دردسرهای جهانی ترامپ در آستانه انتخابات سرنوشت‌ساز بیشتر شده است

در حالی که تنها چند هفته تا برگزاری انتخاباتی باقی مانده که کنترل کنگره را مشخص خواهد کرد و رای‌دهندگان آمریکایی در برخی ایالت‌های رقابتی از هم‌اکنون رای دادن را آغاز کرده‌اند، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای حل یکی از فوری‌ترین مشکلات خود نگاهش را به خارج از مرزها و به‌ویژه به روسیه دوخته است.

با این حال، تحولات جهانی به‌ندرت راه‌حل‌های آسان ارائه می‌کنند و رویدادهای خارج از آمریکا ممکن است تلاش‌های او برای کاهش قیمت سوخت را، پیش از آن‌که دستاورد سیاسی ملموسی برایش به همراه داشته باشند، با مشکل روبه‌رو کنند.

آخر هفته‌ای پرالتهاب از عصر جمعه آغاز شد؛ زمانی که ترامپ از توافقی تازه با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، خبر داد که بر اساس آن آمریکا قرار است در ماه‌های آینده صدها هزار تن گازوئیل روسیه دریافت کند.

قیمت بالای انرژی، به‌ویژه در ایالت‌های کشاورزی غرب میانه آمریکا که برای به‌کار انداختن ماشین‌آلات کشاورزی و رساندن محصولات خود به بازار به گازوئیل وابسته‌اند، به‌تدریج به یکی از مهم‌ترین عوامل نارضایتی رای‌دهندگان آمریکایی تبدیل شده است.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند بسیاری از آنها جنگ با ایران را عامل اصلی مشکلات خود می‌دانند و در نتیجه، میزان حمایت از دونالد ترامپ و همچنین رضایت از نحوه مدیریت او در جنگ و به‌خصوص عملکردش در حوزه اقتصاد، به‌شدت کاهش یافته است.

ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، توافق با روسیه را اقدامی برای «کاهش قیمت‌ها برای آمریکایی‌ها» توصیف کرد و همزمان به وزارت دارایی دستور داد محدودیت‌های آمریکا را که مانع فروش گازوئیل روسیه در بازارهای جهانی می‌شد، تعلیق کند.

دو روز بعد، ترامپ بار دیگر در شبکه اجتماعی خود از توافقی تازه میان روسیه و اوکراین برای آتش‌بس در بخش انرژی خبر داد.

اما واقعیت، پیچیده‌تر از این بود.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، گفت از پیش در جریان این توافق قرار نگرفته بود، هرچند افزود کشورش به آن پایبند خواهد ماند. روسیه نیز از سوی خود سکوت اختیار کرد. اما موج تازه‌ای از حملات را علیه نیروگاه‌های برق اوکراین آغاز کرد.

زلنسکی با لحنی کنایه‌آمیز گفت: «مشخص است که پوتین تروث سوشال را نمی‌خواند.»

او افزود: «اگر روسیه در زمستان امسال با آتش‌بس در بخش انرژی موافقت نکند، ما نیز پاسخ خواهیم داد.»

روابط دونالد ترامپ و ولودیمیر زلنسکی در سراسر دومین دوره ریاست‌جمهوری او پرتنش و پر فراز و نشیب بوده است. رئیس‌جمهور آمریکا گاه روسیه و گاه اوکراین را مسئول ادامه جنگی می‌داند که پیش‌تر گفته بود پس از بازگشتش به کاخ سفید، پایان دادن به آن کار آسانی خواهد بود.

در روزهای اخیر، زلنسکی بیش از هر کس دیگری هدف خشم ترامپ بوده است؛ چون حملات اوکراین به زیرساخت‌های نفتی روسیه به کمبود انرژی در بازارهای جهانی دامن زده است.

ترامپ در کاخ سفید به خبرنگاران گفت زمان آن فرا رسیده است که اوکراین رئیس‌جمهوری جدیدی داشته باشد. هم روزنامه فایننشال تایمز و هم شبکه سی‌ان‌ان گزارش داده‌اند که آمریکا تهدید کرده است اگر زلنسکی حملات به پالایشگاه‌های روسیه را متوقف نکند، فروش تسلیحات و تبادل اطلاعات با اوکراین را قطع خواهد کرد. ترامپ گفت: «بهتر است زلنسکی هرچه زودتر این کار را متوقف کند.»

تری هینز، بنیان‌گذار اندیشکده مستقل «پانجیا پالیسی»، به بی‌بی‌سی گفت: «فکر می‌کنم رئیس‌جمهور سابقه‌ای طولانی، در حدود یک دهه، در حمله لفظی به افرادی دارد که آن‌طور که او می‌خواهد و در زمانی که او می‌خواهد عمل نمی‌کنند.»

اکنون به نظر می‌رسد که ترامپ در تمجید از «آتش‌بس انرژی» بار دیگر به روشی آشنا متوسل شده باشد: اعلام یک توافق پیش از آن‌که نهایی و اجرایی شود. او پیش‌تر نیز، برای مثال، آتش‌بس‌هایی در خاورمیانه و توافق‌های گسترده صلح را زودتر از موعد اعلام کرده بود.

