ቀጥታ, ትራምፕ “ጊዜው እየተገባደደ ነው” ሲሉ ኢራንን አስጠነቀቁ

የቀጥታ ሽፋን

1. ከ 8 ደቂቃዎች በፊትፕሬዝዳንት ትራምፕ ኢራን ላይ ሊወሰዱ ስለሚችሉ ወታደራዊ አማራጮች ‘በሲቹዌሽን ሩም’ ሊሰበሰቡ መሆኑ ተዘገበ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራን ላይ ሊፈጸሙ ስለሚችሉ ወታደራዊ አማራጮች ለመወያየት ማክሰኞ ዕለት ከፍተኛ የብሔራዊ ደኅነት አመራሮቻቸውን ይሰበስባሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ አክሲዮስ ዘገበ።

   የአሜሪካው የዜና ምንጭ ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው ምንጮችን ጠቅሶ ባወጣው ዘገባ፤ የፕሬዝዳንቱ የብሔራዊ ደኅንነት ቡድን አባላት ስለ ኢራን ለመወያየት ቅዳሜ ዕለትም ተሰብስበው ነበር።

   ምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫምስ፣ የዋይት ሃውስ መልዕክተኛ ስቲፍ ዊትኮፍ፣ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ማርኮ ሩቢዮ እና የሲአይኤ ዳይሬክተር ጆን ራትክሊፍ ከተሰብሳቢዎቹ መካከል ነበሩ ተብሏል።

   ትራምፕ ለአክሲዮስ በሰጡት ቃለ መጠይቅ፤ ከኢራን ጋን ስምምነት ላይ ይደረሳል ብለው እንደሚያስቡ ተናግረዋል።

   የኢራን የድርድር ዕቅድ ላይ የሚደረገውን ማሻሻያ እየጠበቁ መሆኑን የተናገሩት ፕሬዝዳንቱ፤ ከቀናት በፊት ከቀረበው የተሻለ ይሆናል ብለው ተስፋ እንደሚያደርጉም ጠቅሰዋል። ለድርድሩ ቀነ ገደብ ከማስቀመጥ ግን ተቆጥበዋል።

   “ስምምነት መፈጸም እንፈልጋለን። እንዲሆኑ የምንፈልገው ቦታ ላይ አይደሉም። እዚያ መረድስ አለባቸው ወይም ክፉኛ ይመታሉ፤ ያንን ደግሞ አይፈልጉም” ብለዋል።

   አሜሪካ እና ኢራን ከመጀመሪያው ዙር ድርድር በኋላ ንግግሩን ለማስቀጠል አልተገናኙም።

   አሸማጋይ ሆና እየተንቀሳቀሰች ያለቸው ፓኪስታን ቅዳሜ ዕለት የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትሯን ወደ ቴህራን ልካ ነበር። ድርድሩን ለማስጀመር እሑድ ዕለትም ከኢራን ከፍተኛ ባለሥልጣናት ጋር ሲነጋገሩ ነበር።

2. ከ 39 ደቂቃዎች በፊትየእስራኤል ጦር ከኢራን ጋር ለሚኖር ሌላ ዙር ጦርነት እየተዘጋጀ መሆኑ ተዘገበ

   

   የፎቶው ባለመብት, AFP

   እስራኤል በቀጣይ በኢራን ላይ ሊፈጸም በሚችለው ጥቃት ውስጥ ሠራዊቷ ከአሜሪካ ጎን እንዲሳተፍ ለማድረግ እየተዘጋጀች መሆኑን የእስራኤል መገናኛ ብዙኃን ዘገበ።

   ካን የተባለው ቴሌቪዥን ጣቢያ ስማቸው ያልተጠቀሰ የእስራኤል የደኅንነት ባለሥልጣንን ዋቢ አድርጎ እንደዘገበው፤ አሜሪካ በኢራን ላይ አዲስ ጥቃት ከጀመረች እስራኤል በዘመቻው ውስጥ በመሳተፍ የኢራንን “የኃይል ማመንጫ መሠረተ ልማቶችን” ዒላማ ታደርጋለች ብለዋል።

   ይህ ዘገባ የተሰማው ፕሬዝዳንት ትራምፕ እና ጠቅላይ ሚኒስትር ኔታኒያሁ እሑድ ዕለት በስልክ ከተወያዩ እንዲሁም የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ኢራን ከስምምነት ለመድረስ ያላት ጊዜ ወደ ማብቂያው እየተቃረበ መሆኑን ከገለጹ በኋላ ነው።

