တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု, ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ်

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော ၃၉ မိနစ် ကဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကို ပြောင်းရွှေ့မယ်ဆိုတဲ့သတင်းတွေကြောင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် - NLD ပါတီ ရဲ့ ဗဟိုအလုပ်အမှု‌ဆောင်တချို့ နေပြည်တော်ကို သွားရောက်နေတယ်လို့ ဘီဘီစီကသိရှိရပါတယ်။

   '' ကျွန်တော်တို့ ဥက္ကဋ္ဌကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချမယ်ဆိုတဲ့သတင်းတွေကြားတော့ ကျွန်တော်တို့က တွေ့ခွင့်ရမလားလို့ ကြိုးစားကြည့်မှာပေါ့လေ။ ရှေ့နေတွေလည်း ရောက်နေကြပါပြီ'' လို့ NLD ရဲ့ ဗဟိုအလုပ်အမှု‌ဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဒေါက်တာမျိုးညွန့်ကပြောပါတယ်။

   အာဏာသိမ်းတဲ့ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့ကတည်းက အတိုင်ပင်ခံဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်တို့ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်း ခံထားရတာ ရက်ပေါင်း ၁၉၀၀ ကျော် ရှိလာပြီဖြစ်ပါတယ်။

   ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းကလည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာပြည့်နဲ့ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအသစ် ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေတို့ သွား‌ရောက် တွေ့ဆုံခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်ခဲ့ပါသေးတယ်။

2. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကမှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖန်တီးထုတ်လုပ်သူ ရှင်ဒေဝီ လွတ်ပြီ

   

   ဒီနေ့ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့လွတ်ငြိမ်းထဲမှာ နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသူ ရှင်ဒေဝီပါဝင်လာပြီလို့ မိသားစုဝင်တစ်ဦးက ဘီဘီစီကို အတည်ပြုပါတယ်။

   “သူလွတ်လာတာ သေချာသွားပြီဆိုတာ အတည်ပြုပါတယ်။ ထောင်ပြင်ရောက်ပါပြီ” လို့ မိသားစုဝင်က ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

   သူမလွတ်လာခင် ၂ ရက်လောက်ကမှ သူချစ်ရတဲ့ ကြာဖြူနာမည်နဲ့ ခွေးလေးဆုံးသွားခဲ့တဲ့သတင်းကိုတော့ သူ့ကိုမပြောပြရသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

   မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖန်တီးထုတ်လုပ်သူ ရှင်ဒေဝီဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ မတ်လလွတ်ငြိမ်းမှာ ပါလာပြီလို့ သတင်းထွက်ခဲ့ပေမဲ့ အမှန်တကယ်လွတ်မြောက်ခြင်းမရှိခဲ့တာပါ။

   သူဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာတုန်းက ရန်ကုန်မြို့၊ မြောက်ဥက္ကလာမြို့နယ်က အောင်မင်္ဂလာအဝေးပြေးကွင်းမှာ အွန်လိုင်းကနေမှာယူထားတဲ့ ရိုက်ကူးရေးဒရုန်းကို သွားယူချိန်မှာ စစ်ဆေးဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

   အဲဒီနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီမှာ ပုဒ်မ ၅၀(ည)နဲ့ အင်းစိန်‌ထောင်တွင်းတရားရုံးကနေ ထောင်ဒဏ်တစ်သက်ချမှတ်ခံလိုက်ရတာဖြစ်ပါတယ်။

   ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီလမှာတော့ စစ်‌ကော်မရှင်က ထောင်ဒဏ်တစ်သက်ကနေ ‌ထောင်ဒဏ် ၁၅ နှစ်လျှော့ပေးသူ ၁၄၄ ဦးထဲမှာ သူ ပါဝင်ခဲ့ပြီး နှစ်ရှည်ထောင်ဒဏ်နဲ့ ဆက်လက်အကျဥ်းခံရတာဖြစ်ပါတယ်။

