เปิดความคืบหน้าคดีก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ เมื่อโรดริโก ดูแตร์เต อดีตผู้นำฟิลิปปินส์ ปรากฏตัวต่อศาล ICC ครั้งแรก

โรดริโก ดูแตร์เต อดีตประธานาธิบดีแห่งฟิลิปปินส์ ปรากฏตัวต่อสาธารณชนครั้งแรกที่ศาลอาญาระหว่างประเทศ (International Criminal Court - ICC) ในกรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ ซึ่งเขาจะถูกดำเนินคดีในข้อหาก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ

เขาเผชิญข้อหานี้จากสงครามปราบปรามยาเสพติดอันนองเลือด ซึ่งทำให้ผู้ค้ารายย่อยหลายหมื่นคนถูกวิสามัญฆาตกรรม

อดีตผู้นำฟิลิปปินส์วัย 81 ปีสวมเสื้อสูทสีเข้มและเสื้อปกแขนยาวสีขาวออกมาปรากฏตัวเมื่อวันพุธที่ผ่านมา นี่ถือเป็นการปรากฏตัวต่อสาธารณชนครั้งแรกนับตั้งแต่ถูกจับกุมที่กรุงมะนิลาเมื่อ 18 เดือนก่อน

ดูแตร์เตไม่ได้กล่าวอะไร แต่โบกมือให้สมาชิกครอบครัวที่อยู่บริเวณที่นั่งผู้ร่วมฟังการพิจารณาคดีเมื่อการพิจารณาคดีสิ้นสุดลง

จนถึงขณะนี้เขาเคยปรากฏตัวต่อศาลผ่านทางวิดีโอลิงก์และขาดการพิจารณาคดีมาแล้วหลายครั้ง

ศาล ICC ได้นัดไต่สวนเพื่อติดตามสถานะคดีเมื่อวันพุธที่ผ่านมา หลังจากทนายความของดูแตร์เตโต้แย้งว่าสุขภาพที่เสื่อมถอยของอดีตผู้นำฟิลิปปินส์ผู้นี้ ทำให้เขาไม่พร้อมที่จะเข้าสู่กระบวนการพิจารณาคดี

กำหนดเวลานัดพิจารณาคดีครั้งแรกของเขาคือวันที่ 30 พ.ย. ปีนี้

สงครามปราบปรามยาเสพติดถือเป็นนโยบายหลักในสมัยประธานาธิบดีดูแตร์เต ซึ่งดำรงตำแหน่งตั้งแต่ปี 2016-2022 โดยเขาให้เหตุผลว่าความสงบเรียบร้อยและความมั่นคงเป็นสิ่งจำเป็นต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ

ศาล ICC กำลังตรวจสอบเหตุการณ์สังหารตั้งแต่วันที่ 1 พ.ย. 2011 ซึ่งขณะนั้นดูแตร์เตดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีเมืองดาเวา เมืองใหญ่ทางภาคใต้ของฟิลิปปินส์ จนถึงวันที่ 16 มี.ค. 2019 ซึ่งเป็นวันที่เขานำฟิลิปปินส์ถอนตัวจากการเป็นสมาชิกภาพของศาล ICC

เมื่อเร็ว ๆ นี้ ปีเตอร์ เฮนส์ ทนายความของดูแตร์เต กล่าวต่อศาลว่าลูกความของเขากำลังเผชิญกับ "ภาวะบกพร่องทางความจำอย่างรุนแรง" ซึ่งทำให้เขาไม่สามารถมีส่วนร่วมกับทีมกฎหมายได้ แต่ฝ่ายอัยการได้โต้แย้งคำร้องนี้

ผู้พิพากษากำลังพิจารณาว่าดูแตร์เตมีสภาพจิตใจที่พร้อมสำหรับการขึ้นศาลหรือไม่ และสั่งให้มีการประเมินทางการแพทย์โดยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางสามคน

