شورای حکام آژانس قطعنامه ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت را تصویب کرد

شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قطعنامه پیشنهادی برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت را تصویب کرد.

این برای نخستین بار در ۲۰ سال گذشته است که پرونده ایران به دلیل آنچه «نقض تعهداتش در زمینه منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای» خوانده شده به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داده می‌شود.

در اولین واکنش به این اقدام کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه ایران، در ایکس نوشت: «به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان ایران حمله می‌کنند، روند عادی راستی‌آزمایی را مختل می‌کنند و بعد همان اختلال را دستاویز صدور قطعنامه در شورای حکام قرار می‌دهند. با این فضاسازی‌ها نه می‌توانید شکست سیاست‌ها و اقدامات خود را جبران کنید و نه می‌توانید در شورای امنیت کاری از پیش ببرید.»

محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیانچارشنبه شب در واکنش به این قطعنامه در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «تصویب قطعنامه شورای حکام علیه برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران به پیشنهاد صاحبان بمب اتم، عاملان هیروشیما و ناقضان برجام، نماد استانداردهای دوگانه جهان است. ملت ایران بر حقوق قانونی و راهبرد انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای ایستاده است.»

ایران پیش از تصویب این تصمیم در آژآنس، هشدار داده بود که در صورت ارجاع پرونده به شورای امنیت سازمان ملل متحد، ممکن است در همکاری خود با آژانس بازبینی کند.

این قطعنامه در ادامه قطعنامه‌ای است که در ۱۲ ژوئن سال گذشته تصویب شد و یک روز پس از آن اسرائیل حملات خود به تاسیسات هسته‌ای ایران را آغاز کرد. آمریکا نیز در جریان همان جنگ به تاسیسات هسته‌ای ایران حمله کرد و دونالد ترامپ مدعی شد که تاسیسات هسته‌ای ایران کاملا نابود شده است.

پیش‌تر بی‌بی‌سی فارسی نسخه‌ای از پیش‌نویس قطعنامه پیشنهادی آمریکا، فرانسه، بریتانیا و آلمان به شورای حکام را دید. این قطعنامه ایران را به «عدم پایبندی» به توافق پادمان در چهارچوب پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای متهم می‌کند.

بر اساس گزارش‌ها قطعنامه با ۲۳ رای موافق، سه رای مخالف و هشت رای ممتنع تصویب شد.

بنابر گزارش‌ها، روسیه، چین و نیجر به این قطعنامه رای منفی دادند.

ایران پیش از تصویب این قطعنامه خواستار بررسی ممنوعیت حمله به تاسیسات هسته‌ای در کنفرانس آژانس شده بود.

نمایندگی دائم ایران در وین در یادداشتی به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از این سازمان خواست «ممنوعیت همه اشکال حمله و تهدید به حمله علیه سایت‌ها و تأسیسات هسته‌ای» را در دستور کار هفتادمین کنفرانس عمومی خود قرار دهد.

ایران خواستار بررسی این موضوع در نشست عمومی کشورهای عضو شده است.

در یادداشت ایران آمده که مواضع کشورهای عضو در نشست‌های شورای حکام، کنفرانس عمومی و شورای امنیت سازمان ملل متحد، درباره حمله به تاسیسات تحت نظارت آژانس «نگرانی جدی» ایجاد کرده است.

تاسیسات هسته‌ای ایران در جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفت.

ایران پس از این حملات اعلام کرد اجازه بازرسی از تاسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده خود را به آژانس نمی‌دهد.

ارجاع به شورای امنیت، گره‌گشایی یا کورتر شدن گره پرونده هسته‌ای؟

بهرنگ تاج‌دین، بی‌بی‌سی فارسی، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی - وین

در شورای حکام بر خلاف شورای امنیت سازمان ملل، هیچ کشوری حق وتو ندارد. همین است که پیش از آغاز این نشست، غربی‌ها مطمئن بودند که قطعنامه پیشنهادی‌شان رأی می‌آورد.

اگرچه تنها سه کشور از ۳۵ کشور عضو شورای حکام به قطعنامه رأی مخالف دادند، ولی برای ایران، هویت این مخالفان مهم‌تر از کمیتشان بود. چرا که روسیه و چین در شورای امنیت حق وتو دارند.

همین می‌تواند نقطه تفاوت اصلی بین این ارجاع و ارجاع سال ۱۳۸۴ پرونده ایران به شورای امنیت باشد. در آن زمان، چین و روسیه به قطعنامه‌های پیاپی شورای امنیت در محکومیت و تحریم ایران رأی موافق دادند.

ولی این بار مقام‌های جمهوری اسلامی امیدوارند که پکن و مسکو پشت آن‌ها را خالی نکنند و در شورای امنیت جلوی تصویب مجازات‌های تازه علیه ایران را بگیرند.

شاید همین حمایت روسیه و چین است که باعث می‌شود غربی‌ها امید چندانی به اثربخش بودن این اقدام نداشته باشند. یک دیپلمات ارشد اروپایی این هفته به بی‌بی‌سی فارسی گفت که چهار کشور حامی قطعنامه هم فکر نمی‌کنند که ارجاع پرونده به شورای امنیت بتواند تغییری اساسی در تعاملات ایران و آژانس ایجاد کند و باعث باز شدن درهای تأسیسات بمباران‌شده ایران به روی بازرسان این نهاد سازمان ملل بشود.

سؤال این است که چرا غربی‌ها در این مقطع دست به چنین کاری زده‌اند؟ پاسخ دیپلمات‌ها این بود که این، خاتمه فرآیندی است که از مدت‌ها قبل شروع شده و حالا واضح است دیگر مذاکره و فشار در چهارچوب شورای حکام، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای به جایی نمی‌رسد.

از صحبت‌های دیپلمات‌های غربی در آژانس چنین برمی‌آید که از ابهام و ندانستن صبرشان لبریز شده است. نمی‌دانند که ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران کجاست و چه بر سرشان آمده است؛ وضع تأسیسات غنی‌سازی نطنز و فردو در چه حال است؛ و در مکان‌های دیگر از جمله کوه کلنگ چه می‌گذرد.

همین «ابهام، ابهام، ابهام» ظاهراً کافی بوده که بگویند از آن‌جا که آژانس اطلاعات و دسترسی‌های لازم برای تأیید برنامه هسته‌ای ایران را ندارد، در نتیجه ایران توافق پادمان و معاهده ان‌پی‌تی را رعایت نکرده و پرونده باید به مرجع بالاتر (شورای امنیت) فرستاده شود؛ شاید که فرجی حاصل شد.

اگر همه طرف‌های این مناقشه بر مواضع فعلی‌شان بمانند، یعنی غرب و متحدانش اعتراض‌های ایران درباره اثرات جنگ را وارد ندانند، جمهوری اسلامی همکاری با آژانس را به توافقی جامع برای پایان مخاصمه نظامی با آمریکا و اسرائیل منوط کند، و چین و روسیه به حمایت از ایران در شورای امنیت هم ادامه بدهند، شاید گره این ماجرا همچنان کور بماند.