   ၁၉၈၈ ခုနှစ်ကတည်းက စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ဆန့်ကျင်သူ ရှင်ဒေဝီဟာ လူမှုစီးပွားအကျပ် အတည်းကြောင့် ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် အရေးအခင်းအကြောင်း ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်းတင်ရိုက်ကူးခဲ့သူလည်းဖြစ်ပါတယ်။

   သံဃာတွေ ဦးဆောင်တဲ့မြန်မာပြည်တွင်းက ၂၀၁၇ လူထုဆန္ဒပြမှုကို စစ်တပ်က လက်နက်နဲ့အင်အားသုံး ပစ်ခတ်ခဲ့တဲ့အကြောင်း သူ့မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်နဲ့ နိုင်ငံတကာကို သိစေခဲ့တဲ့အမျိုးသမီးသတင်းထောက်တစ်ဦးလည်းဖြစ်ပါတယ်။

   ရှင်ဒေဝဟာ လွတ်လပ်တဲ့အာရှအသံ(RFA) မြန်မာဘာသာဌာနမှာ ပြင်ပဆောင်းပါးရှင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဝါရှင်တန်ဒီစီအခြေစိုက် နိုင်ငံတကာအမျိုးသမီးသတင်းမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်းက ချီးမြှင့်တဲ့ Wallis Annenberg အမျိုးသမီးသတင်းသမားဆုရှင်လည်းဖြစ်ပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကတရုတ်မှာ ဥာဏ်ရည်တု"ကျောက်ပုစွန်"ကိုဘာကြောင့်စွဲလမ်းနေကြလဲ - AI ကဘေဂျင်းရဲ့ မျှော်မှန်းချက်တွေအကြောင်းဘယ်လိုပြောလဲ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   "ခင်ဗျား ပုစွန်လား" ဆိုတဲ့မေးခွန်းက ဝမ် ဆိုတဲ့လူငယ်တစ်ယောက် က ဘီဘီစီကို ပထမဆုံးမေးခဲ့တဲ့ မေးခွန်းပါ။

   မကြာသေးခင်ကာလအတွင်း ဝမ် ဟာ တရုတ်နိုင်ငံမှာ ''lobster-ကျောက်ပုစွန်" လို့ ခေါ်ကြတဲ့ OpenClaw ဆိုတဲ့ AI - အေအိုင်(ဥာဏ်ရည်တု) ကို အလွန်စွဲလမ်းနေခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူ ပြောနေတဲ့သူက သတင်းထောက်မဟုတ်ဘဲ AI ဖြစ်နေတာလားဆိုပြီး ဝမ်က ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်နေပါတယ်။

   AI မဟုတ်ကြောင်း ဝမ် နဲ့ အတည်ပြုပြီးနောက်၊ အဲဒီ နည်းပညာ အင်ဂျင်နီယာလူငယ် ''ဝမ်'' က သူ AI လောကထဲကို ဘယ်လို "နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဝင်ရောက်သွားခဲ့တယ်" ဆိုတာနဲ့ အထူးသဖြင့် OpenClaw အပေါ် ဘယ်လောက်စွဲလန်းခဲ့တယ်ဆိုတာကို ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။

   နိုင်ငံရဲ့ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ တွန်းအားပေးမှုကြောင့် ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံးစီးပွားရေးနိုင်ငံဖြစ်တဲ့ တရုတ်ဟာ AI နည်းပညာကို လက်ခံအသုံးပြုလာခဲ့ပြီး၊ အဲဒီအခြေအနေက လူတွေရဲ့ စူးစမ်းသိလိုစိတ်နဲ့ စိုးရိမ်မှု ဆိုတဲ့ နှစ်မျိုးလုံးကို ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။

   ဆောင်းပါးအပြည့်အစုံကို ဒီလင့်ခ်မှာ ဆက်လက် ဖတ်ရှု နိုင်ပါပြီ။

4. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကနဝတ/နအဖ လက်ထက်က ဒုချုပ်ဟောင်းကို နေပြည်တော်က ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ပေး

