زندگی زیر فشار تورم در ایران؛ از فروش دارایی‌ها تا خریدهای نسیه

گرانی سرسام‌آور کالاها گریبان مردم ایران را گرفته است. امروز قیمت هر کیلو شکر برای مصرف‌کننده ۱۲۵ هزار تومان تعیین شد. پیشتر گزارش‌ها حاکی از آن بود که هر شانه تخم مرغ ۶۰۰ هزار تومان به فروش می‌رسد. در همین حال با تصویب دولت ایران طرحی اجرا خواهد شد که در آن شهروندان می‌توانند خرید خود را «نسیه» انجام دهند.

هر چند زندگی در کنار تورم فزاینده برای شهروندان ایرانی طی دهه‌های گذشته پدیده غریبی نبوده است، اما این روزها فصل جدیدی از گرانی قیمت‌ها به روی آنها باز شده است.

این جهش در ابتدا با افزایش نرخ ارز در دی ماه و اعتراضات و سرکوب متعاقب آن شروع شد که با جنگ و محاصره تنگه هرمز، قطعی اینترنت و موج بیکاری‌های هم ادامه یافته است.

امروز چهارشنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، انجمن صنفی کارخانه‌های قند و شکر ایران اعلام کرد که قیمت جدید شکر در هر کیلوگرم بسته‌بندی، با احتساب مالیات ارزش افزوده برای مصرف‌کننده نهایی ۱۲۵ هزار تومان تعیین شد. در اسفند ۱۴۰۴ و اوایل فروردین هر کیلو شکر بسته‌بندی برای مصرف‌کننده ۹۵ هزار تومان بود.

طی هفته‌های اخیر شهروندان ایرانی شاهد تورم فزاینده‌ای در کالاهای اساسی بوده‌اند؛ در یک نمونه گزارش‌ها حاکی از آن است که هر شانه تخم مرغ به حدود ۶۰۰ هزار تومان رسیده است که با این احتساب هر عدد تخم‌مرغ حدود ۲۰ هزار تومان است.

اینها تنها نمونه‌ای از دهها اقلامی است که این روزها، برق از سر مشتریان می‌پراند.

وضعیت موجود باعث شده بعضی از شهروندان با فروش دارایی‌هایی نظیر طلا به گذران زندگی بپردازند.

رسانه‌های ایران امروز گزارش دادند که با تصویب دولت، طرحی اجرا خواهد شد که در آن شهروندان می‌توانند خرید خود را «نسیه» انجام دهند که ضمانت آن یارانه فرد خواهد بود.

در این طرح، خانوارهای یارانه‌بگیر می‌توانند هر ۲ ماه یک بار، تا سقف یارانه خود، کالاهای اساسی را به‌صورت اعتباری از فروشگاه‌‌ها بخرند.

گفته می‌شود که اعتبار این طرح توسط «بخش خصوصی» تامین می‌شود.

راه‌اندازی این طرح نشان از این دارد که دولت جمهوری اسلامی به‌دلیل محدودیت منابع مالی هیچ‌گونه مکانیزم حمایتی برای مقابله با تورم را ندارد.

روزنامه دنیای اقتصاد اخیرا سه سناریو درباره تورم امسال(۱۴۰۵) ارائه کرده است.

بر اساس برآورد این روزنامه، نرخ تورم در ایران در صورت توافق با ایالات متحده، در «خوش‌بینانه‌ترین حالت» ۴۹ درصد خواهد بود.

دنیای اقتصاد می‌گوید که تداوم «وضعیت نه جنگ نه صلح» یعنی وضعیتی مشابه پس از جنگ ۱۲ روزه تا پیش از حمله آمریکا و اسرائیل در اسفند ماه، به تورم ۶۷ درصدی می‌رسد و در صورتی هم که جنگ ادامه پیدا کند، اقتصاد ایران شاهد ابرتورم ۱۲۳ درصدی خواهد بود.

جهش دوباره قیمت ارز وطلا

بازار ارز و طلا امروز شاهد جهش شدید قیمت‌ها در بازار ارز و طلا بود.

هر دلار آمریکا به بالای ۱۸۰ هزار تومان رسید که در مقایسه با دیروز بیش از ۱۶ هزار تومان افزایش داشت.

بر اساس اعلام کانال‌های اعلام نرخ ارز در معاملات امروز هر یورو، واحد پول کشورهای عضو اتحادیه اروپا، بیش از ۲۱۰ هزار تومان و هر پوند انگلیس بیش از ۲۴۰ هزار تومان بود.