   ካን ቴሌቪዥን እንደዘገበው በእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር እና በአሜሪካው ፕሬዝዳንት መካከል የተደረገው የስልክ ውይይት ከግማሽ ሰዓት በላይ የቆየ ሲሆን፣ ከኢራን ጋር ሌላ ዙር ጦርነት ሊከሰት በሚችልበት ሁኔታ ላይ ተነገግረዋል።

   ሌላኛው የእስራኤል ቴሌቪዥን ቻናል 12 ደግሞ በሁለቱ መሪዎች መካከል የተደረገውን የስልክ ውይይት “ከኢራን ጋር ለሚደረግ አዲስ ጦርነት በሚደረግ ዝግጅት ጥላ ስር” መካሄዱን በመጥቀስ የእስራኤል ጦርም ለአዲስ ግጭት በሙሉ ተጠንቀቅ ላይ” መሆኑን ዘግቧል።

   በተጨማሪም ቻናል 13 የተባለው የእስራኤል ቴሌቪዥን ጣቢያ በርካታ የጭነት አውሮፕላኖች የጦር መሳሪያዎችን ይዘው ወደ እስራኤል መግባታቸውን ዘግቧል።

   ዘገባው ጨምሮም የጭነት አውሮፕላኖቹ ጀርመን ውስጥ ከሚገኙ የአሜሪካ ጦር ሰፈሮች ተነስተው ባለፉት 24 ሰዓተት ቴል አቪቭ ውስጥ አርፈዋል።

3. ከ 1 ሰአት በፊትኩዌት እና ኳታር በሳዑዲ አረቢያ ላይ የተፈጸመውን የድሮን ጥቃት አወገዙ

   ኩዌት እና ኳታር በተናጠል ባወጧቸው መግለጫዎች፤ ከኢራቅ የአየር ክልል በመነሳት ሳዑዲ አረቢያ ላይ የተሰነዘረውን የድሮን ጥቃት አወገዙ።

   ኩዌት፤ ይህ ድርጊት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት በባሕረ ሰላጤው መሠረተ ልማቶች ለመጠበቅ ያሳለፈውን ውሳኔ የሚጥስ ነው ብላለች።

   ሳዑዲ አረቢያ ደኅንነቷን ለማስጠበቅ ለምትወስዳቸው እርምጃዎች ያላትን ድጋፍም ገልጻለች።

   ኳታር በበኩሏ ድርጊቱን "ተቀባይነት የሌለው ጥቃት" እና የሳዑዲን ሉዓላዊነት በግልጽ የጣሰ ስትል ገልጻዋለች።

   ሁለቱም አገራት ለሪያድ ያላቸውን ሙሉ አጋርነት የገለጹ ሲሆን፤ ሳዑዲ ግዛቷን እና ዜጎቿን ለመጠበቅ የምትወስዳቸውን ማናቸውንም እርምጃዎች እንደሚደግፉ አስታውቀዋል።

   ኳታር እና ኩዌት መግለጫ ያወጡት ሳዑዲ አረቢያ የአየር መከላከያ ሥርዓቶቿ ሦስት የጥቃት ድሮኖችን መትተው መጣላቸውን ካስታወቀች በኋላ ነው።

4. ከ 3 ሰአት በፊትየተባበሩት አረብ ኤምሬቶች የኒውክሌር ጣቢያ አቅራቢያ ጥቃት መፈጸሙ ተገለጸ

   

   የፎቶው ባለመብት, AFP

   የተባበሩት አረብ ኤምሬቶች እሑድ ዕለት የኒውክሌር ኃይል ማመንጫዋ አቅራቢያ የተፈጸመው የድሮን ጥቃት እሳት እንዲነሳ ማድረጉን አስታወቀች።

   ክስተቱን “አደገኛ [የግጭት] መባባስ” ስትል የጠራችው ኤምሬቶች፤ ባለሥልጣናት ጥቃቱ ከየት እንደተፈጸመ እየመረመሩ መሆኑን ገልጻለች።

   የአገሪቱ መከላከያ ሚኒስቴር እንደገለጸው ድሮኖች ወደ ኤምሬቶች ግዛት የገቡት “በምዕራብ የድንበር አቅጣጫ" በኩል ነው።

   ሁለቱ ድሮኖች እንደተጠለፉ እና ሦስተኛው ግን በአቡ ዳቢ የሚገኘው የባራካህ የኒውክሌር ኃይል ማመንጫ "ከውስጣዊው ቅጥር ግቢ ይዞታ ውጭ" የሚገኝ የኤሌክትሪክ ጄነሬተርን እንደመታ ተገልጿል። እሳቱም የተነሳው በዚሁ ምክንያት ነው ተብሏል።