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်း‌ရွှေရဲ့ နအဖ/နဝတ စစ်အစိုးရလက်ထက်က ဒုတပ်ချုပ်‌ဟောင်း(ငြိမ်း) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး ကို ဒီကနေ့ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ မှာ စစ်ခေါင်း‌ဆောင်ဟောင်းကနေ သမ္မတရာထူးယူထားတဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က သတိုးမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ပေးအပ်တာတွေ့ရပါတယ်။

   အဲဒီဘွဲ့ကို ၂၀၂၂ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တုန်းက အဲဒီအချိန်စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးယူခဲ့တဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်က သူ့ ကိုယ့်သူပေးအပ်ထားပါတယ်။

   ဒီကနေ့ နေပြည်တော်က ကြေညာတဲ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်တယ်ဆိုတဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေးနဲ့ အတူ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က သူ့ရဲ့ ဒုတိယသမ္မတတွေဖြစ်တဲ့ ဦးညိုစောနဲ့ ဒေါ်နန်းနီနီအေး တို့ကိုလည်း မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့တွေ အသီးသီးပေးအပ်တာလည်းတွေ့ရပါတယ်။

   ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှာ စတင်ဖွင့်လှစ်တဲ့ စစ်တက္ကသိုလ်အပတ်စဥ် ၁ ဆင်း ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်မှူး ကြီးမောင်အေးကို သတိုးမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ပေးတာဟာ စည်းရုံးရေးလုပ်ဆောင်တာဖြစ်တယ်လို့ CDM ဗိုလ်ကြီးဇင်ယော် ကပြောပါတယ်။

   “ဗိုလ်ချုပ်ရဲဝင်းဦးကို တပ်ချုပ်နေရာပေးတာကို တပ်ဘက်အရာရှိကြီးတွေက မကြိုက်တဲ့အနေအထားဖြစ်နေချိန်မှာ အခုလိုဘွဲ့ပေးပြီး စည်းရုံးရေးဆင်းတာပဲ။ စီနီယာကို သတိတရရှိတယ်ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ပေးတာလို့ ယူဆတယ်” လို့ သူကပြောပါတယ်။

   ဒီနေ့ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခံရသူတွေထဲမှာ မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ယူထားတဲ့ ဒုစစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစိုးဝင်းကို တော့ နောက်ထပ်ဘွဲ့တံဆိပ်ပေးတာမျိုးမတွေ့ရပါဘူး။

   ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟမှာ ပထမတန်းကို အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ၊ ဒုတိယတန်းကို သတိုးမဟာသရေစည်သူ၊ တတိယတန်းကို မဟာသရေစည်သူ၊ စတုတ္ထတန်းကို သရေစည်သူ၊ ပဉ္စမတန်းကို စည်သူ ဆိုပြီး အဆင့်အတန်း ၅ မျိုးခွဲခြားထားပါတယ်။ အဲဒီ ဘွဲ့တံဆိပ်တွေကို စစ်အစိုးရအဆက်ဆက်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ သူတို့ ခန့်အပ်တဲ့သူတွေက အဆောင်အယောင်အဖြစ် ရယူထားကြပါတယ်။

   စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်း‌ရွှေကတော့ အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်တဲ့အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ ကိုယူထားပါတယ်။

5. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ လွတ်ငြိမ်းပေးမယ့်ရက် အင်းစိန်ထောင်ရှေ့စောင့်ဆိုင်းနေသူတွေ

   ဒီနေ့မှာ နိုင်ငံတဝန်းက အကျဥ်းသား/အကျဥ်းသူ ၄,၃၀၀ ကျော် ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးမယ့် သတင်းကြောင့် ရန်ကုန်မြို့က အင်းစိန်ထောင်ရှေ့မှာ မိသားစုအများအပြားလာရောက် စောင့် ဆိုင်းနေကြပြီဖြစ်ပါတယ်။

   အင်းစိန်ထောင်မှာ ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသူတွေရဲ့ မိသားစုဝင်တွေဟာ ဧပြီလရဲ့ အပူဒဏ်အောက်မှာပဲ အကျဥ်းသား/သူနာမည်ရေးထားတဲ့ စာရွက်တွေကိုင်ကာ စောင့်ဆိုင်းနေကြတာတွေ့ရပါတယ်။

