Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Shubbisni sochii qaama qofa isinitti fakkaata ta'a. Garuu sochii sammuu guddaadhas.

Shubbisi, ragadi...'fayyummaa sammuu keef gaarii dha'- Qorannoo

Deenise Kooskoo jedhamti. Bara 2009tti, haati ishee ajjeefamuu booda, ajjeechaa ishee irratti abbaa ishee irratti ragaa baate.
Dilbata darbe miidhaan cimaan irra ga'uun hospitaala geeffamte; boodarra hospitaala Roomaa keessatti du'aan boqotte.
Of ajjeeste jedhamee amanama. 

Dubartiin ajjeechaa haadhasheef abbaa irratti ragaa baate boqotte

Haadha ijoollee sadii kan taate Istaasii Matiyaas akkas jetti "sammuunkoo yeroo hunda hojiin qabamaadha. Yeoon rafuuf jedhu hunda waanin itti aanee hojjedhu yaadaan rafa".

Dubartoonni hedduun maaliif ba'aa hojii mana keessaa baatu? Abbootiin warraa akkamiin gargaaruu danda'u?

Dhiirota tokko tokkoof qunxurroo dhangooguu diduun saalqunnamtii isaanii qofa miti kan miti. Ofitti amanamummaa, hariiroo jaalaa fi jireenya gaa'elaa isaaniirratti dhiibbaa waan qabu dha. Taanzaaniyaatti Hospitaala Benjaamin Mikaappaatti waggoota sadi keessatti dhiironni 14 tajaajila qunxurroo bakka buusuu argataniiru.

'Amma naa ta'e': Taanzaaniyaatti namoota yaala fayyaatiin qunxurroo bakka buufatan

Orgaanizimiin kuni Naayigileeriyaa Fowleerii jedhama. Yeroo hedduu 'Ameebaa sammuu namaa nyaatu' jedhamuun kan waamamu yoo ta'u, tiishuuwwan sammuu miidha.

Orgaanizimii xiqqoo sammuu namaa miidhuufi addunyaatti babal'achuu malu

Qorannooleen akka mul'isanitti, waa'ee waan yeroo duune dhiisnee demnu yaaduun fayyaa sammuu keenyaa fooyyessuuf gahee guddaa qaba. Yoo dargaggummaatti ta'e ammo umrii hafe karaa hiika qabaannuun akka jiraannuuf gargaara.



Erga duutee namootni maaliin si yaadatu? Waan ittiin yaadatamuu barbaaddu ni yaaddaa?

Qoccollaan gama miidiyaalee hawaasaan raawwatamu (cyber bullying) of ajjeesuu namootaaf sababa ta'uu akka danda'u irra deddeebiin himama.

Sababoota namoonni akka of ajjeesan taasisaniifi mallattoolee qalbeeffachuu qabnu

Taateen gaddisiisaan kuni kan mudate Godina Gujiitti kan argamu hospitaala Adoolaa Woyyuu keessatti. 




Gujiitti ogeessi fayyaa namni inni wallaanu du'uutti gaabbuun of ajjeesee?

Biyyoonni Noordik addunyaa kaan caalaa biyyoota gammachuun dursani. Tooftaawwan afur gammachuu ittiin horattu tarreessineera.

Fayyummaa sammuu fooyyeffachuuf tarkaanfiiwwan akkamii fudhachuu dandeenya? 

Namoonni tokko tokko of-ilaallee keessatti bifa isaanii ilaalanii kan ofitti aaran jiru. Chaarloot namoota akkasii keessaa tokkoodha. Umurii dargaggummaan ishee eegaluu irraa kaaseti bifa ishee akka malee jibbuu kan eegalte.

Namoonni tokko tokko bifaafi sansakkaa ofii maaf jibbu?

Kun seenaa Fiyoreellaati; seenaa jaalalaa, dhukkuba hin mul'annee, kan haleellaa, akkasumas rakkoo hamaa dabalaa dhufeeti.

'Mucaan koo jaallatamtuun akkamiin ofirratti murteessite?' - Abbaa intala dhiibbaa TikTok'n of ajjeestee

Saawunaa fayyadamuun fayidaan inni fayyaaf qabu kan qorannoon mirkanaa'e hanga ammaa adda bahe akka hin jirre himu ogeeyyiin

Saawunaan dhuguma fayyaa namaa fooyyessaa? 

