بی‌بی‌سی هویت «پدرخوانده» را افشا کرد؛ از قاچاق انسان در فرانسه تا درخواست پناهندگی در بریتانیا

تحقیقات بی‌بی‌سی فاش کرده است که یک قاچاقچی انسان که زمانی از او به عنوان «پدرخوانده» اردوگاه‌های مهاجران در فرانسه یاد می‌شد، اکنون در لسترشر بریتانیا زندگی می‌کند و گمان می‌رود در حالی که به طور غیرقانونی کار می‌کند، در پی دریافت پناهندگی باشد.

توانا جمال در سال ۲۰۱۶ در فرانسه به پنج سال حبس محکوم شد؛ مقام‌ها در آن زمان او را یکی از موفق‌ترینقاچاقچی انسانی که تا به حال بازداشت شده، توصیف کردند.

دادستان‌ها اعلام کرده بودند که این مرد کرد عراقی، که در آن زمان ۳۶ سال داشت، برای انتقال غیرقانونی مهاجران از کانال مانش، هفته‌ای تا ۱۰۰ هزار پوند درآمد داشت.

در پی دریافت گزارشی در سال جاری، بی‌بی‌سی موفق شد جمال را در روستای «بلبی» پیدا کند که در آنجا مشغول کار است؛ بدون گواهینامه رانندگی می‌کند و نام جعلی دارد.

حضور جمال در بریتانیا نگرانی‌های جدی را در مورد کارآمدی کنترل‌های مرزی فعلی در بررسی سابقه پناهجویانی ایجاد کرده است که در خارج از کشور مرتکب جرایم سنگین شده‌اند.

ماموران اداره مهاجرت به بی‌بی‌سی گفته‌اند که از زمان خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، استعلام سوابق کیفری از برخی کشورهای دیگر دشوارتر شده است.

بی‌بی‌سی بیش از ۲۰ قاچاقچی فعال را شناسایی کرده که خود را به بریتانیا رسانده‌اند؛ برخی از آن‌ها دارای سوابق محکومیت در کشورهای دیگر هستند و برخی دیگر با استفاده از نام‌های جعلی تقاضای پناهندگی کرده‌اند.

مردی که به «پاشا» مشهور است

ما گزارشی دریافت کردیم مبنی بر اینکه جمال، یکی دیگر از چهره‌های اصلی این تجارت، اکنون در بریتانیا زندگی و کار می‌کند. او فردی توصیف شده که سوار بر یک خودروی بی‌ام‌و است و «بسیار بسیار ثروتمند» به نظر می‌رسد.

جمال نیز مانند «جاف»، با گروه موسوم به «بچه‌های رانیه» مرتبط بود؛ یکی از چندین باند کرد که به گفته نهادهای اجرای قانون اروپا، در ۱۵ سال گذشته اداره قاچاق انسان از طریق کانال مانش را در دست گرفته‌اند.

دادگاه جمال در فرانسه جزئیات کلیدی درباره سابقه او را در اختیار بی‌بی‌سی قرار داد. به گفته دادستان‌ها، او از حدود سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶، فعالیت‌های خود را از اردوگاه «گراند سنت» در نزدیکی دانکرک هدایت می‌کرد و برای انتقال هر نفر به بریتانیا، بین ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ پوند دریافت می‌کرد.

در آن زمان، روش مورد علاقه قاچاقچی برای عبور از کانال، استفاده از کامیون‌های باری بود، نه قایق‌های کوچک.

در جریان دادگاه همچنین مشخص شد که لقب جمال در کمپ‌ها «پاشا» بوده است؛ واژه‌ای ترکی به معنای فردی با مقام و رتبه بالا.

جمال در محکمه فرانسه مدعی شد که دچار اشتباه هویتی شده و فرد دیگری با او اشتباه گرفته شده است، اما در نهایت مجرم شناخته شد و به وی ابلاغ شد که پس از پایان دوران محکومیت، از فرانسه اخراج و به کردستان عراق بازگردانده خواهد شد.

با وجود سپری کردن دوران محکومیت در زندان فرانسه، او وارد بریتانیا شد و هنگامی که با او مواجه شدیم، گفت که درخواست پناهندگی داده و «همچنان در انتظار» پاسخ است.