การประเมินดังกล่าวไม่ได้ถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ แต่สำนักข่าวเอเอฟพีระบุว่า ทีมทนายความฝ่ายจำเลยกล่าวว่าผลประเมินแสดงให้เห็นว่าดูแตร์เตคิดว่าเขากำลังมีชีวิตอยู่ในปี 2007 หรือ 2008 โดยคิดว่าตนเองมีอายุ 84 หรือ 85 ปี และไม่สามารถจำชื่อของโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้

ขณะเดียวกันญาติของผู้เสียชีวิตในนโยบายปราบปรามยาเสพติดอันโหดร้ายของดูแตร์เต ได้เฝ้าติดตามการพิจารณาคดีผ่านทางการถ่ายทอดสดในกรุงมะนิลา

ยอเร ปัสโก บิดาที่สูญเสียบุตรชายสองคนไป กล่าวกับสำนักข่าวรอยเตอร์ว่า "เราพอใจที่ในที่สุดเขาปรากฏตัวและดูสบายดี อันที่จริงเขาดูมีน้ำมีนวลขึ้นด้วยซ้ำ"

แรนดี เดลอส ซานโตส ผู้ที่สูญเสียหลานชายวัยรุ่นไปเมื่อปี 2017 กล่าวกับเอเอฟพีว่า เขารู้สึกยินดีที่ได้เห็นดูแตร์เตปรากฏตัวที่ศาล พร้อมเสริมว่า "เราหวังว่าความพร้อมทางร่างกายของเขาจะช่วยให้การพิจารณาคดีดำเนินไปอย่างรวดเร็วขึ้น"

ในปี 2019 สมัยที่ดูแตร์เตยังดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี เขาเปิดเผยว่าตนเองป่วยเป็นโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือ Myasthenia Gravis (MG) ซึ่งเป็นโรคแพ้ภูมิตัวเองที่ทำให้การทำงานของเส้นประสาทผิดปกติ

เมื่อตอนอายุ 71 ปี ในปี 2016 เขาเป็นประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ที่มีอายุมากที่สุดขณะได้รับเลือกตั้ง

ครอบครัวของดูแตร์เตกำลังเผชิญกับสงครามแย่งชิงอำนาจที่มีเดิมพันสูงเพื่อครองความเป็นใหญ่ในฟิลิปปินส์ โดยซารา ดูแตร์เต บุตรสาวของเขาซึ่งดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดี ได้ขัดแย้งอย่างรุนแรงกับประธานาธิบดีเฟอร์ดินานด์ บองบอง มาร์กอส

การแตกหักของพันธมิตรสองตระกูลระหว่างดูแตร์เตและมาร์กอส ซึ่งเคยช่วยให้พวกเขาชนะการเลือกตั้งในปี 2022 อย่างถล่มทลาย ได้ปูทางไปสู่การจับกุมนายโรดริโก ดูแตร์เต ที่สนามบินมะนิลาในเดือน มี.ค. 2025

ซารา ดูแตร์เต เป็นตัวเต็งที่จะขึ้นมาแทนที่มาร์กอสในการเลือกตั้งปี 2028 เนื่องจากรัฐธรรมนูญไม่อนุญาตให้ประธานาธิบดีคนปัจจุบันลงสมัครรับเลือกตั้งเพื่อดำรงตำแหน่งเป็นสมัยที่สองได้

ทว่าซารา ดูแตร์เต ก็ต้องต่อสู้เพื่อความอยู่รอดทางการเมืองของเธอเองในคดีที่ถูกไต่สวนเพื่อถอดถอนออกจากตำแหน่ง ซึ่งหากเธอถูกตัดสินว่ามีความผิด เธอจะถูกตัดสิทธิ์จากการลงสมัครรับเลือกตั้งทางการเมือง

เธอถูกตั้งข้อหาว่าใช้จ่ายเงินงบประมาณแผ่นดินในทางที่ผิด และขู่ลอบสังหารมาร์กอส, ลิซา อาราเนตา-มาร์กอส สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่ง, และเฟอร์ดินานด์ มาร์ติน โรมัวลเดซ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรซึ่งเป็นลูกพี่ลูกน้องของมาร์กอส อีกด้วย