Trump, İran'ı bu gece 'sert vuracaklarını' açıklamasının ardından saldırıları iptal etti

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Donald Trump ABD'nin bu gece de İran'ı "çok sert şekilde vuracaklarını" açıklamasının ardından İran ile yaptıkları müzakere neticesinde bu saldırıları iptal ettiğini duyurdu.

ABD Başkanı, sahibi olduğu sosyal medya platformu Truth Social'dan yaptığı açıklamada müzakerelerin "İran liderliğinin en üst seviyesine taşınıp onaylanmasının" ardından saldırıları durdurduğunu söyledi.

Trump, tartışmalar ve "son noktalar" üzerinde "hem kavramsal olarak hem de büyük ayrıntıyla" üzerinde anlaşmaya varıldığını söyledi ancak bunların ne olduğunu belirtmedi.

Bunların İsrail, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Türkiye, Pakistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Mısır dahil tüm taraflarca onaylandığını belirtti.

İran'dan henüz yanıt gelmedi ancak bundan önce İran Meclis Başkanı Muhammed Kalibaf yaptığı açıklamada, ABD'yi "sonu gelmeyen bir bataklığa" sürüklenmemesi konusunda uyardı.

X'te yaptığı paylaşımda "yanlış stratejiler ve fevri kararların tüm tabloyu daha kötüye götüreceğini" söyledi.

Trump, İran'ın denizden ablukasının anlaşma sağlanıncaya kadar süreceğini belirtti.

ABD ablukayla gemilerin İran limanlarına giriş - çıkışını durdurarak Tahran'ın petrol ihracatı gelirlerini sınırlamayı hedefliyor.

Trump'ın açıklamasının ardından küresel petrol fiyatları için gösterge niteliğinde olan Brent ham petrolü varil başına 90 doların altına düştü

ABD Başkanı bundan önce İran'ı "çok sert vuracaklarını" ; petrol ve doğalgaz pazarlarında "tam kontrol sağlayacaklarını" söylemişti.

Ayrıca İran kıyılarındaki önemli bir petrol terminali olan Hark Adası'nı "çok da uzak olmayan bir gelecekte" ele geçireceklerini iddia etti.

Hark Adası, İran kıyılarından sadece 24 kilometre uzaklıkta küçük bir kayalık. Ancak İran'ın enerji altyapısının en kritik parçalarından biri.

Trump'ın saldırı tehdidinin ardından petrol fiyatları birkaç dakika içinde yaklaşık 2 dolar yükselmiş ve Brent ham petrol vadeli işlemleri varil başına 94,16 dolara çıkmıştı.

Bundan kısa bir süre sonra İran'ın yarı resmi haber ajansı Mehr, Hürmüz Boğazı'na komşu İran kenti Sirik yakınlarında patlama sesleri duyulduğunu bildirdi.

BBC bunu bağımsız olarak doğrulayamadı. Ne ABD ne de İran'dan konuya dair açıklama gelmedi.

Trump'ın açıklamaları ABD Merkez Komutanlığı'nın (CENTCOM) bu hafta Umman Körfezi'nde üçüncü bir gemiyi vurduğunu doğrulamasının ardından geldi.

Komutanlık, Gine-Bissau bayraklı Jalveer adlı geminin Hürmüz Boğazı'ndaki İran limanlarına yönelik ABD ablukasını "ihlal ettiğini" öne sürdü.

Daha önce, bir Hint yetkili, Umman açıklarında Palau bayraklı bir gemiye yönelik "son derece talihsiz" bir ABD saldırısında üç Hint askerinin öldüğünü doğrulamıştı.

İran Dışişleri Bakanlığı, 11 Haziran'da yaptığı açıklamada, ABD'nin eylemlerinin ateşkesi "pratikte anlamsız" hâle getirdiğini söyledi.

İran, Körfez bölgesi genelinde ABD'nin askeri varlıklarını hedef almayı sürdürüyor. Yerel yetkililer, bu sabah Bahreyn'e yönelik İran İHA saldırısında 11 yaşında bir kız çocuğunun yaralandığını bildirdi.

İki ülke arasındaki gerilimin son günlerde yükselmesinin ardından Pakistan, Rusya ve Çin'in de aralarında bulunduğu bazı ülkeler, İran ile ABD arasındaki gerilimin düşürülmesi çağrılarını yineledi.

Trump'tan 'İran'la doğrudan temas' iddiası

Karşılıklı saldırıların ardından çarşamba günü Fox News kanalına konuşan ABD Başkanı Donald Trump, "İranlı yetkililerle doğrudan temas kurduğunu" ve İranlıların kendisinden savaşı durdurmasını istediğini iddia etti. İran, söz konusu iddiaları reddetti.

Trump'ın açıklamalarına yanıt olarak İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran'ın "her türlü baskı veya tehdide karşı kararlılıkla duracağını" söyledi.