   ဒီနေ့လို လွတ်ငြိမ်းရက်တွေမှာ မိသားစုဝင်တွေက အကျဥ်းထောင်တွေရှေ့မှာ ပြန်လည်လွတ် မြောက်လာတဲ့သူတွေကို ညပိုင်းအထိ စောင့်ဆိုင်းတတ်ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ဘီဘီစီ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ဘီဘီစီ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ဘီဘီစီ

6. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ ကမြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ - အကျဥ်းသား/သူ ၄,၀၀၀ ကျော်လွတ်ငြိမ်း

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   နိုင်ငံတဝန်းအကျဥ်းထောင်နဲ့ အချုပ်ထောင်တွေထဲက အကျဥ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးရဲ့ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးလိုက်တယ်လို့ နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာတွေက ဒီကနေ့ ဧပြီ ၁၇ ရက်မှာ ကြေညာပါတယ်။

   သေဒဏ်နဲ့ နှစ်ရှည်ထောင်ဒဏ်ကျခံနေရသူတွေကိုလည်း ပြစ်ဒဏ်သက်သာခွင့်ပေးတာကို ကြေညာချက်မှာတွေ့ရပါတယ်။ သေဒဏ်ကျခံနေရသူတွေကို ထောင်ဒဏ်တစ်သက်၊ ထောင်ဒဏ်တစ်သက်နဲ့ နှစ်အကန့်အသတ်မရှိထောင်ဒဏ်ကျခံနေသူတွေကို နှစ် ၄၀ ထောင်ဒဏ်အဖြစ် လျှော့ပေါ့ပေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   ထောင်ဒဏ်နှစ် ၄၀ နဲ့ အထက်ကျခံနေရသူတွေကို ထောင်ဒဏ် နှစ် ၄၀၊ ထောင်ဒဏ်နှစ် ၄၀ နဲ့ အောက်ကျခံနေရသူတွေကို ပြစ်ဒဏ်ရဲ့ ခြောက်ပုံတစ်ပုံလျှော့ပေါ့‌ပေးတယ်လို့ ကြေညာချက်ကဖော်ပြပါတယ်။ ဒီကနေ့ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ဆိုတဲ့အထဲမှာ နိုင်ငံခြားသား အကျဥ်းသား/အကျဥ်းသူ ၁၇၉ ဦးလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

   “ကိုယ့် နိုင်/ကျဥ်းတွေ လွတ်လာဖို့ မျှော်လင့်တယ်။ အခုလည်း ဘယ်သူတွေပါမလဲနားစွင့်နေတယ်” လို့ နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသားဟောင်းတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ဒီ‌ကနေ့ မနက်ပိုင်းမှာပြောပါတယ်။

   အခုတကြိမ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ဟာ စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်းက သမ္မတရာထူးယူပြီး နေပြည်တော်မှာ အရပ်ဘက်အစိုးရအသွင်ပြောင်းချိန်မှာ ပထမဆုံးကြေညာတဲ့ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ဖြစ်ပါတယ်။

   နေပြည်တော်အသွင်ပြောင်းအစိုးရက ဒီကနေ့မှာ လူထောင်ချီကို လွတ်ငြိမ်းပေးခဲ့ပေမဲ့ အာဏာသိမ်းတဲ့ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့ကတည်းက ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခံထားရတဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်တို့ ဒီတခေါက်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ထဲ ပါဝင်လာတာမတွေ့ရပါဘူး။

   မတ် ၂ ရက် ကလည်း တောင်သူလယ်သမားနေ့ အထိမ်းအမှတ်ဆိုပြီး နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသားတွေအပါအဝင် အကျဥ်းသား ၁၂,၀၀၀ ကျော်ကို လွှတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။

7. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ က

   မင်္ဂလာပါ။ ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု စတင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတဝန်းနောက်ဆုံးရ သတင်းများကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်မှာ အချိန်နဲ့ တပြေးညီ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။