چه این رفتار ناشی از بی‌صبری رئیس‌جمهور در برابر کندی روند دیپلماسی باشد و چه تاکتیکی مذاکره‌ای برای به سرانجام رساندن یک توافق، نتیجه یکسان است: موجی از سردرگمی و تکاپو برای درک معنای توافق اعلام‌شده و نحوه واکنش به آن.

و این واکنش‌ها نیز چندان به طول نینجامید.

مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، که در عرصه بین‌المللی به یکی از منتقدان صریح رئیس‌جمهور آمریکا تبدیل شده است، از «آتش‌بس در بخش انرژی» حمایت قاطع کرد، اما توافق گازوئیل با روسیه را اقدامی دانست که صلح و ثبات در اروپا را تضعیف می‌کند و به روسیه امکان می‌دهد «جنگ غیرقانونی و غیرقابل توجیه خود علیه اوکراین» را تامین مالی کند.

در داخل آمریکا نیز اعلام توافق گازوئیلی ترامپ با واکنش‌های مشابهی روبه‌رو شد؛ حتی در میان اعضای حزب خودش. چهار سناتور جمهوری‌خواه با پیوستن به دموکرات‌ها در نامه‌ای از رئیس‌جمهور خواستند که «فورا از این تصمیم عقب‌نشینی کند».

این سناتورها در بیانیه‌ای نوشتند: «کنگره در سال ۲۰۲۲ به‌صراحت واردات انرژی از روسیه را ممنوع کرد تا از تامین مالی جنگ بی‌رحمانه پوتین علیه اوکراین با دلارهای آمریکایی جلوگیری شود. تصمیم رئیس‌جمهور ترامپ برای اجازه دادن به واردات گازوئیل روسیه به آمریکا، مستقیما با آن قانون در تضاد است.»

آنچه بیش از انتقادها می‌تواند برای رئیس‌جمهور دردسرساز باشد، این است که آتش‌بس اعلام‌شده تاکنون تاثیر چندانی بر قیمت گازوئیل نگذاشته است؛ قیمتی که هرچند از رکوردهای تاریخی خود پایین‌تر مانده، همچنان به‌مراتب بالاتر از شش دلار به ازای هر گالن است.

در همین حال، همزمان با تحولات تازه در جنگ روسیه و اوکراین، دور جدید خشونت‌ها در خاورمیانه نیز تهدید می‌کند بازارهای جهانی انرژی را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد؛ صرف‌نظر از اینکه در مورد نفت روسیه چه اتفاقی رخ خواهد داد.

موجی از حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، از جمله حمله به فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی که در آخر هفته دست‌کم ۱۳ کشته برجای گذاشت، خطر تشدید درگیری‌ را افزایش داده است که نزدیک به یک دهه ادامه داشته و در طول جنگ آمریکا و ایران نیز همچنان ادامه داشت.

مایکل راتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی، به بی‌بی‌سی گفت: «حوثی‌ها با این حملات می‌خواهند این پیام را منتقل کنند که فقط مراکز نظامی یا زیرساخت‌های انرژی را هدف قرار نمی‌دهند؛ آنها به فرودگاه‌های غیرنظامی نیز حمله خواهند کرد، حملاتی که می‌تواند جان شمار زیادی از مردم را بگیرد.»

به گفته مایکل راتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی، جنگ میان آمریکا و ایران درگیری‌ بود که هیچ‌یک از کشورهای عرب منطقه خواهان آن نبودند و حملات اخیر حوثی‌ها نیز پیامدی قابل پیش‌بینی از همین وضعیت است.

او هشدار داد که در شرایطی که آمریکا و ایران همچنان در یک رویارویی طولانی‌مدت قرار دارند، هر دور تازه‌ای از درگیری‌ها می‌تواند به گسترش تنش در منطقه منجر شود و بار دیگر قیمت نفت را به‌شدت افزایش دهد.

راتنی گفت: «فکر می‌کنم اوضاع پیش از آنکه واقعا رو به کاهش تنش برود، وخیم‌تر خواهد شد.»

در هفته‌های اخیر، ترامپ اوکراین را، نه خاورمیانه را، عامل اصلی مشکلات بازار جهانی انرژی معرفی کرده است. او به افزایش رفت‌وآمد نفتکش‌ها از تنگه هرمز اشاره می‌کند؛ آبراهی که به دلیل تهدیدهای نظامی ایران عملا بسته شده بود.

ممکن است این فقط نوعی دلخوش‌کردن خود باشد؛ تلاشی برای متقاعد کردن افکار عمومی آمریکا به این‌که خشم خود از قیمت‌های انرژی را متوجه جنگی کنند که در دوران رئیس‌جمهوری دیگری آغاز شد.

اما در هر مقطع، تنها یک رئیس‌جمهور بر سر کار است. و رای‌دهندگان آمریکایی هنگام انداختن رای خود به صندوق، معمولا کسانی را مسئول می‌دانند که در آن زمان قدرت را در دست دارند.

پس از آخر هفته‌ای پرتنش که بار دیگر نشان داد برای بحران جهانی انرژی راه‌حل ساده‌ای وجود ندارد، شاید این بدترین خبر ممکن برای رئیس‌جمهور آمریکا باشد.