Trump 10 Haziran Çarşamba günü erken saatlerde sosyal medya hesabında, "Onlar kendileri için harika olacak bir anlaşmayı müzakere etmek için çok uzun zaman harcadı, şimdi bedelini ödeyecekler" yazmıştı.

İran'ın askeri olarak "tamamen yenildiği" konusundaki sözlerini tekrarladı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise ABD'yi "gönderdiği çelişkili mesajlar, pozisyon ve taleplerindeki tekrar eden değişiklikler ve ateşkesi defalarca ihlal etmesi yoluyla bu diplomatik sürece zarar vermekle" suçladı.

İran'ın durumu yeniden değerlendirmesi gerektiğini söyleyen Bekayi, herhangi bir diplomatik sürecin asgari düzeyde istikrar gerektirdiğini ekledi.

Öte yandan 10 Haziran Çarşamba günü Hindistan hükümeti, Umman yakınlarında ticari bir gemiye yönelik saldırının ardından üç Hintli denizcinin kaybolduğunu ve 21 mürettebatın kurtarıldığını açıkladı.

Hindistan hükümeti "Bölgede ticari gemi taşımacılığına ve sivil altyapıya yönelik hedef almanın sona ermesi gerektiğini" söyledi.

ABD ordusu, Umman Körfezi'nde "İran'dan petrol taşımayı deneyerek devam eden ablukayı ihlal eden bir petrol tankerini vurduğunu" açıkladı.

Açıklamaya göre bir ABD uçağı, Palau bayraklı Settebello'nun makine dairesine, mürettebatın "Amerikan güçlerinin talimatlarına defalarca uymaması" üzerine "hassas mühimmat" ateşledi.

ABD, Şubat ayında Tahran'a yönelik ABD ve İsrail saldırılarına karşılık olarak İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmasının ardından İran limanlarını abluka altına alıyor.

Settebello, ABD'nin ateş açtığı sekizinci gemi oldu.

Bu hafta başlarında, yaptırım altındaki bir petrol tankerinin mürettebatı, geminin Umman açıklarında bir ABD füzesi tarafından vurulmasının ardından Umman ordusu tarafından kurtarılmıştı. Mürettebat yine Hintliydi.

Apache helikopterinin düşmesi

ABD, İran'a yönelik saldırılarını 8 Haziran Pazartesi günü Apache helikopterinin düşürülmesine "orantılı bir yanıt" olarak tanımladı.

9 Haziran'da İran hava savunma sistemlerini, yer kontrol istasyonları ve Hürmüz Boğazı yakınlarındaki radar sahalarının hedef alındığını açıklandı.

Trump daha önce kendi sosyal medya platformu Truth Social'da helikopterin Hürmüz Boğazı'nda devriye gezerken "düşürüldüğünü" söylemişti.

Fox News, Trump'ın 10 Haziran'da İran'a ait bir insansız hava aracının "çok alçaktan" uçarken helikoptere çarptığını ancak patlamadığını söylediğini aktardı.

İki mürettebatın da Amerikan ordusu tarafından kurtarıldığı belirtildi.

ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a yönelik geniş çaplı saldırılar düzenledi, ülkenin dini lideri Ali Hamaney'i öldürdü.

İran buna İsrail ve Körfez'deki ABD müttefiki ülkelere saldırılar düzenleyerek karşılık verdi.

Nisan ayının başında ABD ve İran, başlangıçta iki hafta sürecek bir ateşkes üzerinde anlaşmaya vardı.

Taraflar o zamandan bu yana tam ölçekli çatışmalara geri dönmeden aralıklı olarak karşılıklı ateş açmayı sürdürüyor.

Bu arada iki ülke temsilcileri Pakistan'da yapılan müzakerelerle kalıcı bir çözüm bulmaya çalıştı.

10 Haziran'da Birleşmiş Milletler'in (BM) nükleer denetim kurumu Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran'ın uranyum stoku ve üretim tesislerine ilişkin ayrıntı vermesini isteyen ABD destekli bir kararı kabul etti.

UAEA'nın merkezinin bulunduğu Viyana'daki İran'ın BM Misyonu, kararı eleştirerek "Karar ikiyüzlü biçimde diplomatik bir çözüme destek verdiğini ifade ederken ABD eş zamanlı olarak İran'ın sivil altyapısı dahil olmak üzere yeni saldırı eylemlerinde bulunuyor ve farklı platformlarda çatışmayı teşvik ediyor" dedi.

İran'ın nükleer programı, İran ile ABD ve İsrail arasındaki müzakerelerin merkezinde yer alıyor.

Bu iki ülke, İran'ın nükleer bomba geliştirmeye çalıştığını ileri sürerek programa karşı muhalefete öncülük ediyor.

İran ise nükleer programının tamamen barışçıl olduğunu savunuyor ve nükleer silah geliştirmeye çalıştığı iddialarını reddediyor.