኑ እንከሎ እውን፡ ኢንተርነት ሳተላይት ክሰርሕ ይኽእል እዩ። እዚ ድማ ወተሃደራት፡ ኣዘዝትን ንጥፈታት ድሮናትን ኣብ ኣዝዩ ርሑቕ ከባቢታትን ብቕልጡፍ ዝቕየር ግንባራትን ብዝተኣሳሰረ መንገዲ ክቕጽሉ የኽእሎም።

ወተሃደራውያን ተንተንቲ፡ ከም ስታርሊንክ ዝኣመሰሉ መርበባት ንድሮናት፡ ኣሃዱታት ከቢድ ብረትን መደበራት እዚን ናብ ሓደ ዲጂታዊ ስርዓት ብምልጋብ፡ ንኲናት ከም ዝቐየሮ ይዛረቡ። እዚ ድማ ዒላማ ንምልላይ፡ ሓበሬታ ንምምሕልላፍን ግብረ-መልሲ ንምጅማርን ዘድሊ ግዜ ብዓቢኡ ይቕንሶ።

እዚ ቴክኖሎጂ ብፍላይ ንስርሒታት ድሮን ኣዝዩ ኣገዳሲ ኰይኑ ኣሎ። ምስ ሳተላይት ዝተኣሳሰራ ድሮናት፡ ካብ ልሙዳት ናይ ራድዮ መርበባት ንላዕሊ ብዝነውሐ ርሕቀት ምስ ሰራሕተን ርክብ ክዕቅባ ይኽእላ፣ ከምኡ'ውን ንገለ ዓይነታት ኤሌክትሮኒያዊ ምትእትታው ወይ ምዕጋት (jamming) ዝወሓደ ተነቃፍነት ክህልወን ይኽእል።

እዚ ኣገዳስነት እዚ ኣብዚ ሰሙን እዚ ሰበስልጣን ዩክረይን፡ ኣብ ገለ ምስ ስታርሊንክ ዝተኣሳሰራ ድሮናት ብሓድሽ ዝተገብረ ናይ ፍጥነት ቀይድታት ንገለ ምድራዊ ስርሒታት ውግእ ከም ዝዕንቀፍ ምስ ገለጹ ጕሊሑ ኣሎ።

ብመሰረት ወተሃደራውያን ተንተንቲ፡ ፍጥነት ናይተን ዝተኣሳሰራ ድሮናት ምድራት፡ ኣንጻር ዝቐልጠፉ ኣየርያውያን ዒላማታት፡ ንብሞተር ጀትን ዝንቀሳቐሳ መጥቃዕታዊ ድሮናት ሓዊሱ፡ ዘለወን ኣድማዕነት ከጕድሎ ይኽእል እዩ።

ኢንተርነት ሳተላይት ንውግእ ድሮን ጥራይ ከም ዘይውዕል ክኢላታት የረድኡ። ዘመናውያን ዕጡቓት ሓይልታት፡ ቀጥታ ቪድዮ፡ ካርታታት፡ ስለያዊ ጸብጻባት፡ ድምጻዊ ርክባትን ስእሊታት ኣጋር ኲናትን ሓዊሱ ብዝሒ ዘለዎ ዳታ ንምምሕልላፍ ኣብኡ ይምርኰሱ እዮም።

ብግብራዊ መዳይ፡ ተነቃፊ ዝዀነ ኣብ መሬት ዝተደኰነ ትሕተ-ቅርጺ ከየድለዮ፡ ብዙሕ ካብቲ ናይ ስማርትፎን መርበብ ዓቕሚታት ይህብ እዩ።

እቲ ኣብ ንግዳውያን ኣገልግሎታት ሳተላይት ዘሎ እናዓበየ ዝኸይድ ኣገዳስነት፡ ሓደስቲ ስትራተጅያዊ ሕቶታት እውን ኣልዒሉ ኣሎ። መንግስትታትን ወተሃደራውያን ኣካላትን፡ ብብሕቲ ኣብ ዝውነኑ መራኸቢ መርበባት ብዝያዳ ይምርኰሱ ብምህላዎም፡ ናይ ንግዲ ኩባንያታት ዝገብርዎ ስርሒታዊ ውሳነታት ኣብ ዓቕሚታት ኲናት ብኸመይ ጽልዋ ክገብር ከም ዝኽእል ሻቕሎት ይፈጥር ኣሎ።

