چرا تغییر نام فرماندهی «هند-اقیانوس آرام» نگرانی‌هایی در هند ایجاد کرده است؟

دولت دونالد ترامپ بار دیگر نام فرماندهی نظامی خود در اقیانوس آرام را تغییر داده است و همین موضوع در هند بحث‌های گسترده‌ای به راه انداخته است.

فرماندهی اقیانوس هند-آرام ایالات متحده آمریکا قرار است از این پس فرماندهی اقیانوس آرام خوانده شود.

این ستاد فرماندهی در اول ژانویه ۱۹۴۷ با دستور هری ترومن تأسیس شد و قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین ستاد فرماندهی‌ آمریکا است.

دولت ترامپ نخستین بار در سال ۲۰۱۸ نام این فرماندهی را به «اقیانوس هند-آرام» تغییر داد، اما اکنون پس از هشت سال، بار دیگر نام آن را تغییر داده و عنوان پیشینش را بازگردانده است.

هرچند ایالات متحده می‌گوید هدف از بازگرداندن نام قدیمی این فرماندهی، ادای احترام به میراث تاریخی آن است، در هند این نگرانی مطرح شده است که آیا ایالات متحده در حوزه همکاری‌های دفاعی بیش از پیش از هند فاصله گرفته است؟

رسانه‌های هندی گزارش داده‌اند که در نقشه منتشرشده از مناطق تحت پوشش فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا، کشمیر تحت اداره پاکستان بخشی از پاکستان نشان داده شده است.

البته در همین نقشه، کشمیر تحت اداره هند نیز بخشی از هند نشان داده شده است.

چرا وزارت دفاع ایالات متحده نام این فرماندهی را تغییر داد؟

وزارت دفاع ایالات متحده اعلام کرد که نام «فرماندهی اقیانوس هند-آرام ایالات متحده» بار دیگر به «فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا» تغییر می‌کند.

در این بیانیه آمده است که این فرماندهی ۷۰ سال پیش به دستور هری ترومن، رئیس‌جمهوری وقت تاسیس شد و «قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین» فرماندهی رزمی مشترک ایالات متحده است.

وزارت دفاع آمریکا می‌گوید هدف از بازگرداندن نام فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا، ادای احترام به میراث تاریخی این فرماندهی است، چون این نام «در میان همه کسانی که در اقیانوس آرام خدمت می‌کنند، حس افتخار و روحیه جمعی را تقویت می‌کند».

به گفته این وزارتخانه، «از نقش مهم این فرماندهی در ایجاد ساختار امنیتی منطقه‌ای پس از جنگ جهانی دوم گرفته تا هماهنگی نیروهای مشترک در جنگ کره، جنگ ویتنام و عملیات‌های بشردوستانه بی‌شمار، نام فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا بازتاب‌دهنده دهه‌ها میراث نظامی و مشارکت‌های پایدار منطقه‌ای است.»

وزارت دفاع آمریکا درباره محدوده مسئولیت‌های فرماندهی اقیانوس آرام گفته است که مناطق تحت پوشش این فرماندهی از آب‌های نزدیک ساحل غربی ایالات متحده تا مرز غربی هند را در بر می‌گیرد.

به گفته این وزارتخانه، در مناطق تحت پوشش این فرماندهی هیچ تغییری ایجاد نمی‌شود.

وزارت دفاع آمریکا همچنین می‌گوید «ماموریت اصلی این فرماندهی تغییر نکرده و تعهد آن به همکاری با متحدان و شرکای منطقه‌ای برای حفظ منطقه‌ای آزاد و باز همچنان پابرجاست.»

تردیدها و نگرانی‌ها در هند

در هند، شماری از رهبران سیاسی، تحلیلگران دفاعی و کاربران به این اقدام آمریکا واکنش نشان داده‌اند.