موانع قانونی متعددی برای پناهجویانی که مرتکب جرم شده‌اند در بریتانیا وجود دارد. طبق قانون، هر فردی که ۱۲ ماه یا بیشتر در خارج از کشور حبس کشیده باشد، باید الزاما با درخواست پناهندگی‌اش مخالفت شود.

با این حال، ممکن است سوابق کیفری جمال بررسی نشده باشد، یا این‌ که او از نام مستعار استفاده کرده باشد.

در جریان محاکمه‌اش در فرانسه، دادگاه شنید که او علاوه بر «پاشا»، از چندین نام مستعار دیگر نیز استفاده می‌کرده است؛ به گفته دادستان‌ها، تعداد این نام‌ها آنقدر زیاد بود که او مجبور می‌شد نام مستعارش را داخل کلاه بیسبال خود بنویسند تا فراموش نکند که در آن لحظه باید چه کسی باشد.

«این شهر ماست»

ما دایره جستجو برای یافتن جمال را با کمک چندین منبع مشخص کردیم؛ یکی از این منابع، تماسی را با جمال با بهانه‌ای ساختگی ترتیب داد و مکالمه‌شان را ضبط کرد.

جمال در این تماس گفت که اکنون در لستر مستقر است و با فخر فروشی ادعا کرد: «ما همه را در این شهر می‌شناسیم؛ این شهر متعلق به ماست.»

او ادامه داد که «درآمد خوبی» دارد و به رابط ما گفت که کاری برای «جابجایی سیگار» از انبار دارد.

جمال همچنین اعتراف کرد که بدون گواهینامه رانندگی می‌کند، اما گفت که نگران بازپرسی یا بازداشت شدن نیست.

او گفت: «اینجا کسی به ما کاری ندارد. حتی پلیس هم شما را متوقف نمی‌کند.»

با استفاده از این اطلاعات، ما به جست‌وجوی شرکت‌هایی در منطقه لستر پرداختیم که ممکن بود با جمال مرتبط باشند و دو فروشگاه کوچک را در «بلبی» پیدا کردیم؛ روستایی با حدود ۶ هزار نفر جمعیت در حومه شهر.

این دو مینی‌مارکت که هر دو «کندی کورنر» نام دارند، در فاصله چند متری از یکدیگر و در دو سوی سر خیابان اصلی قرار گرفته‌اند (به‌طور اتفاقی، یکی از آن‌ها دقیقا در کنار دفتر نماینده محلی حزب محافظه‌کار واقع شده است).

ما در طول چند روز در ماه گذشته، رفت‌وآمدها به این فروشگاه‌های رنگارنگ را زیر نظر گرفتیم؛ فروشگاه‌هایی که تا پاسی از شب به فروش ویپ (سیگار الکترونیکی) و شیرینی‌جات مشغول بودند.

ما عکسی از جلسه دادگاه جمال در سال ۲۰۱۶ در فرانسه در اختیار داشتیم که او را در محاصره پولیس و با یک زیرپوش مخصوص وزنه‌برداری نشان می‌داد.

دیری نپایید که فردی را دیدیم که ظاهری کاملا مشابه او داشت؛ او اکنون بسیار شیک‌پوش بود و شلوار جین و چیزی که به نظر می‌رسید «بالاپوش کشمیر» باشد، به تن داشت.

برای اطمینان از اینکه او همان جمال است، به صورت ناشناس به یکی از مغازه‌ها که او پشت دخل بود رفتیم و سر صحبت را با او باز کردیم.

او خود را «سلطان» معرفی کرد و ما متوجه شدیم که روی پشت دستش خالکوبی‌ای وجود دارد که با خالکوبی دیده شده در شبکه‌های اجتماعی جمال (جایی که خود را «سلطان پاشا» می‌نامد) مطابقت داشت.

اگر او متقاضی پناهندگی بود، نباید اجازه کار می‌داشت و نه رانندگی، اما ما در طول چند روز شاهد بودیم که او هر دو کار را انجام می‌داد.

«اهمیتی نمی‌دهم»

در نهایت، ما در مقابل یکی از آن مغازه‌ها، در حالی که جمال مشغول جارو کردن پیاده‌رو بود، با او مواجه شدیم.