እዚ ክትዕ እዚ ናብ ከም ስታርሺልድ ዝኣመሰሉ፡ ብስፔስ-ኤክስ ንመንግስቲ ኣመሪካ ዘማዕበሎ ኣብ ምክልኻል ዘተኰረ ስርዓት ዝዀነ ወተሃደራዊ መርበባት ሳተላይት እውን ትዅረት ስሒቡ ኣሎ።

ንወተሃደራዊ ኣገልግሎት ዝተነድፈ እኳ እንተዀነ፡ ንግዳዊ ናይ ጠፈር ቴክኖሎጂ ኣብ ሃገራዊ ስርዓታት ምክልኻል ናይ ምውህሃድ ኣንፈት ይርአ እዩ።

ተመኵሮ ናይዞም ኣብ ቀረባ ዓመታት ዝተኻየዱ ግጭታት ከም ዘመላኽቶ፡ መጻእቲ ውግኣት ብዓቕሚ ተዅሲ ጥራይ ዝውሰኑ ኣይክዀኑን እዮም። ውሑስ፡ ተጻዋራይን ልዑል ፍጥነት ዘለዎን ርክብ ናይ ምዕቃብ ዓቕሚ ብማዕረ ወሳኒ ኰይኑ ክቕጽል እዩ።

ሰራዊት ኣብ ድሮናት፡ ኪነታዊ ብልሒ (AI) ከምኡ'ውን ዝተኣሳሰረ ስርዓታት ውግእ ብሰፊሑ እናዋፈሩ ኣብ ዝኸዱሉ ዘለዉ እዋን፡ ኢንተርነት ሳተላይት ከም ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ኣገደስቲ ስትራተጅያዊ ጸጋታት ዘመናዊ ውግእ ኰይኑ ይወጽእ ኣሎ።

እዚ ድማ ሓይልታት ካብ መወዳድርቶም ብዝቐልጠፈ ክርእዩ፡ ክራኸቡን መጥቃዕቲ ክፍጽሙን ዘኽእል ዲጂታላዊ ኣገልግሎት ይህብ ኣሎ።

ዓይነት ኲናት ኣብ መጻኢ

ኣብዚ መዳይ ምትእስሳር ስለምንታይ ከም ዓቕሚ ተዅሲ ማዕረ ኣገዳስነት ክህልዎ ይኽእል? ዝብል ሕቶ እዩ ዝመጽእ።

ወተሃደራውያን ክኢላታት፡ መጻእቲ ውግኣት ብመን ዝበዝሑ ወተሃደራት፡ ታንክታት ወይ ነፈርቲ ኣለው ጥራይ ዘይኰነስ፡ መን ንሓበሬታ ይቈጻጸሮን ብዝቐልጠፈ ስጕምቲ ይወስድን ከም ዝውሰን ይምጕቱ።

ዓውደ-ወግእ ሎሚ፡ ድሮናት፡ ሳተላይታት፡ ኪነታዊ-ብልሒ፡ መለለዪታት (sensors) ከምኡ'ውን ልክዕነት ዘለዎም ኣጽዋራት ኵሎም ልዑል ፍጥነት ብዘለዎም መራኸቢ ስርዓታት ናብ ሓደ ዝተኣሳሰረ መርበብ ብቕልጡፍ ይምዕብል ኣሎ።

ኣብ ከምዚ ዓይነት ሞዴል፡ ኣድማዕነት ሓደ ኣሃዱ፡ ኣብ ውሽጢ ካልኢታት ሓበሬታ ናይ ምእካብ፡ ምውህሃድን ኣብ ዒላማታት መጥቃዕቲ ናይ ምፍጻምን ዓቕሚ ዝምርኰስ እዩ።