شاشی تارور، رهبر حزب مخالف کنگره و وزیر خارجه پیشین هند، در واکنش به این تحول این پرسش را مطرح کرده است که آیا این اقدام «میخ دیگری بر تابوت ائتلاف کواد» است؟

ائتلاف کواد مشارکت دیپلماتیکی میان ایالات متحده، استرالیا، هند و ژاپن است که می‌گوید هدفش حمایت از منطقه‌ای آزاد، باز و بدون مانع در این منطقه است.

پراوین ساونی، تحلیلگر دفاعی هندی، این اقدام آمریکا را «بسیار مهم» توصیف کرده است.

او می‌گوید پس از این تصمیم، دیگر نقش راهبردی برای هند باقی نمانده است. «به زبان ساده، ایالات متحده اکنون در منطقه آسیا-پاسیفیک دیگر هیچ نیاز ژئوپولیتیکی به هند ندارد.»

او می‌گوید در منطقه جنوب آسیا که به‌اصطلاح «حیاط خلوت» هند خوانده می‌شد، «از این پس چین و پاکستان نفوذ جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی و نظامی خواهند داشت».

اسمیتا پراکاش، سردبیر ایژن نیوز اینترنشنال، می‌پرسد آیا معنای این اقدام آن است که «اقیانوس هند از راهبرد و سیاست ایالات متحده کنار گذاشته شده است؟»

امیتاب دوبی، از اعضای بخش تحقیقات حزب کنگره، استدلال آمریکا در سال ۲۰۱۸ برای تغییر نام این فرماندهی به اقیانوس هند-آرام را یادآوری کرده است. او می‌گوید جیمز متیس، وزیر دفاع وقت، در توضیح این تصمیم در آن زمان گفته بود: «ما باید بپذیریم که اهمیت اقیانوس هند در حال افزایش است، اهمیت شبه‌قاره در حال افزایش است و بی‌تردید اهمیت خود هند نیز رو به افزایش است. بنابراین می‌خواهم مطمئن شوم که نام این فرماندهی بازتاب‌دهنده واقعیت باشد، واقعیتی که در حال تغییر است.»

امیتاب دوبی در واکنش به این تحول گفته است که ظاهرا آن واقعیت نیز اکنون تغییر کرده است.

اما به گفته دریک گراسمن، بنیان‌گذار سازمان ایندو-پاسیفیک سولوشنز، این تحول نشان‌دهنده رویکردی کمتر تهاجمی در برابر چین است.

او می‌گوید «عجیب است» که ترامپ خود در سال ۲۰۱۸، در نخستین دوره ریاست‌جمهوری‌اش، این نام را تغییر داد و اکنون در سال ۲۰۲۶، در دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش، همان تصمیم را پس گرفته است. «اما به نظر من، ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود. دولت دوم ترامپ فعالانه در حال بازنگری در مفهوم اقیانوس هند-آرام به‌عنوان یک چارچوب ژئواستراتژیک است.»

«در واقع، او در بیانیه‌های رسمی چندین بار از اصطلاح آسیا-پاسیفیک هم استفاده کرده است. این نشان می‌دهد که در قبال چین رویکردی کمتر تهاجمی در پیش گرفته شده و به‌جای آن، تعامل بیشتر در اولویت قرار دارد.»

ژنرال دی‌پی پاندی این موضوع را نشانه‌ای از «محدودیت‌های قدرت آمریکا» می‌داند. او می‌گوید: «هند باید پیش‌قدم شود و بدون اتکا به آمریکا، مسئولیت دریاها و اقیانوس‌های پیرامون خود را بر عهده بگیرد.»

او می‌افزاید: «اسرائیل، مردم ایران، ناتو و اوکراین نمونه‌هایی هستند که می‌توان از آن‌ها درس گرفت. و چین؟ می‌توان آن را مدیریت کرد. برای تقویت امنیت کلی منطقه سرمایه‌گذاری کنید.»

او معتقد است هند باید برای تضمین امنیت، در پایگاه‌های نظامی اندامان و لاکشادویپ سرمایه‌گذاری کند.

