نگرانی دهقانان افغان از شیوع ملخ و کفشک؛ وزارت زراعت حکومت طالبان: خسارت جدی نیست

دهقانان در شماری از ولسوالی‌های ولایت هرات از شیوع آفات کفشک و ملخ شکایت دارند و می‌گویند که شیوع این آفات در زمان گل گندم برای آنان مشکلات زیادی را بوجود آورده است.

شیر محمد حاتمی،‌ سخنگوی وزارت زراعت حکومت طالبان، هم در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی هجوم ملخ به کشتزارها در ولایت‌های بدخشان، غور و فاریاب را تایید کرد، اما گفت که کمپین مبارزه با ملخ باعث شده، جلو خسارت به محصولات کشاورزان گرفته شود.

او همچین از شیوع آفت کفشک در ولایت‌های فاریاب، هرات و بادغیس خبرداد و افزود که مبازره علیه کفشک در این ولایت‌ها ادامه دارد و تاکنون خسارت جدی گزارش نشده است.

آقای حاتمی مدعی شد که در حال حاضر مبارزه با این آفات به گونه جدی ادامه دارد، آفت ملخ تاکنون درهیج ولایت خسارت قابل توجهی وارد نکرده است. او افزود که در مورد کفشک هم تیم‌های وزارت زراعت با همکاری دهاقین در حال مبارزه هستند تا از هرگونه خسارت احتمالی جلوگیری شود.

به گفته آقای حاتمی، امسال هم وسایل و ادویه برای مبازره با ملخ در اختیار دهقانان قرار داده شد و هم کمپین عملی مبارزه با آفت کفشک و همزمان، مبازره فیزیکی به‌صورت جدی ادامه دارد و وضعیت تحت کنترل است.

دهقانان در شماری از ولسوالی‌های ولایت هرات می‌گویند که شیوع آفات ملخ و کفشک در زمان گل گندم برای آنان مشکلات زیادی را بوجود آورده است.

امید تیموری، مدیر عامل اتاق تجارت ولایت هرات، به بی‌بی‌سی گفت که برای مبارزه با آفات ملخ و کفشک در مرکز ولسوالی کشک رباط سنگی این ولایت اقداماتی صورت گرفته است.

به گفته او، براساس بررسی‌های انجام‌شده، آفات ملخ و کفشک در برخی از ولسوالی‌های ولایت هرات از جمله کشک رباط سنگی، گلران، کشک کهنه و پشتون زرغون از چند هفته پیش، به‌گونه گسترده شیوع یافته است.

آقای تیموری افزود که به منظور جلوگیری از گسترش بیشتر این آفات و کاهش خسارات وارده به محصولات زراعتی، کارمندان فنی ریاست زراعت با همکاری ولسوال‌های مربوطه و اهالی قریه‌جات، ابتدا مبارزه کیمیاوی را راه‌اندازی کردند و علاوه بر آن به هدف تقویت روند کنترل، استفاده از روش فیزیکی هم در همکاری با یک نهاد امدادرسان روی دست گرفته شده است.

به گفته مدیر عامل اتاق تجارت ولایت هرات، مقام‌های این ولایت تصمیم گرفته‌اند برای مبارزه بهتر فیزیکی با این آفات در بدل هر کیلوگرم ملخ یا کفشک جمع‌آوری‌شده از مزارع، چهار و نیم (۴/۵) کیلوگرم گندم به دهقانان پرداخت کنند. او افزود که مقدار کلی تعیین‌شده برای خریداری، ۲۰ تُن ملخ و کفشک است.

کفشک یا «سن‌گندم» چیست؟

در ویب سایت وزارت زراعت افغانستان آمده که سن گندم ( Sun pest) از جمله خطرناکترین آفاتی بوده که محصولات گندم را متضرر می‌سازد. در برخی مناطق افغانستان این حشرات به نام «کفشک» شناخته می‌شود.

این حشره با مکیدن‌ شیره‌ ساقه‌ و برگ‌های‌ جوان‌ و سبز و جوانه‌های‌ گندم‌ باعث‌ ضعف‌ بوته‌ها، پیچیدگی‌ و خشک‌ شدن‌ برگ‌ها و سفید شدن‌ خوشه‌ها می‌گردد.

این روند باعث کاهش کیفیت گندم شده و دانه‌های آسیب دیده گندم ارزش اقتصادی خود را از دست داده که نه برای بذر مناسب است و نه برای آرد کردن. زیرا بزاقی که سن‌گندم همراه با آنزیم به داخل دانه گندم تزریق می‌کند علاوه بر تخریب ساختار دانه کیفیت پروتئین داخل دانه را هم کاهش می‌دهد.

«سن گندم» درهنگام تغذیه، بزاق همراه با آنزیم را به داخل دانه تزریق می‌کند که باعث تخریب ساختار داخلی دانه و کاهش کیفیت پروتئین موجود در گندم می‌شود.