ኢንተርነት ሳተላይት ኣብዚ ለውጢ እዚ ቀንዲ ተራ ይጻወት። እዚ ድማ ኣዘዝቲ ቀጥታዊ ስለያዊ ሓበሬታ ክረኽቡ፡ ሰርሓት ድሮን ብዘይ ሰብ ዝንቀሳቐሱ ስርዓታት ብነዊሕ ርሕቀት ክቈጻጸሩ፡ ኣብ ግንባር ዝርከቡ ወተሃደራት ድማ ቪድዮ፡ መተሓባበሪታት ከምኡ'ውን ናይ ክትትል ዳታ ብእዋኑ ክካፈሉ የኽእሎም።

እቲ ርክብ እንተ ተቛሪጹ፡ ምሉእ ወተሃደራዊ ስርሒታት ክዝሕትል ወይ ኣድማዕነቱ ክስእን ይኽእል እዩ።

መጻእቲ ውግኣት፡ ጽግዕተኛነት ዘይብለን ብዙሓት ድሮናት፡ ብኪነታዊ-ብልሒ ዝድገፉ ስርዓታት ከምኡ'ውን ብቐጻሊ ዋሕዚ ዳታ ዝምርሑ ነዊሕ ዝቕጽሉ መጥቃዕቲታት ከጠቓልሉ ትጽቢት ይግበር እዩ።

ኣብዚ ሃዋህው እዚ፡ መራኸቢ መርበባት ስትራተጅያዊ ጸጋታትን ተኽእሎ ዘለዎም ዒላማታትን ይዀኑ። ርክባት ናይ ጸላኢ ምቍራጽ፡ ልክዕ ከም ወተሃደራዊ ኣጽዋር ምዕናው ማዕረ ክቡር ኰይኑ ክረጋገጽ ይኽእል እዩ።

እዚ ድማ ኣብ መንጐ ሓያላን ሃገራት፡ ተጻወርቲ ጥርናፈታት ሳተላይት ንምህናጽን ውሑሳት ወተሃደራዊ መራኸቢ ስርዓታት ንምርግጋጽን እናዓበየ ዝኸይድ ውድድር ፈጢሩ ኣሎ።

ሃገራት፡ ናይ መሬት መርበባት ኣብ ዘጥቅዓሉ ወይ ዝዓንወሉ እዋን እውን ከይተረፈ ርክብ ዓውደ-ውግእ ክዕቅባ ከም ዝኽእላ ንምርግጋጽ፡ ኣብ ጠፈር ኣብ ዝተደኰነ ትሕተ-ቅርጺ ብሰፊሑ የዋፍራ ኣለዋ።

እዚ ኣንፈት እዚ ሓደ እናጐልሐ ዝመጽእ ክውንነት እውን የረድእ። ብሕታውያን ኩባንያታት ቴክኖሎጂ ኣብ ሃገራዊ ድሕነት ብዝያዳ ጽልዋ ዘለዎም እናዀኑ ይመጹ ኣለዉ።

ንግዳውያን ኣቕረብቲ ሳተላይት፡ ትካላት ክላውድ ኮምፒዩቲን ከምኡ'ውን ኩባንያታት ኪነታዊ-ብልሒ፡ ሕጂ ቅድሚኡ ንመንግስትታትን ትካላት ምክልኻልን ጥራይ ተገዲፉ ዝነበረ ተራታት ይጻወቱ ኣለዉ።

ዳሕረዎት ውግኣት ከም ዘመስከሩዎ፡ መለለዪታት፡ ወተሃደራት፡ ድሮናትን ኣጽዋርን ናብ ሓደ ዘይቋረጽ መርበብ ከራኽብ ዝኽእል ወገን፡ ርኡይ ብልጫ ይረክብ።

ኣብ መጻእቲ ውግኣት፡ ቍጽጽር ናይቲ ዲጂታላዊ ዓውደ-ኲናት ልክዕ ከም ቍጽጽር መሬት ወሳኒ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ድማ ንኢንተርነት ሳተላይት መራኸቢ መሳርሒ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ባዕሉ ስትራተጅያዊ ኣጽዋር ኰይኑ ከም ዝወጽእ ይገብሮ።