در بازار طلا هم وضعیت مشابه بود و این بازار متاثر از افزایش نرخ ارز امروز شاهد جهش شدید قیمت‌ها بود.

هر تمام سکه طلای طرح جدید که روز دوشنبه ۸ اردیبهشت، حدود ۱۸۵ میلیون تومان بود امروز به بیش از ۲۰۹ میلیون تومان هم رسید.

عوامل مختلفی در جهش قیمت ارز و طلا دخیل بوده‌اند.

نبود راه‌ حل فوری برای پایان یافتن به بحران تنگه هرمز و ادامه محاصره دریایی ایران که فروش نفت ایران را مستقیما محدود می‌کند، مجددا بر نگرانی‌ها درباره کاهش بیشتر ارزش پول ملی ایران دامن زده است و بعضی به سراغ دارایی‌های امن نظیر دلار و طلا رفته‌اند تا ارزش دارایی‌های خود را حفظ کنند.

دونالد ترامپ خسارت ایران از بسته شدن تنگه هرمز را روزانه «۵۰۰ میلیون دلار» اعلام کرده است.

در همین حال بن‌بست در مذاکرات صلح میان ایران و آمریکا با میانج‌گری پاکستان، عده‌ای را به بازار ارز و طلا روانه کرده است.

افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی و چشم‌انداز منفی اقتصاد ایران در ماه‌های آینده از دیگر عواملی هستند که تقاضا را در بازار ارز به‌شدت بالا برده‌اند.

قیمت‌های نجومی زیر سایه «نه جنگ، نه صلح»

شهروندان ایرانی این روزها از گرانی سرسام آور اقلام، نه لوکس، بلکه اقلام اساسی برای گذران زندگی رومزه می‌گویند که ادامه این روند معادل «قحطی مدرن» است به این تعبیر که در بازار اجناس موجودند اما قدرت خرید نیست.

البته تورم طی سال‌های اخیر به‌ویژه در اقلام خوراکی تشدید شده بود؛ به‌عنوان مثال کاهش سرانه مصرف گوشت در ایران محدود به ماه‌های اخیر نبوده است وفقط در این مدت بر شدت آن افزوده شده است.

بانک مرکزی ایران نرخ تورم دوازده ماه منتهی به فروردین ۱۴۰۵ را ۵۰/۶ درصد اعلام کرده است هر چند منابع مستقل این ارقام را بالاتر می‌دانند.

حمله آمریکا و اسرائیل به تاسیسات مرتبط با پتروشیمی، با افزایش هزینه‌های تولید، قیمت بعضی از اقلام مانند روغن را بالا برده است.

بر اساس گزارش‌های میدانی این روزها قیمت یک ساندویچ و نوشابه در تهران به حدود نیم میلیون تومان می‌رسد.

جهش شدید قیمت‌ها باعث شده سهم خوراکی در دهک‌های پایین‌تر از حداقل گذشته هم کمتر شود.

از همین رو در خانوارهای پرجمعیت صرفه‌جویی دیگر مانند قبل چاره‌ساز نیست.

این گرانی البته بازارهایی نظیر خودرو را هم متاثر کرده است.

قیمت دنا پلاس اتوماتیک امروز با افزایش ۱۰۰ میلیون تومانی به دو میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان رسید.

تارا اتوماتیک (وی-۴) در مقایسه با دیروز ۱۳۰ میلیون تومان گران‌تر شد و دو میلیارد و ۷۸۰ میلیون تومان معامله می‌شود.

فروشندگان خودرو آسیب دیدن فولاد مبارکه در جنگ و نایاب شدن ورق فولاد را دلیل افزایش قیمت‌ها اعلام کرده‌اند.

به همه این موارد باید قطعی تعمدی اینترنت را که موجب از دست رفتن شغل بسیاری شده و خواهد شد را هم اضافه کرد.

بر اساس برآورد کارشناسی اتاق بازرگانی ایران خسارت مستقیم قطع اینترنت در ایران ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار در روز است؛ که مجموع خسارت مستقیم و غیرمستقیم این محدودیت به ۷۰ تا۸۰ میلیون دلار در روز می‌رسد.

مسئولان ارشد ایران هم به خسارت روزانه قطعی اینترنت در آن کشور واقف هستند.

ستار هاشمی، وزير ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران نیز ادامه قطع اینترنت در ایران را «تهدید مسقیم اشتغال» برای حدود ۱۰ میلیون نفر دانسته است.

با این وجود هیچ اقدام عملی برای جلوگیری از افزایش خسارت ناشی از قطعی اینترنت در دستور کار دولت و مسئولان جمهوری اسلامی نیست.