شهرک‌نشین اسرائیلی در کرانه غربی: حملات به فلسطینیان در چارچوب انتقام موجه است

پایگاه شهرک‌نشینان اسرائیلی «حاوات گیلعاد» که در عمق کرانه غربی اشغالی قرار دارد، بر فراز چندین تپه گسترده شده است و آلونک‌ها و خانه‌های ساده آن به‌وضوح از روستاهای فلسطینی همجوار دیده می‌شوند.

چند روز پیش، پس از کشته شدن یکی از نگهبانان امنیتی اسرائیلی این پایگاه در جریان رویارویی فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها در روستای تل در روز جمعه، موجی از حملات شهرک‌نشینان به روستاهای فلسطینی منطقه رخ داد.

در آن حادثه چهار فلسطینی و یک سرباز اسرائیلی کشته شدند؛ هرچند درباره علت اولیه درگیری اختلاف‌نظر وجود دارد.

پس از آنکه آخر هفته را به گفت‌وگو با فلسطینی‌های ساکن اطراف حاوات گیلعاد گذراندیم، وارد خود این پایگاه شدیم تا نظر یکی از ساکنان آن را درباره خشونت‌ها و گسترش شهرک‌های اسرائیلی در کرانه غربی جویا شویم.

به‌ندرت پیش می‌آید یک رسانه بین‌المللی مانند بی‌بی‌سی اجازه ورود به چنین پایگاه‌هایی را پیدا کند. اما این‌بار یهودا شیمون، وکیل سازمانی که از اسرائیلی‌های بازداشت‌شده به اتهام اعمال خشونت علیه فلسطینی‌ها نمایندگی می‌کند، با گفت‌وگو موافقت کرد.

او به من گفت حملات آخر هفته گذشته به روستاهای فلسطینی، به‌عنوان انتقام کشته شدن نگهبان امنیتی این پایگاه، موجه بودند.

او با نام بردن از نزدیک‌ترین روستاهای فلسطینی به این پایگاه گفت: «فکر می‌کنم حالا که آن‌ها یک اسرائیلی را کشته‌اند، باید تمام مردم تل و صره و حتی جیت و فرعتا را بکشیم.»

به او گفتم که با این سخن، جان یک یهودی را برابر با جان صدها یا حتی هزاران فلسطینی قرار می‌دهد. او گفت: «نه، میلیون‌ها نفر. جان یک یهودی برابر با ۱۰ میلیون فلسطینی است.»

وقتی درباره نژادپرستانه بودن سخنش از او پرسیدم، آن را انکار نکرد.

او پاسخ داد: «بله، می‌دانم. اما این حقیقت است؛ چون خدا ما را برگزیده است و به همین دلیل شما حسادت می‌کنید.»

این دیدگاه‌های افراطی که بسیاری از اسرائیلی‌ها آن‌ها را رد می‌کنند، برای درک درگیری جاری در سراسر کرانه غربی اهمیت زیادی دارند؛ آن هم در شرایطی که شهرک‌ها و پایگاه‌های شهرک‌نشینان اسرائیلی گسترش می‌یابند و خشونت علیه فلسطینی‌ها افزایش پیدا می‌کند.

بسیاری از شهرک‌نشینان این منطقه، به‌ویژه ساکنان پایگاه‌های غیرمجاز مانند حاوات گیلعاد که بدون مجوز برنامه‌ریزی یا نظارت قانونی اسرائیل ساخته شده‌اند، کرانه غربی را سرزمینی می‌دانند که خداوند به قوم یهود داده است.

هم شهرک‌های رسمی اسرائیل و هم پایگاه‌های غیرمجاز آن براساس حقوق بین‌الملل غیرقانونی‌اند.

حاوات گیلعاد بیش از ۲۰ سال پیش به یاد یک مامور امنیتی اسرائیلی تاسیس شد که فلسطینی‌ها او را کشته بودند. این پایگاه مجموعه‌ای پراکنده از خانه‌هاست و تاکستانی نیز در بالای یکی از تپه‌هایش قرار دارد.

هنگام بازدید ما، ردیفی از ساختمان‌های تازه سوخته‌شده در نزدیکی ورودی دیده می‌شد. شیمون گفت این ساختمان‌ها در حمله آتش‌افروزانه فلسطینی‌ها سوخته‌اند؛ اما رسانه‌های اسرائیلی گزارش دادند پلیس آتش‌سوزی را حادثه‌ای غیرعمدی می‌داند که ته‌سیگارهای پرتاب‌شده از پنجره یک خودرو موجب آن شده‌اند.