   በጥቃቱ ጉዳት አለመድረሱን የሚናገሩት ባለሥልጣናቱ፤ በአካባቢው የራዲዮሎጂካል ደኅንነት ደረጃ ላይም ተጽዕኖ አለማሳደሩን ገልጸዋል።

   የኤምሬቶች የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ክስተቱን "ተቀባይነት የሌለው የጥቃት ድርጊት" በማለት ጠርቶታል። የተባበሩት አረብ ኤምሬቶች ለማንኛውም ጠበኛ ድርጊት ምላሽ የመስጠት መብት እንዳላት አስታውቋል።

   ሚኒስቴሩ "ሰላማዊ የኒውክሌር ኃይል ተቋማትን ዒላማ ማድረግ ግልጽ የዓለም አቀፍ ሕግ፣ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ስምምነት እና የሰብአዊ ሕግ መርሆዎች ጥሰት ነው" ብሏል።

   የኤምሬቶች መከላከያ ሚኒስቴር በበኩሉ "የአገሪቱን ደኅንነት ለማዳከም የሚደረጉ ማናቸውንም ሙከራዎች በጽናት እንደሚጋፈጥ" አስታውቋል።

   የአገሪቱ ባለሥልጣናት ድሮኑ ከየት እንደተተኮሰ እስካሁን አልገለጹም። ከዚህ ቀደም ግን ኤምሬቶች ከጦርነቱ መነሳት ወዲህ በነዳጅ እና በኢኮኖሚ መሠረተ ልማቶቿ ላይ ከተፈጸሙ ጥቃቶች ጀርባ ኢራን እንዳለች በመግለጽ በተደጋጋሚ ከስሳለች።

   የተባበሩት መንግሥታት የኒውክሌር ተቆጣጣሪ ተቋም ሁኔታውን በቅርበት እየተከታተለ መሆኑን ገልጿል። የተቋሙ ዋና ዳይሬክተር ራፋኤል ግሮሲ በክስተቱ “ከፍተኛ ስጋት” እንደገባቸው ተናግረዋል።

   ዋና ዳይሬክተሩ በዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኃይል ኤጀንሲ የኤክስ ገጽ በወጣው መግለጫቸው፤ "የኒውክሌር ደኅንነትን አደጋ ላይ የሚጥል ወታደራዊ እንቅስቃሴ ተቀባይነት የለውም" ብለዋል።

5. ከ 3 ሰአት በፊትትራምፕ “ጊዜው እየተገባደደ ነው” ሲሉ ኢራንን አስጠነቀቁ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ “ጊዜው እየተገባደደ ነው” ሲሉ ኢራንን አስጠነቀቁ።

   የሁለቱ አገራት የሰላም ንግግር እንደተቋረጠ ሲሆን፤ ትራምፕ “በአፋጣኝ እንቅስቃሴ ማድረግ አለባቸው፤ ካልሆነ አንዳች ነገራቸው እንኳ አይተርፍም” ብለው ዝተዋል። በትሩዝ ሶሻል ማኅበራዊ ሚዲያቸው ላይ “ዋናው ነገር ጊዜ ነው” ብለዋል።

   ትራምፕ ማስጠንቀቂያውን የሰጡት ከእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ ጋር ትናንት እሑድ በስልክ መነጋገራቸውን ተከትሎ ነው።

   ቴህራን ጦርነቱን ለማቆም ያቀረበችው የሰላም ዕቅድ ላይ አሜሪካ ከስምምነት መድረስ አለመቻሏን የኢራን መገናኛ ብዙኃን ዘግበዋል።

   ዋሽንግተን የሰላም ዕቅዱ ተቀባይነት እንዲኖረው ጥረት ካላደረገች ውጤት እንደማይገኝ የኢራኑ መህር የዜና ወኪል ዘግቧል።

   ያሳለፍነው ሳምንት ትራምፕ የሁለቱ አገራት የተኩስ አቁም “በቋፍ ላይ ነው” ሲሉ ዘላቂነቱ አጠራጣሪ መሆኑን ገልጸዋል።

   የኢራን የሰላም ዕቅድ “ተቀባይነት የሌለው ነው” ብለው ትራምፕ ቢያጣጥሉም፤ የኢራን የውጭ ጉዳይ ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጊ “ምክንያታዊ እና ለጋስ” ነጥቦች እንዳቀረቡ ተናግረዋል።