مایکل کوگلمان، از شورای آتلانتیک، معتقد است روابط هند و آمریکا در هفته‌های اخیر «تا حدی ثبات یافته است، اما شاید تنها پس از پایان دوران ترامپ به‌طور کامل ترمیم شود.»

او می‌گوید دیدار اخیر ترامپ و مودی در جریان نشست گروه هفت «آغاز تازه‌ای نیست».

به گفته کوگلمان، با وجود سفر اخیر مارکو روبیو و تلاش‌های سرجیو گور، سفیر ایالات متحده در هند، برای بهبود روابط، در هند همچنان «بی‌اعتمادی وجود دارد».

فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا دقیقا چیست؟

وب‌سایت فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا می‌گوید این فرماندهی یکی از شش فرماندهی رزمی جغرافیایی ایالات متحده است که در چارچوب «طرح فرماندهی یکپارچه» وزارت دفاع تعریف شده‌اند.

به نوشته این وب‌سایت، فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا «بیش از هر فرماندهی رزمی جغرافیایی دیگر، بخش‌های گسترده‌تری از جهان را پوشش می‌دهد و با محدوده پنج فرماندهی رزمی جغرافیایی دیگر هم‌مرز است».

این فرماندهی مسئولیت سازمان‌دهی و هماهنگ‌سازی نیروهای ارتش، نیروی دریایی، نیروی هوایی و تفنگداران دریایی را بر عهده دارد. فرمانده فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا زیر نظر وزیر دفاع قرار دارد و در نهایت در برابر رئیس‌جمهوری ایالات متحده پاسخ‌گوست.

چندین فرماندهی جزئی و فرماندهی فرعی متحد نیز از او پشتیبانی می‌کنند. این فرماندهی‌ها شامل فرماندهی‌های فرعی کره و ژاپن، فرماندهی عملیات ویژه اقیانوس آرام، ناوگان اقیانوس آرام، نیروهای تفنگداران دریایی اقیانوس آرام، نیروهای هوایی و ارتش می‌شوند.

وب‌سایت فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا اهمیت این فرماندهی را از آن رو می‌داند که منطقه تحت پوشش آن «در کنار دو اقتصاد از سه اقتصاد بزرگ جهان، ۱۰ کشور از ۱۴ کشور دارای کوچک‌ترین اقتصادهای جهان را نیز در بر می‌گیرد».

در همین منطقه «پرجمعیت‌ترین کشور جهان، بزرگ‌ترین دموکراسی جهان و بزرگ‌ترین کشور با اکثریت مسلمان» قرار دارند و به همین دلیل، دامنه جغرافیایی و سیاسی آن برای ایالات متحده اهمیت ویژه‌ای دارد.

این وب‌سایت همچنین می‌گوید بیش از یک‌سوم کشورهای آسیا-اقیانوسیه، کشورهای جزیره‌ای کوچک هستند و کوچک‌ترین جمهوری جهان و کوچک‌ترین کشور آسیا نیز در میان آن‌ها قرار دارند.

بر اساس اطلاعات منتشرشده در این وب‌سایت، این منطقه «یکی از محرک‌های مهم اقتصاد جهانی است و پررفت‌وآمدترین گذرگاه‌های دریایی بین‌المللی جهان و ۹ بندر از ۱۰ بندر بزرگ جهان را در خود جای داده است».

در ادامه آمده است: «آسیا-پاسیفیک همچنین منطقه‌ای با حضور گسترده نظامی است که هفت ارتش از ۱۰ ارتش دائمی بزرگ جهان و پنج کشور هسته‌ای در آن قرار دارند. با توجه به این شرایط، پیچیدگی راهبردی پیش روی این منطقه منحصربه‌فرد است.»

این وب‌سایت در توضیح ماموریت فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا نیز هدف این فرماندهی را حفاظت و دفاع از ایالات متحده، مردم این کشور و منافع آن اعلام کرده است.