دولت اسرائیل پیش‌تر اعلام کرده بود که شهرک حاوات گیلعاد را قانونی خواهد کرد. اما سازمان اسرائیلی «صلح اکنون» که فعالیت شهرک‌ها را رصد می‌کند، می‌گوید دولت تاکنون نتوانسته این کار را انجام دهد، چون بخش بزرگی از زمینی که این شهرک روی آن ساخته شده، از سوی خود اسرائیل به عنوان ملک خصوصی فلسطینی‌ها به رسمیت شناخته می‌شود. به گفته این سازمان، دولت در عوض قطعه زمینی را در جنوب این شهرک به عنوان «اراضی دولتی» تعیین کرده تا امکان ساخت‌وساز شهرک‌نشینان در آنجا فراهم شود.

شیمون این مسائل را بی‌اهمیت دانست و گفت حقوق بین‌الملل موضوعیت ندارد؛ چون کتاب مقدس حق مالکیت یهودیان بر زمین‌های کرانه غربی را به آن‌ها داده است.

او دولت و ارتش اسرائیل را به این دلیل مورد انتقاد قرار داد که به‌اندازه کافی قاطعانه از ادعای مالکیت یهودیان بر این سرزمین حمایت نمی‌کنند. این انتقاد در حالی مطرح می‌شود که در دوران دولت کنونی اسرائیل، شهرک‌ها و پایگاه‌های شهرک‌نشینان به‌شکل گسترده‌ای توسعه یافته‌اند و وزیران راست‌گرای افراطی، مذهبی و ملی‌گرا که محرک این روند هستند، در هیئت دولت حضور دارند.

او همچنین از ارتش اسرائیل انتقاد کرد که هنگام رویارویی فلسطینی‌ها با شهرک‌نشینان اسرائیلی، به‌اندازه کافی علیه فلسطینی‌ها از نیروی مرگبار استفاده نمی‌کند.

او گفت: «دولت و ارتش اسرائیل شبیه سازمان ملل‌اند؛ اگر فلسطینی‌ها و یهودیان با هم روبه‌رو شوند، [فلسطینی‌ها] را نمی‌کشند و فقط دو طرف را از هم جدا می‌کنند. بعدا چون فلسطینی‌ها را نمی‌کشند، فلسطینی‌ها ما را می‌کشند.»

آمار کشته‌ها و زخمی‌ها در کرانه غربی با ادعای او در تضاد است.

دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد، اوچا، که این آمار را ثبت می‌کند، می‌گوید از آغاز سال تا ۲۰ ژوئیه، ۶۴ فلسطینی در کرانه غربی کشته شده‌اند که ۱۸ نفر از آن‌ها در جریان حملات شهرک‌نشینان جان باختند.

دست‌کم ۱۲ نفر از این افراد به دست شهرک‌نشینان و سه نفر به دست نیروهای اسرائیلی کشته شدند. در سه مورد دیگر هنوز مشخص نیست سربازان یا شهرک‌نشینان مسئول بوده‌اند. به گفته اوچا، در همین مدت یک اسرائیلی نیز کشته شده است.

اوچا می‌گوید شمار افرادی که امسال در جریان حملات شهرک‌نشینان مجروح شده‌اند، به‌شدت افزایش یافته و به بیش از سه نفر در روز رسیده است.

یکی از سربازان اسرائیلی که اخیرا در کرانه غربی خدمت کرده بود، به من گفت تنها چیزی که در چهره فلسطینی‌ها دیده، ترس بوده است و «هرگز ترس را در چهره هیچ یهودی ساکن آنجا ندیده است».

هنگامی که این موضوع را با شیمون در میان گذاشتم، او رسانه‌های جهانی را متهم کرد که «روایت فلسطینی‌ها را پذیرفته‌اند» و مدعی شد هر فلسطینی در این منطقه دو قبضه سلاح دارد و در حال آماده شدن برای تکرار حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس است.

او گقت «اگر به خودمان نیاییم و همه آنها را از این منطقه و از سراسر اسرائیل، حتی از غزه، اخراج نکنیم، دوباره برمی‌گردند و باز هم برمی‌گردند.»

مناقشه میان شهرک‌نشینان اسرائیلی و فلسطینیان ساکن کرانه غربی، نزاعی میان دو طرف با قدرت برابر نیست.

