U Rwanda n'Ububiligi byatangaje ko bisubijeho umubano wa dipolomasi

U Rwanda n'Ububiligi bivuga ko bishimishijwe no gusubizaho umubano wa dipolomasi, nyuma y'umwaka urenga bicanye uwo mubano ndetse bikirukana abadipolomate b'impande zombi.

Ibihugu byombi byatangaje icyo cyemezo ku wa kabiri mu itangazo rihuriweho ryashyizweho umukono na Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'u Rwanda Olivier Nduhungirehe na Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Ububiligi Maxime Prévot.

Bavuze ko ari icyemezo cyafashwe bijyanye n'ibiteganywa n'ingingo ya kabiri yo mu masezerano mpuzamahanga y'i Vienne muri Autriche agenga umubano wa dipolomasi w'ibihugu, kandi ko gikurikiye inama no kuganira byagiye bibaho hagati yabo mu mezi ya vuba aha ashize.

Ingingo ya kabiri y'ayo masezerano y'i Vienne ivuga ko ishyirwaho ry'umubano wa dipolomasi hagati y'ibihugu, ndetse n'ababihagarariye mu buryo buhoraho, "biba ku bwumvikane bw'impande zombi".

U Rwanda n'Ububiligi – kimwe mu bihugu bibiri byahoze birukoloniza – byari byacanye umubano muri Werurwe (3) mu mwaka wa 2025 ku mpamvu zifitanye isano n'intambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika ya Demokarasi (DRC), aho u Rwanda rushinjwa gufasha umutwe w'inyeshyamba wa M23 urwanya ubutegetsi bw'icyo gihugu. U Rwanda rwakomeje kubihakana ruvuga ko rwashyizeho "ingamba z'ubwirinzi".

Icyo gihe minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'u Rwanda yari yatangaje icyemezo cyo "guhagarika umubano wa dipolomasi aka kanya" n'Ububiligi, inategeka abadipolomate bose babwo bari bari mu Rwanda kuhava bitarenze amasaha 48.

Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Ububiligi na we yari yasubije avuga ko bwababajwe n'icyo cyemezo ndetse ko na bwo "bugiye gufata ibyemezo nk'ibyo".

Uruhare rwa Qatar

Itangazo ryo gusubizaho umubano rivuga ko ambasade z'ibihugu byombi zizongera gufungurwa "mu gihe cya vuba" kandi ko mu ntangiriro ambasade ya buri gihugu izaba iyobowe by'inzibacyuho n'umudipolomate wo ku rwego rwa 'chargé d'affaires', uba ukuriye ambasade igihe ambasaderi adahari.

Uwo akazaba afashwa n'undi mudipolomate n'irindi tsinda rito, nyuma buri ruhande rukazatanga ubusabe bw'ambasaderi rwifuza ko aruhagararira, "mu kumva ko Ambasaderi wa Repubulika y'u Rwanda mu Bwami bw'Ububiligi azaba anaruhagarariye mu Bumwe bw'Uburayi".

Mu nama zabanjirije gusubizaho umubano, impande zombi zivuga ko ibyo zitumvikanaho byaganiriweho "mu mwuka wubaka", binashimira leta ya Qatar yagize uruhare mu gutuma inama ya mbere yo muri urwo rwego hagati ya Minisitiri Nduhungirehe na Minisitiri Prévot ibaho muri Kamena (6) mu mwaka wa 2025.

Muri icyo cyemezo cyatangajwe iruhande rw'inama ya 81 y'inteko rusange y'Umuryango w'Abibumbye, aho ba Minisitiri b'ububanyi n'amahanga bombi bari, bavuze ko u Rwanda n'Ububiligi byongeye gushimangira gukomeza kugirana ibiganiro byo kubwizanya ukuri kandi bikozwe mu mucyo.

Bavuze ko ibyo ari "ingenzi cyane mu gucyemura ibitumvikanwaho n'impande zombi no kuganira ku ho bihagaze hatandukanye no ku ngingo bitavugaho rumwe zisigaye zo mu bibazo mpuzamahanga".

Ubwo ibihugu byombi byacanaga umubano, u Rwanda rwashinjaga Ububiligi kuyobora "umugambi mubisha" wo kurusabira ibihano mu mahanga kubera intambara yo mu burasirazuba bwa DRC, igihugu na cyo cyahoze gikolonizwa n'Ububiligi ndetse gifitanye umubano mwiza na bwo.

Ikibazo cy'intambara muri RD Congo

U Rwanda n'Ububiligi byavuze ko byongeye gushimangira amahame yo "kutivanga, kubahana, kuganira mu buryo bwubaka, [ibyo] bikazayobora" umubano wabyo wo mu gihe kiri imbere.

Gusa byahise bigaragara ko ingingo ya DRC ari imwe mu zo ibihugu byombi n'ubu bitavugaho rumwe, nubwo Minisitiri Maxime yavuze ko uku gusubizaho umubano ari "ikimenyetso cyiza" gishimangira ubufatanye bw'ibihugu no kuganira bikarenga ku byo bitumvikanaho, muri iyi "si irangwa no kwiyongera kw'ubushyamirane".

Mu butumwa yatangaje ku rubuga nkoranyambaga rwa X, Minisitiri Maxime yavuze ko gusubizaho umubano wa dipolomasi hagati y'ibihugu bidasobanuye "kureka aho duhagaze", ko ahubwo ari ugushyiraho imiyoboro ihamye yo kuganiriramo, ndetse ko Ububiligi buzakomeza gushishikariza iyubarizwa ritajenjetse ry'ibyo impande zose ziyemeje muri gahunda z'amahoro za Doha na Washington.

Ati: "Nzakomeza kurengera ukutavogerwa kw'ubutaka n'ubusugire bwa DRC."

Minisitiri Nduhungirehe na we yamusubije ku rubuga rwa X, avuga ingingo z'ingenzi u Rwanda rubona ko zizatuma habaho amahoro arambye mu karere.

Yavuze ko ku ntambara yo mu burasirazuba bwa DRC, u Rwanda rwemera kutavogerwa kw'ubutaka bw'ibihugu byose byo mu karere, kurandura (kwaka ubushobozi bwo gukora) umutwe w'inyeshyamba wa FDLR urwanya ubutegetsi bwarwo ukorera mu burasirazuba bwa DRC rushinja kugira uruhare muri jenoside yabaye mu Rwanda, no gucyemura amakimbirane hagati ya leta ya DRC n'umutwe wa AFC/M23 hashingiwe ku gucyemura impamvu-muzi zayo.