Shakkamaan kuni yakkicha raawwachuu akka amaneefi abbaan alangaa himata banuuf ragaalee walitti qabachaa jiraachuun himameera.



Negelleetti loltuun duraanii haadhasaa haala sukaneessaan 'ajjeesuun' qoratamaa jira 

Yeroo biiraa dhugu qorkee ishee hin gatu. Wayituma irraa unatu buccuullee biiraa kana itti qadaada. Yeroo fincaaniifi gara mana fincaanii deemus biiraa walakkaa irraa dhuge qabatee deema.

 "Osoo haatikoo summii na nyaachisuuf jettuun irra bahe..." Hundi keenya xiqqo xiqqoo 'maraachaa' jirraa?

Durii sooreyyii dulloomaniitti waldhaansa baqaqsanii hodhuu pilaastikaa bareedinaaf godhachaa ture. 
Amma kun jijjiirameera. Bareedina dabalachuuf dargaggoonni hedduun amma yaalli baqaqsanii hodhuu kana filachaa jiru.


Dubartoonni maaliif miidhaginaaf yaala baqaqsanii hodhuu filachaa jiru?

Magaalaa Maashaatti dargaggoon umriinsaa waggaa 22 akka ta'u himame tiraanisfoormarii elektiriikiirra koree bu'uu didnaan tajaajilli elektiriikii sa'aatiiwwaniif adda akka citu taasifame.

Dargaggoon tokko tiraanisfoormarii elektiriikiirra bahee bu'uu didnaan ibsaan sa'aatiif adda cite

ChatGPT irraa gorsa gaafatte. Ji'a jahaan booda fayyaan sammuushee miidhamee waa'ee lubbuu ofii baasuu ChatGPT waliin dubbatti ture.



'ChatGPT'n akka na gargaaruuf yeroon gaafadhu akkan of ajjeesuu maaliif na gorsaa?

Laanaa Pooyinting waa'ee Intitiyuutii Allan Meemooriyaa - hospitaala wal'aansa sammuu kan yaadattu foolii qorichaati.



'Dhaabbanni 'CIA' ganna 16tti eeyyama koo malee qorannoo sammuu narratti taasiseef mana murtiittin himadha'

Waa'een albuudaa kanaa namoota hedduu biratti akka kaafamee irratti dubaatamu ta'eera.

Waa'ee 'albuuda ajaa'ibaa' hirribaaf nama gargaara jedhame kana beektuu?

Dandeettiin waa yaadachuu guutuu hin tanee fi muraasa ta'e qabaachuun mallattoo sammuu fayyaa ta'uu agarsiisaa jedha ogeessi niwuroo Charan Ranganathi kitaaba dhiheenya kana baasee keessatti. Akkamitti?

Dagachuun faayidaa qabaa? Namoonni akkuma umuriin dabalaa deemuun maaliif waa dagatu?

Dorgommiin Liigiiwwan kubbaa miilaa biyyoota Awurooppaa ji'oota sadiif boqotee deebi'uun jaallattootaa kubbaa miilaa mukuu ji'ootaa keessaa baasee dadammaqseera. 
Ofii Miidhaa daawwannaan kubbaa miilaa qabu maali?

Faayidaafi miidhaa kubbaa miilaa daawwachuun qabu maali?

Maatiin Kaalifoorniyaa du'a mucaa isaaniif sababiin hubannoo nam-tolchee dha jechuun himannaa banuuf.



Dargaggoon 'ChatGPT' waliin dubbachuun booda of ajjeesnaan himannaan baname

Ilaalchi yeroo dheeraaf ture dubartootni qixa dhiirota ykn dhiirota caalaa akka waa milkeessuu danda'anitti hin fudhatamu ture.
Garuu akka qorannoon tokko tokko agarsiisutti wantootni dubartoonni dhiirota ittiin calaan hedduun akka jiran ni mul'isa.

Wantoota 10 dubartoonni ittiin dhiirota caalan

Wanti kun yeroo usaan mudatu dhiironni baayyeen yaaddoo keessa galu. Sababiin isaas, wanti akka kanaa isaan mudatu mallattoo jalqabaa baayyinni isparmii hir'achaa dhufuu ykn mallattoo maseenuuti jedhanii yaadu.

Fayyaa Sammuu