مبارزه فیزیکی یا کیمیاوی؟

با توجه به اینکه افغانستان یک کشور زراعتی است و بیشتر عاید سرانه مردم این کشور از زراعت تامین می‌شود، شیوع آفاتی مانند ملخ و کفشک می‌تواند منجر به خسارات زیادی شود.

افغانستان دو روش مبازره فیزیکی و کیمیاوی را برای مجادله با این نوع آفات در نظر گرفته است که هر دو اکنون اعمال می‌شود.

در وبسایت وزارت زراعت آمده که بسیاری از آفت کش‌های افغانستان توسط بخش خصوصی وارد، فروش و توزیع می‌شود.

این وزارت افزوده است که آفت‌کش‌هایی که در کشورهای دیگر منع بوده و یا هم تاریخ آن منقضی شده است، در افغانستان بفروش می‌رسند. به گفته این وزارت اعتبار این آفت کش‌ها از بین رفته و حتی اینکه توسط سازمان جهانی صحت بسیار خطرناک معرفی گردیده‌اند ولی باز هم در بازار بفروش می‌رسند.

این سؤال مطرح است که افغانستان می‌تواند با مجادله فیزیکی جلو آفات را بگیرد؟

عبدالغنی غوریانی، معاون پیشین وزارت زارعت، به بی‌بی‌سی گفت: «افغانستان به دلیل اینکه در معرض هجوم آفات قرار دارد، دشوار است که با مبارزه فیزیکی بتواند آفات را کنترل کند. چون در افغانستان سالانه میلیونها ملخ حرکت می‌کند و به صورت فیزیکی به دلیل اینکه این حشرات زود پروازی می‌شوند، مشکل است، برای تحت کنترل در آوردن آن باید ابتدا از آفت‌کش‌های کمیاوی و در نهایت از آفت کش‌های طبیعی کار گرفت.»

او افزود که مجادله فیزیکی در حالت ایده‌آل امکانش است ولی در افغانستان مجادله با ملخ به یک برنامه وسیع نیاز دارد و مبارزه باید همه ساله اجرا شود و این برنامه باید از ماه‌های خزان آغاز شود و در زمستان هم ادامه یابد و در بهار هم چندین مرحله قبل از اینکه ملخ‌ها به پرواز درآیند، اجرا شود.

آقای غوریانی گفت: «تحت کنترل قراردادن آفاتی همانند ملخ به بودجه و دانش نیاز دارد که باید به دهقانان روش مجادله آموزش داده شود.»

اوگفت که در کنار آن، دهقانان هم باید معلومات مشخص از ساحه داشته باشند و آفات را به وزارت زراعت گزارش دهند و این وزارت هم باید درباره روند کنترل جمعیت ملخ‌ها به دهقانان آموزش دهد.

معاون پیشین وزارت زارعت افغانستان، در مورد چرخه زندگی ملخ گفت: «ملخ در فصل پائیز تخمگذاری می‌کند، دهقانان باید زمین خود را در این فصلی از سال از تخم‌های ملخ پاک کنند و نوزادها را از بین ببرند. اگر باقی بمانند در مرحله نوزادی با آنها مبازره صورت گیرد و شناسایی شوند و بعد در مرحله بلوغ قبل از اینکه پروازی شود، باید مبارزه صورت گیرد.»

اقتصاد وابسته به زراعت

اقتصاد افغانستان که قبلاً از دهه‌ها جنگ آسیب دیده بود، پس از قطع میلیاردها دالر کمک‌های منظم بین‌المللی پس از تسلط دوباره طالبان در اگست ۲۰۲۱، گرفتار بحران اقتصادی و فقر گسترده است.

کمک‌های بین‌المللی از جمله امریکا به نهادهای مربوط به ملل متحد از جمله سازمان خوراکه و زراعت (فائو) کاهش یافته است.

پیشتر، نماینده فائو در افغانستان، گفته بود که این کشور در گذشته یک سیستم کنترل ملخ بسیار قوی داشت. اما این سیستم بعد از تسلط طالبان به شدت فرسوده شده است.

این نهاد هشدار داده که اگر با ملخ‌ها مبارزه نشود، ممکن است در سالهای آینده شمارشان ۱۰۰ برابر شود.

آقای غوریانی هم گفت که فائو قبلا همکاری گسترده با افغانستان داشت و اطلاعات وسیعی را در اختیار وزارت زراعت می‌گذاشت که شامل اطلاعات از داخل کشور و حتی کشورهای منطقه بود.

او افزود که در یک مرحله افغانستان برای مجادله با ملخ و کنترل ملخ،‌ حتی با کشورهای همسایه از جمله تاجیکستان همکاری داشت تا ملخ از این کشور وارد افغانستان نشود.