اسرائیل این سرزمین را در جنگ خاورمیانه در سال ۱۹۶۷ اشغال کرد و از آن زمان صدها شهرک و پایگاه در آن ساخته است که بیش از نیم میلیون یهودی در آن‌ها زندگی می‌کنند.

این شهرک‌نشینان تحت حفاظت ارتش قدرتمند اسرائیل و همچنین واحدهای امنیتی مسلح محلی قرار دارند که خود شهرک‌نشینان اعضای آن‌ها را تشکیل می‌دهند.

اسرائیلی‌های ساکن کرانه غربی همچنان تابع قوانین مدنی اسرائیل‌اند و از آزادی رفت‌ و آمد گسترده‌ای برخوردارند. در مقابل، فلسطینی‌ها تحت اشغال نظامی و صلاحیت دادگاه‌های نظامی اسرائیل قرار دارند و بسته شدن جاده‌ها و ایست‌های بازرسی، رفت‌ و آمدشان را به‌شدت محدود می‌کند؛ نظامی که برخی سازمان‌های برجسته حقوق بشری آن را «آپارتاید» توصیف کرده‌اند.

اسرائیل این توصیف را «پوچ و تحریف‌شده» خوانده و رد کرده است.

شیمون در پاسخ به پرسشی درباره ساکنان فلسطینی کرانه غربی، سه گزینه را مطرح کرد: زندگی آرام تحت حاکمیت اسرائیل و پذیرش مالکیت اسرائیل بر سرزمین؛ مهاجرت داوطلبانه به دیگر کشورهای عربی یا اسلامی؛ یا به گفته او، «اگر نمی‌خواهید با ما صلح کنید و حاضر نیستید اینجا را ترک کنید، من انتخاب دیگری ندارم؛ باید شما را بکشم و همه شما را خواهم کشت.»

دیدگاه این شهرک‌نشین افراطی، به‌ شکل قابل‌ توجهی به طرحی شباهت دارد که بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی کنونی اسرائیل، در برنامه‌ای منتشرشده در سال ۲۰۱۷ و پیش از پیوستن به دولت ارائه کرده بود.

او در آن طرح، برنامه‌ای برای کرانه غربی ارائه کرد که براساس آن، به فلسطینی‌ها گفته می‌شد از هرگونه مبارزه برای تشکیل کشور مستقل فلسطینی دست بکشند و در آرامش تحت حاکمیت اسرائیل زندگی کنند.

اسموتریچ در آن زمان گفت کسانی که «کنار گذاشتن آرمان‌های ملی برایشان دشوار است» می‌توانند این سرزمین را ترک کنند و کسانی که بمانند و مبارزه مسلحانه علیه اسرائیل را ادامه دهند، به دست نیروهای مسلح اسرائیل کشته خواهند شد.

او اخیرا و در دوران حضورش در دولت، از «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینی‌ها از نوار غزه و اسکان دوباره اسرائیلی‌ها در آنجا حمایت کرده و هویت فلسطینی را «ساختگی» خوانده است.

یک زن فلسطینی که در نزدیکی حاوات گیلعاد زندگی می‌کند، به من گفت دائما از پنجره خود این پایگاه را زیر نظر دارد تا نشانه‌ای از حمله قریب‌الوقوع شهرک‌نشینان ببیند.

بسیاری از فلسطینی‌هایی که با آنها صحبت کردیم می‌گفتند احساس می‌کنند بی‌دفاع مانده‌اند؛ ارتش اشغالگر اسرائیل بر حفاظت از شهرک‌نشینان اسرائیلی تمرکز کرده، نیروهای امنیتی خودشان غایب هستند و جامعه بین‌المللی نیز آنها را رها کرده است.

یکی از آن‌ها به من گفت: «وضعیت بسیار بد است. اروپا گرفتار مشکلات خودش است، آمریکا درگیر ایران است، چین اهمیتی نمی‌دهد، روسیه با اوکراین می‌جنگد، سازمان ملل دیگر کارایی خود را از دست داده و کشورهای عربی هم با مشکلات داخلی روبه‌رو هستند. ما نمی‌دانیم چه کاری از دستمان برمی‌آید.»

از حاوات گیلعاد، نزدیک‌ترین روستاهای فلسطینی کمتر از دو کیلومتر فاصله دارند، اما این منطقه با قوانین اسرائیل، قدرت اسرائیل و خصومت متقابل میان دو طرف از هم جدا شده است.