او به ما گفت که هرگز هیچ نقشی در قاچاق انسان نداشته و در فرانسه زندانی نشده است. جمال مدعی شد که از سال ۲۰۰۹ در بریتانیا حضور داشته است.

وقتی عکس او را در دادگاهی در فرانسه در سال ۲۰۱۶ نشان دادیم، منکر این نشد که تصویر متعلق به اوست. با این حال، وقتی به او گفتیم که این عکس مدرکی است بر اینکه او بازداشت شده بوده، پاسخ داد: «اهمیتی نمی‌دهم.»

جمال همچنین کار کردن در مینی‌مارکتی که اکنون در آن ایستاده بودیم را انکار کرد، با اینکه ما او را پشت دخل دیده بودیم و شاهد بودیم که کالاها را به داخل و خارج از مغازه جابه‌جا می‌کرد.

او از گفتن نامش به ما خودداری کرد، هرچند گفت که وزارت کشور و اداره مهاجرت می‌دانند.

وقتی از او پرسیدیم چرا بدون گواهینامه معتبر رانندگی می‌کند، پاسخ جمال به سادگی این بود: «خب که چی؟ مگر با تو تصادف کردم؟»

بررسی‌های کافی؟

پرونده جمال موردی استثنایی نیست. تحقیقات ما نشان می‌دهد که بیش از ۲۰ قاچاقچی دیگر در بریتانیا زندگی می‌کنند. مقامات اجرای قانون در اروپا، ۱۵ مورد از این پرونده‌ها را تایید کرده‌اند؛ از جمله افرادی که دارای محکومیت‌هایی از دادگاه‌های فرانسه، آلمان و بلژیک هستند.

ما درباره مردی که در فرانسه محکوم شده بود مطلع شدیم که اکنون در منچستر به خرید و فروش خودروهای مستعمل مشغول است و گمان می‌رود همچنان در قاچاق انسان دست داشته باشد.

فرد دیگری نیز که در فرانسه محکومیت دارد، در بلک‌پول مستقر است. او با نام جعلی تقاضای پناهندگی کرده و در شبکه‌های اجتماعی با افتخار از دریافت مجوز اقامت سخن می‌گوید.

به گفته «لوسی مورتون» از اتحادیه خدمات مهاجرت، از زمان برگزیت، بریتانیا دیگر توافق‌نامه تبادل اطلاعات با بسیاری از کشورهای اتحادیه اروپا ندارد و این امر، بررسی سوابق کیفری و مهاجرتی پناهجویان را دشوارتر کرده است.

او می‌گوید: «اگر می‌توانستیم پایگاه‌های اطلاعاتی‌مان را -حتی فقط با نزدیک‌ترین همسایگان خود مانند آلمان، بلژیک، هلند و فرانسه- به اشتراک بگذاریم، آنگاه بله، متوجه می‌شدیم که آن‌ها محکومیت قاچاق انسان داشته‌اند.»

پناهجویان هنگام ورود به بریتانیا انگشت‌نگاری می‌شوند و اطلاعاتشان با پایگاه‌های اطلاعات پلیس بریتانیا چک می‌شود، اما این بررسی‌ها لزوما سوابق محکومیت در کشورهای دیگر را نشان نمی‌دهد.

وزارت کشور بریتانیا به ما اعلام کرد: «همه متقاضیان پناهندگی، تحت بررسی‌های امنیتی اجباری قرار می‌گیرند تا هویت آن‌ها با اهداف مهاجرتی، امنیتی و استعلام سوابق کیفری تائید شود.»

این نکته را «الکس نوریس»، معاون وزیر امنیت مرزی نیز در نوامبر گذشته مطرح کرد و افزود که برای حفظ تمامیت فرآیندهای بازرسی، جزئیات مربوط به این بررسی‌ها «به صورت عمومی فاش نمی‌شود».

وزارت کشور در ادامه افزود که بریتانیا «توافق‌نامه‌های متعددی با کشورها دارد که امکان به اشتراک‌گذاری اطلاعات سوءپیشینه کیفری را فراهم می‌کند» و اقدامات اجرایی مهاجرتی در حال حاضر در بالاترین سطح خود در تاریخ بریتانیا قرار دارد، به طوری که آمار بازداشت‌ها برای کار غیرقانونی، ۸۳ درصد افزایش یافته است.